Yaxın Şərq

ABŞ Prezidenti Donald Trump Tom Barrack-ı İraq və Suriya üzrə Prezidentin Xüsusi Nümayəndəsi təyin etdi. Barrack bundan sonra ABŞ-ın Yaxın Şərq siyasətində strateji qərarvermədə önəmli rol oynayacaq. Dövlət Katibi Marko Rubio onun bilik və əlaqələrinin regionda ABŞ maraqlarını müdafiə etməyə xidmət edəcəyini vurğulayıb. Bu təyinat ABŞ-ın diplomatik idarəetməsini və regiondakı mövqelərini gücləndirmək məqsədi daşıyır.

İsrail ordusu Livanın cənubunda hərbi əməliyyatların genişləndirilməsi çərçivəsində strateji əhəmiyyətə malik Şakif qalasını nəzarətə götürdüyünü bəyan edib. Bildirilib ki, Litani çayına, Nəbatiyyə şəhərinə və ətraf yaşayış məntəqələrinə nəzarət imkanı verən strateji yüksəklikdə yerləşən Şakif qalası quru qoşunları tərəfindən ələ keçirilib

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu Livanın cənubunda həyata keçirilən hərbi əməliyyatların genişləndirilməsi barədə orduya göstəriş verdiyini açıqlayıb. Netanyahu iştirak etdiyi tədbirdə Livandakı vəziyyətə dair danışaraq bildirib ki, İsrail ordusuna əməliyyatların miqyasını artırmaq və hərbi fəaliyyətin intensivliyini yüksəltmək tapşırılıb.

Mövcud şəraitdə Rusiya və İran ənənəvi mənada müttəfiq deyil. Onlar daha çox xarici təzyiqlərə qarşı dayanıqlılığı artırmağa yönəlmiş yeni strateji modelin tərəfdaşlarıdır. Bu modelin məqsədi beynəlxalq sistemə hakim olmaq deyil, hər hansı bir gücün tam hakimiyyət qurmasını çətinləşdirməkdir.

Ana, oğlunun üzünü sıralarda görür, eyni zamanda əvvəllər tanış olmayan marşları və şüarları eşidir. Səssizcə dərk edir ki, buradakıların çoxu eyni yolu keçə bilər, amma heç nə demir. İki il əvvəl Ummu Amir 17 yaşlı yeganə oğlunu itirdi. Oğlu ona cansız bir meyit kimi, şəkli bir qutunun üzərinə bərkidilmiş halda qayıtdı. Ona dedilər: "Sevin, o, şəhidlik zirvəsinə ucalıb". Xanım danışarkən oğlunun həmin yay düşərgəsinə qoşulduqdan sonra necə tədricən dəyişdiyini xatırlayır. O, daha səssizləşmiş, bəzən daha aqressiv olmuşdu; sanki yeganə yolu imiş kimi "cihad" və "qələbə" haqqında öyrəşmədiyi ifadələr işlədirdi. Nələr baş verdiyini anlamırdı, lakin oğlunun gözlərində onu özündən uzaqlara aparan bir baxış görmüşdü. Bu gün o, yalnız göz yaşlarını gizlicə silir və ailəni dolandıran oğlunu itirdikdən sonra, üç qızını saxlamaq üçün "şəhid anası" sifəti ilə aldığı süpürgəçi işinə davam edir.

Hizbullahın yaydığı açıqlamaya görə, təşkilatın silahlı bölmələri İsrail ordusuna məxsus hərbi mövqelər və infrastruktur obyektlərinə qarşı pilotsuz uçuş aparatları və raketlərdən istifadə etməklə bir neçə əməliyyat keçirib. Qrup İsrailin şimalındakı hərbi bazaların, komanda mərkəzlərinin və hərbi texnikanın hədəfə alındığını iddia edir. Açıqlamada həm Livanın cənubunda, həm də İsrailin şimalında yerləşən obyektlərə qarşı hücumların həyata keçirildiyi bildirilib. Son günlər tərəflər arasında qarşılıqlı zərbələrin artması sərhəd bölgəsində gərginliyin daha da yüksəldiyini göstərir.

Livanın dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, İsrail hərbi aviasiyası və artilleriyası Nəbatiyə şəhəri yaxınlığında yerləşən tarixi Bofor qalası ətrafına zərbələr endirib. Səlib yürüşləri dövründə inşa edilmiş qala Livanın ən tanınmış tarixi abidələrindən biri hesab olunur və strateji mövqeyi ilə seçilir. İsrail-Livan sərhədindən təxminən 15 kilometr məsafədə yerləşən bu yüksəklik bölgənin böyük hissəsinə nəzarət imkanı verir. Son günlər Nəbatiyə ətrafında şiddətlənən döyüşlər fonunda tarixi irs obyektlərinin təhlükə altında qalması ilə bağlı narahatlıqlar da artır.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam bildirib ki, İsrailin Livandakı hərbi əməliyyatları yalnız təhlükəsizlik və ya hərbi hədəflərlə məhdudlaşmır, daha geniş dağıntılara səbəb olur. Onun sözlərinə görə, ölkənin müxtəlif bölgələrində baş verən hücumlar Livanın suverenliyinin pozulması ilə yanaşı, tarixi və mədəni irsin də məhv edilməsinə gətirib çıxarır. Salam atəşkəsə nail olmaq üçün diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb, müharibə və sülh qərarlarının yalnız Livan dövlətinə məxsus olduğunu bildirib. Baş nazir eyni zamanda evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan cənub sakinlərinə dəstək mesajı verərək dövlətin atəşkəs, məhbusların qaytarılması və yenidənqurma istiqamətində bütün imkanlardan istifadə edəcəyini bəyan edib.

Livanın Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, martın 2-dən etibarən İsrailin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölkədə həyatını itirənlərin sayı 3 371 nəfərə, yaralananların sayı isə 10 129 nəfərə yüksəlib. Təkcə son sutkalarda Livanın cənubuna endirilən hava zərbələri nəticəsində azı 14 nəfərin öldüyü bildirilir. Davam edən hücumlar ölkədə genişmiqyaslı humanitar böhran yaradıb və milyonlarla insanın gündəlik həyatına təsir göstərib. Rəsmi məlumatlara əsasən, əhalinin 20 faizdən çoxu yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb ki, bu da son illərin ən böyük məcburi köç dalğalarından biri hesab olunur.

Nəbatiyə təkcə Livanın cənubundakı böyük şəhərlərdən biri deyil, həm də regionun siyasi, iqtisadi və strateji mərkəzlərindən hesab olunur. Şəhər cənub bölgələrini ölkənin daxili hissələri ilə birləşdirən əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri olmaqla yanaşı, şiə əhalinin sıx yaşadığı ərazilərdən biri kimi tanınır. Bu xüsusiyyətlər Nəbatiyəni həm Livan daxilində, həm də İsrail-Hizbullah qarşıdurması kontekstində xüsusi əhəmiyyətə malik məntəqəyə çevirir. Məhz buna görə şəhər və onun ətrafı uzun illərdir bölgədəki hərbi və siyasi hadisələrin mərkəzində yer alır.

ABŞ-nin "Associated Press" agentliyinin dərc etdiyi materialda Qəzzada xidmət etmiş bir sıra İsrail ehtiyat əsgərlərinin ifadələrinə yer verilib. Hərbçilər müharibə dövründə tətbiq edilən sərt atəş açma qaydaları, mülki şəxslərlə bağlı risklər və əməliyyatlar zamanı insan həyatına münasibətin dəyişdiyi barədə iddialar səsləndiriblər. Şahidlərin sözlərinə görə, bəzi ərazilərdə kimliyi tam müəyyən edilməyən şəxslərə qarşı atəş açılması halları yaşanıb və nəticədə mülki itkilər qeydə alınıb. İddialar müstəqil şəkildə təsdiqlənməsə də, Qəzzadakı hərbi əməliyyatlar və mülki itkilərlə bağlı beynəlxalq müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

Hizbullah Livanın cənubunda İsrail qüvvələrinə qarşı bir neçə əməliyyat həyata keçirdiyini açıqlayıb. Qrupun məlumatına görə, Zoutar bölgəsi yaxınlığında İsrail ordusuna məxsus "Merkava" tankları idarəolunan raketlərlə hədəfə alınıb, Dibin qəsəbəsi ətrafında isə İsrail qüvvələrinin irəliləyişi zamanı partlayıcı qurğu işə salınaraq silahlı toqquşma baş verib. Eyni zamanda İsrail qüvvələrinin Nəbatiyə şəhərinin kənarlarına doğru hərəkət etdiyi barədə məlumatlar yayılıb. Son günlər sərhəd bölgəsində qarşılıqlı hücumların artması Livanın cənubunda vəziyyəti daha da gərginləşdirib.