Hesabatlar

Regional gərginliklər və onların kritik enerji infrastrukturuna birbaşa təsiri fonunda, son hücumlar Səudiyyə Ərəbistanının enerji sisteminin bir neçə mühüm komponentində fasilələrə səbəb olmuşdu. Bu fasilələrə Şərq-Qərb kəməri boyu gündəlik təxminən 700.000 barel vurma gücünün itirilməsi, həmçinin Manifa neft yatağından təxminən 300.000 bpd (günlük barel) və Xurais yatağındakı bənzər itkilər daxil idi.

ABŞ ordusunun Yaponiyada yerləşən Fuci hərbi düşərgəsində keçirdiyi son canlı atəş təlimləri cəmi bir neçə dəqiqə davam etsə də, Vaşinqtonun Sakit okean bölgəsində dəyişən hərbi strategiyasının mühüm nümayişi kimi qiymətləndirilir. Təlimlərin əsas məqsədi Çinin Tayvana qarşı mümkün hərbi əməliyyatlarına qarşı yeni çəkindirmə modelini nümayiş etdirmək olub.

Çin son illərdə dünya iqtisadiyyatının strateji sahələrində – xüsusilə neft daşımaları və nadir torpaq metallarının emalı üzrə – mövqeyini gücləndirərək qlobal təchizat zəncirlərində həlledici rol oynayan ölkəyə çevrilib. Enerji və yüksək texnologiya sənayesində baş verən dəyişikliklər Pekinin iqtisadi gücünü yalnız istehsalçı deyil, həm də istiqamətverici aktor kimi formalaşdırır.

Yüksək zənginləşdirilmiş uranın daşınması və saxlanılması məsələsi beynəlxalq nüvə təhlükəsizliyi baxımından ən həssas proseslərdən biri hesab olunur. İranın nüvə proqramı ətrafında mümkün razılaşmalar çərçivəsində bu materialların “sıfır ehtiyat” prinsipi ilə ölkədən çıxarılması ehtimalı yenidən müzakirə olunur və bu, mürəkkəb logistik və texniki riskləri gündəmə gətirir.

ABŞ-də evangelist dini dairələrlə siyasi hakimiyyət arasında formalaşan yeni münasibət modeli Yaxın Şərqdəki müharibə proseslərinə təsir edən əsas amillərdən birinə çevrilib. Xüsusilə 2026-cı ildə İran ətrafında baş verən hadisələr Vaşinqtonda dini-messiançı yanaşmanın xarici siyasət qərarlarında daha açıq şəkildə hiss olunmağa başladığını göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının yaratdığı və “anti-silahlaşdırma fondu” adlandırdığı yeni maliyyə mexanizmi ölkədə ciddi siyasi və hüquqi mübahisələrə səbəb olub. Demokratlar və hüquq ekspertləri hesab edir ki, fond gələcəkdə 2021-ci il 6 yanvar hadisələrində iştirak etmiş və sonradan Tramp tərəfindən əfv olunmuş şəxslərə kompensasiya ödənilməsi üçün istifadə oluna bilər.

2026-cı il martın 1-də ABŞ-a məxsus 4 ədəd Nortrop-Qrumman B-2 ‘Ruh’ gizli strateji bombardmançı təyyarəsi İran ərazisindəki dağaltı raket obyektlərini vurmaq üçün havaya qalxdı. “Epik Qəzəb” adlı əməliyyatın ilk mərhələsində istifadə edilən bu təyyarələr dünyanın ən bahalı hərbi hava platformalarından biri hesab olunur. Bir ədədinin qiyməti 2 milyard dollardan çoxdur.

Təxminən səkkiz onillik ərzində Şimali Koreya hakimiyyətin ata xətti ilə ötürülməsinin sərt və dəyişməz modelinə sadiq qalıb. Mütləq hakimiyyət atadan oğula keçərək kişilərin üstünlük təşkil etdiyi, dəyişdirilməsi qeyri-mümkün görünən ənənəvi bir iyerarxiyanı möhkəmləndirib. Lakin Kim Çen Inın yeniyetmə qızı Kim Çu Enin görünməmiş şəkildə ictimaiyyət qarşısına çıxması bu sistemin sarsılması ehtimalına qapı açır. 2026-cı ilin əvvəlində rəsmi media onu partiya və ordunun yüksək rütbəli rəsmilərinin hüzurunda snayper tüfəngindən atəş açarkən nümayiş etdirdi, ardınca isə martın 19-da taktiki təlim zamanı yeni döyüş tankını idarə edərkən göstərdi.

Trampın bu paylaşımı Çin səfərindən qayıtdıqdan dərhal sonraya təsadüf edir. Hazırda dünya Vaşinqtonun fevralın 28-də İsrail ilə birlikdə İrana qarşı başlatdığı müharibədə növbəti addımının nə olacağını maraqla gözləyir. ABŞ mediası Trampın Pekin səfəri zamanı "heç bir nəzərəçarpan irəliləyiş" əldə edə bilmədiyini yazsa da, prezident çinli həmkarı Si Cinpinin Tehranın Hörmüz boğazını yenidən açmalı olduğu fikri ilə razılaşdığını bildirib. Lakin Çin tərəfi bu məsələyə müdaxilə edəcəyinə dair hələlik heç bir rəsmi işarə verməyib.