#İsrail

Livan Səhiyyə Nazirliyi İsrailin hücumları ilə bağlı yeni statistika açıqlayıb. Nazirliyin məlumatına görə, martın 2-dən iyulun 3-dək 4 301 nəfər həlak olub, 12 199 nəfər yaralanıb. Ötən ay İsrail ilə Livan arasında çərçivə razılaşması imzalansa da, hücumların nəticələri ilə bağlı müzakirələr davam edir. Bəzi müşahidəçilər razılaşmanın məsuliyyət məsələsini tam əhatə etmədiyini bildirirlər. Livandakı humanitar vəziyyət diqqət mərkəzində qalır. Rəsmi statistika itkilərin artdığını göstərir. Bölgədə gərginlik tam aradan qalxmayıb.

İranlı təhlilçi Abbas Aslani Əli Xameneinin dəfn mərasimlərinin ölkədaxili birlik mesajı daşıdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, hökumət Əli Xameneinin öldürülməsindən sonra zəifləməyib. Aslani hesab edir ki, müharibədən əvvəl iqtisadi etirazlarda iştirak edən bəzi insanlar sonradan hökumətə dəstək nümayiş etdiriblər. Təhlilçi ABŞ və İsrailin məqsədlərinə nail olmadığını iddia edib. O, bunun əksinə olaraq ölkədə həmrəyliyin gücləndiyini bildirib. Bu fikirlər Abbas Aslaninin şəxsi qiymətləndirməsidir. Mərasimlər Tehranda davam edir.

Beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları İsrail ilə Livan arasında imzalanmış çərçivə razılaşmasını tənqid ediblər. Onların fikrincə, sənədin bəzi müddəaları müharibə cinayətləri qurbanlarının ədalətə çıxış imkanlarını zəiflədə bilər. Bəyanatda Livanın cənubundan məcburi köçkün düşmüş insanların vəziyyəti də narahatlıq doğuran məsələlərdən biri kimi göstərilib. Təşkilatlar qurbanların hüquqlarının razılaşmanın əsas hissəsi olmasının vacibliyini vurğulayıblar. Aqnes Kallamar bildirib ki, cəzasızlıq yeni hüquq pozuntularına şərait yarada bilər. Razılaşma ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə iyunun 26-da imzalanıb. Sənəd Livan ordusunun nəzarətinin bərpasını və İsrail qüvvələrinin geri çəkilməsini nəzərdə tutur.

Qəzza hökuməti 2025-ci il oktyabrın 10-da qüvvəyə minmiş atəşkəsdən sonra İsrailin razılaşmanı 3 465 dəfə pozduğunu iddia edib. Məlumata görə, pozuntular hava zərbələri, artilleriya atəşləri və silahlı hücumlar şəklində baş verib. Qəzza hökuməti həmin müddətdə yüzlərlə fələstinlinin öldürüldüyünü və minlərlə insanın yaralandığını bildirir. İddialara əsasən, 113 fələstinli də saxlanılıb. İsrail bu rəqəmlərlə bağlı açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən tam təsdiqlənməyib. Bölgədə atəşkəsin davamlılığı ilə bağlı narahatlıqlar qalmaqdadır.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsrail ilə imzalanmış çərçivə razılaşmasının işğalı qanuniləşdirmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, sənəd Livan ordusunun bütün ölkə ərazisində dövlət hakimiyyətini bərpa etməsini nəzərdə tutur. Razılaşmaya əsasən, dövlətə tabe olmayan silahlı qrupların tərksilahı təsdiqləndikdən sonra İsrail qüvvələri mərhələli şəkildə geri çəkilməlidirlər. Cozef Aun bildirib ki, "Hizbullah" danışıqlarda iştirak etməyib. Prezident Livan ordusunun cənub bölgəsində təhlükəsizliyi tam təmin edəcəyini vurğulayıb. O, razılaşmanın ölkənin suveren hüquqlarına zidd olmadığını qeyd edib. Bəyanat Livanda davam edən müzakirələr fonunda səsləndirilib.

İsrail ordusu Livanın cənubunda bir sıra hədəflərə zərbələr endirdiyini açıqlayıb. İsrail tərəfi "Hizbullah"a aid olduğunu iddia etdiyi 10 obyektin vurulduğunu bildirib. Məlumata görə, silah daşıdığı iddia edilən yük avtomobili də hədəfə alınıb. İsrail bu əməliyyatların atəşkəs rejiminin pozulmasına cavab olaraq həyata keçirildiyini bildirir. Həmin iddialar müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Hadisə bölgədə gərginliyin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Livan tərəfi ilə bağlı rəsmi açıqlama verilməyib.

Tehranda Əli Xamenei ilə keçirilən vida mərasimi ölkə daxilində birlik mesajı kimi qiymətləndirilir. Təhlilçi Abbas Aslani hesab edir ki, mərasim iqtisadi çətinliklər və müharibə fonunda iranlıları bir araya gətirə bilər. Onun sözlərinə görə, Tehranda və digər şəhərlərdə böyük izdiham gözlənilir. Aslani bildirib ki, mərasim İran hüdudlarından kənara da siyasi mesaj verir. O, Əli Xameneini ABŞ və İsrailə qarşı müdafiə siyasətinin əsas fiquru kimi xarakterizə edib. Təhlilçi mərasimin ABŞ ilə danışıqların davam etdiyi bir vaxtda keçirildiyini vurğulayıb. Onun fikrincə, vida mərasimi İran cəmiyyətində birliyi gücləndirə bilər.

İran Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı Əmir Hatəmi ABŞ və İsrailə qarşı sərt bəyanat səsləndirib. O bildirib ki, İran Əli Xameneinin ölümünün cavabsız qalmasına imkan verməyəcək. Hatəmi bu açıqlamanı Tehranda keçirilən dəfn mərasimi zamanı verib. İran tərəfi fevralın 28-də baş vermiş hava zərbəsinə görə ABŞ və İsraili məsul hesab edir. Baş komandan ölkəsinin öz maraqlarını müdafiə etməkdə qətiyyətli olduğunu vurğulayıb. Açıqlama bölgədə gərginliyin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edib. Tehran vəziyyətlə bağlı sərt mövqeyini bir daha nümayiş etdirib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Uşaq Fondu Livanda azı 100 min uşağın yeni dərs ilindən kənarda qala biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Məlumata görə, İsrailin hücumları nəticəsində 340 məktəb zədələnib, 17 məktəb isə tamamilə dağılıb. Ən çox zərər Nəbətiyyə, Bəqaa vadisi, Bəlbək-Hirmil, Beyrut və Cəbəl-Livan bölgələrində qeydə alınıb. Təşkilat məktəblərin sentyabr ayına qədər təmir olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Bildirilib ki, uzunmüddətli təhsil fasiləsi uşaqların psixi sağlamlığına və gələcəyinə mənfi təsir göstərə bilər. Məktəblərin bərpası üçün təcili maliyyə dəstəyi tələb olunur. Livanda yeni tədris ili öncəsi vəziyyət narahatlıq doğurur.

İşğal altındakı İordan çayının qərb sahilində israilli məskunlaşanların fələstinlilərə qarşı yeni hücumları barədə məlumat yayılıb. Turmus Ayya və Əbu Fəlah sakinləri torpaqlarına getmək istəyərkən hücuma məruz qalıblar. Hadisə zamanı yaşlı bir fələstinli yaralanıb, bir neçə beynəlxalq fəala bibər qazı vurulub. Əl-Muğəyyirdə isə məskunlaşanların bir evə daş atdığı və su çəninə zəhərli maddə tökməyə cəhd etdiyi bildirilir. Kəabnə ailəsinin uzun müddətdir oxşar hücumlarla üzləşdiyi qeyd olunur. Bölgədə gərginlik davam edir. Hadisələrlə bağlı vəziyyət diqqətlə izlənilir.

İsrail ordusu Qəzzada HƏMAS-ın komandirlərindən biri olduğunu iddia etdiyi Məhəmməd Nəim Cəndiyyənin öldürüldüyünü açıqlayıb. İsrail tərəfinin məlumatına görə, o, Şücaiyyə taborunun hərbi təhlükəsizlik bölməsinə rəhbərlik edib. Ordunun iddiasına əsasən, Cəndiyyə üç israilli girovun saxlanılmasına nəzarət edib. Həmin girovlar sonradan İsrail hərbçilərinin açdığı atəş nəticəsində həlak olublar. İsrail bildirir ki, Cəndiyyə hava zərbəsi zamanı öldürülüb. HƏMAS məsələ ilə bağlı hələlik açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ və İsraili müvəqqəti razılaşmanın şərtlərinə əməl etməyə çağırıb. O bildirib ki, öhdəliklər yerinə yetirilməzsə, Tehran cavab tədbirləri görəcək. Qalibaf ABŞ-nin İranla hərbi qarşıdurmaya gedə bilməyəcəyini iddia edib. O, İsrailin hədələrini əsassız təbliğat adlandırıb. İran rəsmisi müharibə zamanı ABŞ və İsrailin məqsədlərinə çata bilmədiyini də bildirib. Onun sözlərinə görə, hərbi əməliyyatlar uğursuzluqla nəticələnib. Qalibafın açıqlaması bölgədə davam edən gərginlik fonunda səsləndirilib.