BAKI,AzerVoice

Türkiyədə Boykot KFC və Pizza Hut-u Çökdürdü – 537 Filial Bağlandı!

Türkiyədə İsrailə qarşı boykot kampaniyasının təsiri sürətlə artır. Son hadisələrdə KFC və Pizza Hut-ın yerli operatoru “İş Qıda” şirkətinin iflas etdiyi və 537 filialın bağlandığı açıqlandı. Şirkət 7,7 milyard lirə (təxminən 214 milyon dollar) borcla üzləşib.

Bu hadisə, Türkiyədə İsrailə qarşı başlanan boykot kampaniyasının qlobal markalara təsirini bir daha sübut edir. Məlumatlara görə, son aylarda KFC-nin Türkiyədəki satışları 40% azalıb. Bu da yerli operatorun iqtisadi vəziyyətini daha da pisləşdirib.

KFC və Pizza Hut-ın Sürətli Çöküşü

“İş Qıda” şirkəti 2020-ci ildən KFC və Pizza Hut brendlərinin Türkiyədəki operatoru kimi fəaliyyət göstərirdi. Qısa müddətdə şirkət KFC restoranlarının sayını 125-dən 283-ə, Pizza Hut-ın isə 45-dən 254-ə çatdırmışdı. Lakin bu genişlənmə stabil maliyyə bazası olmadan həyata keçirildiyi üçün şirkət borc bataqlığına düşdü.

İş Qıda təkcə restoran sektorunda deyil, müxtəlif sahələrdə də investisiyalar etmişdi:

• Peyman şirkətini (quru meyvə və çərəz istehsalçısı) alıb

• Almaniyanın BBS avtomobil diskləri zavodunu satın alıb

• Almaniyadakı Rhein Main TV telekanalına investisiya edib

Şirkətin əsas səhvlərindən biri isə böyük borclarla genişlənməyə getməsi idi. Artan faiz dərəcələri və azalan satışlar nəticəsində İş Qıda maliyyə böhranına girdi.

Boykotun Təsiri və İflasın Səbəbi

KFC və Pizza Hut-ın sahibi olan ABŞ-ın Yum! Brands şirkəti, iflasın rəsmi səbəbini “işləmə standartlarına uyğunluğun olmaması” kimi göstərsə də, qərarın boykot kampaniyaları ilə əlaqəsi danılmazdır.

Boykot kampaniyaları nəticəsində:

KFC-nin satışları 40% azaldı
7,000-dən çox işçi işsiz qaldı
537 filial bağlandı
Şirkət 3 aylıq böhran həlli müddəti aldı

Boykot təkcə fast food restoranlarına yox, ümumilikdə Qərb şirkətlərinə də təsir edir. Türkiyə Parlamenti, bələdiyyələr və dövlət müəssisələri İsrail məhsullarını rəsmi şəkildə tədarükdən çıxarıb.

Türkiyədə Boykot Hərəkatı Güclənir

Boykot təkcə fərdi istehlakçılarla məhdudlaşmır. Artıq hökumət və iri şirkətlər də bu hərəkatın içindədir:

• Türkiyə Dəmir Yolları və Türk Hava Yolları, İsraili dəstəkləyən şirkətlərin məhsullarını ləğv etdi

• 45 bələdiyyə İsrail məhsullarının satışını dayandırdı

• Türkiyə Parlamenti İsrail məhsullarını rəsmi olaraq qadağan etdi

• 2024-cü il mayın 2-də Türkiyə ticarət əlaqələrini İsraillə tamamilə dayandırdı

• Türkiyə Davos Forumunu boykot etdi

İş dünyasında da boykotun təsiri hiss olunur. Türkiyənin ən böyük enerji investoru olan Zorlu Holding, İsraildəki 1 milyard dollarlıq sərmayəsini geri çəkdi. Bundan başqa, Qazlı içkilərin satışı 50% azaldı və bəzi şirkətlər zərərlərini azaltmaq üçün ciddi endirimlər etməyə məcbur oldu.

Boykot Kampaniyası Davam Etsə, Qərb Şirkətləri Üçün Türkiyə Bazarı Risklidir

Ekspertlər bildirirlər ki, boykot təkcə bir etiraz forması deyil, həm də qlobal bazarlarda təsirli iqtisadi bir alətə çevrilir.

İqtisadçı Hüseyin Özkan bu barədə bildirir ki :“Boykotun təkcə müvəqqəti bir təsir olduğunu düşünmək yanlış olardı. Bu proses qlobal şirkətlərin investisiya strategiyalarını dəyişdirməsinə səbəb olur.”

O, həmçinin qeyd edir ki, bəzi şirkətlər boykotun zəiflədiyini düşünərək yenidən bazara daxil olmaq üçün marketinq kampaniyalarına başlayıb. Lakin əsas məsələ boykotun davamlı olmasıdır.

Ekspertlərə görə, boykotun təsiri yalnız uzunmüddətli şəkildə davam edərsə, bu, qlobal şirkətləri daha dayanıqlı və etik qərarlar verməyə məcbur edəcəkdir.

Nəticə:

Boykot kampaniyalarının gücü təkcə istehlak səviyyəsində deyil, qlobal bazarlarda da əks-səda doğurur. Türkiyədə KFC və Pizza Hut-ın bağlanması, bu cür kampaniyaların beynəlxalq şirkətlər üçün nə qədər ciddi iqtisadi nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərdi.

Gələcəkdə boykotun davam etməsi, yalnız Qərb markalarına təsir göstərməklə kifayətlənməyəcək, həm də şirkətlərin etik və iqtisadi siyasətini yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olacaq.