#İsrail

Misir hökuməti Qəzza zolağında vəziyyətin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilə biləcəyi ilə bağlı narahatlığını ifadə edib və İsraili hərbi əməliyyatları genişləndirməkdən çəkinməyə çağırıb. Məlumatlara görə, Qahirə həm İsrail, həm də HƏMAS ilə intensiv təmaslar apararaq atəşkəs prosesini xilas etməyə çalışır. Misir kəşfiyyatına yaxın mənbələrin bildirdiyinə görə, HƏMAS-ın yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti təcili danışıqlar üçün Qahirəyə dəvət olunub. Diplomatik mənbələr hesab edirlər ki, yaxın günlərdə razılıq əldə olunmasa, Qəzzada genişmiqyaslı hərbi eskalasiya riski əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər.

Livanın dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, İsrail hərbi aviasiyası və artilleriyası Nəbatiyə şəhəri yaxınlığında yerləşən tarixi Bofor qalası ətrafına zərbələr endirib. Səlib yürüşləri dövründə inşa edilmiş qala Livanın ən tanınmış tarixi abidələrindən biri hesab olunur və strateji mövqeyi ilə seçilir. İsrail-Livan sərhədindən təxminən 15 kilometr məsafədə yerləşən bu yüksəklik bölgənin böyük hissəsinə nəzarət imkanı verir. Son günlər Nəbatiyə ətrafında şiddətlənən döyüşlər fonunda tarixi irs obyektlərinin təhlükə altında qalması ilə bağlı narahatlıqlar da artır.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam bildirib ki, İsrailin Livandakı hərbi əməliyyatları yalnız təhlükəsizlik və ya hərbi hədəflərlə məhdudlaşmır, daha geniş dağıntılara səbəb olur. Onun sözlərinə görə, ölkənin müxtəlif bölgələrində baş verən hücumlar Livanın suverenliyinin pozulması ilə yanaşı, tarixi və mədəni irsin də məhv edilməsinə gətirib çıxarır. Salam atəşkəsə nail olmaq üçün diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb, müharibə və sülh qərarlarının yalnız Livan dövlətinə məxsus olduğunu bildirib. Baş nazir eyni zamanda evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan cənub sakinlərinə dəstək mesajı verərək dövlətin atəşkəs, məhbusların qaytarılması və yenidənqurma istiqamətində bütün imkanlardan istifadə edəcəyini bəyan edib.

Həməd bin Xəlifə Universitetinin ictimai siyasət üzrə professoru Sultan Bərakətin fikrincə, Vaşinqton və Tehran arasında davam edən danışıqlar mürəkkəb mərhələyə daxil olub. Ekspert hesab edir ki, Donald Tramp xüsusilə qarşıdan gələn Dünya Kuboku ərəfəsində İranla genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya girmək istəmir. Onun sözlərinə görə, Ağ Ev bir tərəfdən diplomatik həll yolu axtarır, digər tərəfdən isə regiondakı hərbi və siyasi reallıqları nəzərə almağa məcburdur. Bərakət həmçinin İsrailin Livandakı əməliyyatlarının və Livanda atəşkəs məsələsinin ABŞ-İran danışıqlarının gələcəyinə birbaşa təsir etdiyini bildirib.

Livanın Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, martın 2-dən etibarən İsrailin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölkədə həyatını itirənlərin sayı 3 371 nəfərə, yaralananların sayı isə 10 129 nəfərə yüksəlib. Təkcə son sutkalarda Livanın cənubuna endirilən hava zərbələri nəticəsində azı 14 nəfərin öldüyü bildirilir. Davam edən hücumlar ölkədə genişmiqyaslı humanitar böhran yaradıb və milyonlarla insanın gündəlik həyatına təsir göstərib. Rəsmi məlumatlara əsasən, əhalinin 20 faizdən çoxu yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb ki, bu da son illərin ən böyük məcburi köç dalğalarından biri hesab olunur.

Nəbatiyə təkcə Livanın cənubundakı böyük şəhərlərdən biri deyil, həm də regionun siyasi, iqtisadi və strateji mərkəzlərindən hesab olunur. Şəhər cənub bölgələrini ölkənin daxili hissələri ilə birləşdirən əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri olmaqla yanaşı, şiə əhalinin sıx yaşadığı ərazilərdən biri kimi tanınır. Bu xüsusiyyətlər Nəbatiyəni həm Livan daxilində, həm də İsrail-Hizbullah qarşıdurması kontekstində xüsusi əhəmiyyətə malik məntəqəyə çevirir. Məhz buna görə şəhər və onun ətrafı uzun illərdir bölgədəki hərbi və siyasi hadisələrin mərkəzində yer alır.

ABŞ-nin "Associated Press" agentliyinin dərc etdiyi materialda Qəzzada xidmət etmiş bir sıra İsrail ehtiyat əsgərlərinin ifadələrinə yer verilib. Hərbçilər müharibə dövründə tətbiq edilən sərt atəş açma qaydaları, mülki şəxslərlə bağlı risklər və əməliyyatlar zamanı insan həyatına münasibətin dəyişdiyi barədə iddialar səsləndiriblər. Şahidlərin sözlərinə görə, bəzi ərazilərdə kimliyi tam müəyyən edilməyən şəxslərə qarşı atəş açılması halları yaşanıb və nəticədə mülki itkilər qeydə alınıb. İddialar müstəqil şəkildə təsdiqlənməsə də, Qəzzadakı hərbi əməliyyatlar və mülki itkilərlə bağlı beynəlxalq müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

Hizbullah Livanın cənubunda İsrail qüvvələrinə qarşı bir neçə əməliyyat həyata keçirdiyini açıqlayıb. Qrupun məlumatına görə, Zoutar bölgəsi yaxınlığında İsrail ordusuna məxsus "Merkava" tankları idarəolunan raketlərlə hədəfə alınıb, Dibin qəsəbəsi ətrafında isə İsrail qüvvələrinin irəliləyişi zamanı partlayıcı qurğu işə salınaraq silahlı toqquşma baş verib. Eyni zamanda İsrail qüvvələrinin Nəbatiyə şəhərinin kənarlarına doğru hərəkət etdiyi barədə məlumatlar yayılıb. Son günlər sərhəd bölgəsində qarşılıqlı hücumların artması Livanın cənubunda vəziyyəti daha da gərginləşdirib.

İsrail Müdafiə Qüvvələri Livanın cənubundakı Əş-Şuvayya bölgəsində yerləşən Hizbullahın artilleriya komanda mərkəzinin hədəfə alındığını açıqlayıb. Ordunun məlumatına görə, zərbə ərazidə Hizbullah döyüşçülərinin fəaliyyət göstərdiyinin müəyyən edilməsindən sonra həyata keçirilib. Hadisə İsrail və Hizbullah arasında son günlər daha da intensivləşən qarşılıqlı hücumlar fonunda baş verib. Sərhəd bölgəsində davam edən hərbi əməliyyatlar regional təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları artırmaqda davam edir.

İsrail Müdafiə Qüvvələri Livanın cənubunda əməliyyatların və nəzarət zonasının genişləndirilməsindən sonra ölkənin şimal bölgələrinə qarşı mümkün hücum ehtimalına hazırlaşdığını bəyan edib. Ordunun açıqlamasında Livan ərazisindən raket və digər hücumların baş vermə riskinin nəzərə alındığı bildirilib. Son günlər İsrailin Livanın cənubunda hərbi fəaliyyətini genişləndirməsi və Hizbullah ilə qarşılıqlı zərbələrin intensivləşməsi sərhəd bölgəsində gərginliyi daha da artırıb. Müşahidəçilər bölgədə vəziyyətin yeni hərbi eskalasiya mərhələsinə yaxınlaşdığını qeyd edirlər.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, İsrailin Qəzza zolağına qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində həyatını itirənlərin sayı 72 938 nəfərə yüksəlib, yaralananların sayı isə 172 919 nəfərə çatıb. Nazirlik son 24 saat ərzində xəstəxanalara daha 7 nəfərin cəsədinin gətirildiyini və 25 yaralının qəbul edildiyini açıqlayıb. Qurum həmçinin bildirib ki, atəşkəs elan edildikdən sonra da yüzlərlə insan həyatını itirib və dağıntılar altında qalanların axtarışı davam edir. Humanitar vəziyyətin ağır olaraq qaldığı Qəzzada itkilərin sayının daha da artacağından narahatlıq ifadə olunur.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, İsrail 1967-ci il sərhədləri əsasında müstəqil Fələstin dövlətini tanıyacağı təqdirdə region ölkələrinin iştirakı ilə yaradılması nəzərdə tutulan əməkdaşlıq platformasına qoşula bilər. Onun sözlərinə görə, belə bir mexanizm Yaxın Şərqdə uzunmüddətli sabitliyin və təhlükəsizlik əməkdaşlığının əsasını qoya bilər. Fidan qeyd edib ki, Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Körfəz ölkələrinin iştirak edə biləcəyi platformaya gələcəkdə İranın da qoşulması mümkündür. Açıqlama regionun gələcək təhlükəsizlik arxitekturası və İsrail-Fələstin münaqişəsinin həlli ilə bağlı müzakirələrin intensivləşdiyi bir dövrdə səsləndirilib.