BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının açılması üçün Vaşinqtona dəstək verilməyəcəyi təqdirdə NATO-nun gələcəyinin təhlükə altına düşə biləcəyini bildirib.
VOA xəbər verir ki, Donald Tramp martın 16-da “Financial Times” nəşrinə müsahibəsində bildirib ki, ABŞ müttəfiqləri Hörmüz boğazının açılması üçün kömək göstərməsələr, bu, NATO-nun gələcəyi üçün “çox pis” nəticələr yarada bilər. Onun sözlərinə görə, ABŞ Ukraynaya Rusiya ilə müharibədə yardım etdiyi kimi, Avropa ölkələri də Hörmüz boğazı məsələsində fəal dəstək verməlidir.
Tramp qeyd edib ki, boğazdan faydalanan dövlətlərin bu marşrutda təhlükəsizliyin təmin olunmasına töhfə verməsi “yalnız uyğun və ədalətli addım” olardı. ABŞ lideri konkret olaraq mina təmizləyən gəmilər və İran sahilləri boyunca təhlükə yaradan qüvvələrə qarşı əməliyyat imkanları istəyini dilə gətirib.
Məlumata görə, Tramp Hörmüz boğazının təhlükəsizliyinin təmin olunması ilə bağlı yeddi ölkə ilə danışıqlar aparıldığını da bildirib. Eyni zamanda o, Vaşinqtonun Tehranla təmas saxladığını desə də, İranın hələ ciddi danışıqlara hazır olmadığı qənaətini ifadə edib.
ABŞ Prezidentinin bəyanatı enerji bazarlarına da təsir göstərib. Reuters-in martın 16-da yaydığı məlumata görə, qlobal bazarlarda Brent markalı neft təxminən 103,3 dollar, ABŞ-ın Qərbi Texas markalı nefti isə 100 dollara yaxın səviyyədə ticarət olunub. Digər mənbələrdə gün ərzində Brentin 106 dollara, WTI-nin isə 100 dolları keçdiyi epizodlar da qeyd olunur.
Hörmüz boğazı dünya enerji təchizatı üçün əsas arteriyalardan biri hesab olunur. Reuters və “Financial Times”ın istinad etdiyi məlumatlara görə, qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz axınının təxminən 20 faizi məhz bu marşrutdan keçir. Bu səbəbdən boğaz ətrafında hərbi gərginliyin artması həm enerji qiymətlərini, həm də NATO daxilində siyasi müzakirələri kəskinləşdirib.
Avropa tərəfi isə hələlik ehtiyatlı mövqe tutur. Associated Press-in məlumatına görə, Avropa İttifaqı və bir sıra üzv dövlətlər ABŞ-ın konkret hərbi planları barədə daha çox məlumat almaq istədiklərini bildiriblər. Bəzi ölkələr mümkün dəniz müşayiəti və ya texniki dəstək variantlarını nəzərdən keçirsələr də, münaqişənin NATO müharibəsi olub-olmaması ilə bağlı suallar açıq qalır.