Hərb tarixi: Döyüş xronikası

North Carolina Agricultural and Technical State University tələbələri Ezell Blair Jr., Franklin McCain, Joseph McNeil və David Richmond Qrinzborodakı Woolworth mağazasının yalnız ağdərililər üçün nəzərdə tutulmuş nahar bölməsində onlara xidmət göstərilməsindən imtina edildikdən sonra masanı tərk etməyiblər. Sonradan “Qrinzboro Dördlüyü” kimi tanınan bu gənclər mağaza bağlanana qədər sakit şəkildə oturaraq etiraz aksiyasını davam etdiriblər və növbəti gün geri qayıdacaqlarını bildiriblər.

1950-ci il yanvarın 31-də ABŞ Prezidenti Harri S. Trumen ictimaiyyət qarşısında çıxış edərək hidrogen bombasının (H-bombanın) hazırlanmasını dəstəklədiyini rəsmən elan etdi. Bu qərar İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşan qlobal təhlükəsizlik balansını köklü şəkildə dəyişdi və bəşər tarixində termonüvə silahlanması dövrünün başlanğıcı oldu.

Hindistanın müstəqillik hərəkatının siyasi və mənəvi lideri, zorakılıqsız müqavimət fəlsəfəsinin banisi Mahatma Qandi 1948-ci il yanvarın 30-da Yeni Dehlidə sui-qəsd nəticəsində qətlə yetirilib. Onun ölümü Britaniya müstəmləkəçiliyindən azadlıqdan cəmi bir il sonra Hindistanda dərin siyasi və dini gərginliyin mövcudluğunu üzə çıxaran tarixi hadisə kimi qiymətləndirilir.

2002-ci il yanvarın 29-da ABŞ Prezidenti Corc Uoker Buş 11 sentyabr terror aktlarından sonra Konqresdə ilk “Ölkənin vəziyyəti haqqında” çıxışı zamanı İraq, İran və Şimali Koreyanı “şər oxu” adlandırdı. Corc Buş prezidentliyinin birinci ilini yenicə tamamladığı, ABŞ ordusunun isə Əfqanıstanda hərbi əməliyyatlara başladığı bir dövrdə çıxış edərək bu üç dövləti ABŞ və beynəlxalq təhlükəsizlik üçün əsas təhdid mənbələri kimi təqdim etdi. Bu bəyanat sonradan ABŞ xarici siyasətinin onilliklər ərzində istiqamətini müəyyən edən “terrora qarşı müharibə” doktrinasının ideoloji əsaslarından biri oldu.

27 yanvar 1973-cü il tarixində Vyetnam müharibəsində atəşkəs rejimi qüvvəyə minib. Saigon vaxtı ilə səhər saat 08:00-da (Qrinviç vaxtı ilə 27 yanvar gecə yarısı) atəşkəs rəsmi olaraq elan edilib və tərəflərin döyüş əməliyyatlarını dayandırması nəzərdə tutulub. Atəşkəs qüvvəyə mindiyi anda Cənubi Vyetnam ərazisinin təxminən 75 faizi, əhalinin isə 85 faizi Saigon hökumətinin nəzarətində idi. ABŞ tərəfindən son anda göndərilən silah tədarükləri hesabına Cənubi Vyetnam ordusu yaxşı təchiz edilmiş vəziyyətdə idi və atəşkəsdən sonra da ABŞ yardımı davam etdirilirdi. ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) qiymətləndirməsinə görə, Şimali Vyetnamın Cənubda yerləşən canlı qüvvəsinin sayı 145 min nəfər təşkil edirdi ki, bu da əvvəlki illə təxminən eyni göstərici idi.

28 yanvar 1986-cı il, saat 11:38. ABŞ-ın Florida ştatındakı Kanaveral burnundan "Challenger" kosmik gəmisi səmada süzülməyə başlayanda milyonlarla insan ekran qarşısında bir tarixə şahidlik edirdi. Nyu-Hempşirdən olan 37 yaşlı tarix müəllimi Krista Makoliff kosmosun ilk mülki səyyahı olmağa hazırlaşırdı. Lakin bu həyəcanlı gözlənti cəmi 73 saniyə sonra bəşəriyyət tarixinin ən böyük kosmik faciələrindən birinə çevrildi.