BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Suriya prezidenti Əhməd Əş-Şaraa, Bəşşar Əsəd rejiminin süqutundan təxminən üç ay sonra Suriyanın ilk müvəqqəti hökumətini elan edib. Burada hökumətin yaradılmasının mənası, digər qərarlarla əlaqəsi və ümumi Suriya mənzərəsi haqqında suallar və cavablar təqdim edilir.
Birinci: Hökumətin başçısı kimdir və müddəti nə qədərdir?
Bu, Bəşar Əsədin 8 dekabr 2024-də yıxılmasından sonra qurulan ilk müvəqqəti hökumətdir. Müvəqqəti dövr beş il müddətinə müəyyən edilib (Konstitusiya maddəsi 52). Müvəqqəti prezident Əhməd Əş-Şəraa, hökumətin rəhbəridir (Konstitusiya maddəsi 31). Prezidentə "prezidentin müavini və ya bir neçə müavin təyin etmək" hüququ verilir (Konstitusiya maddəsi 34). Əş-Şaraa, hökumətin başçısıdır. Keçmiş daxili işlər naziri Əli Kədə, hökumətin baş katibi olacaq.
İkinci: Bu, birləşdirici bir hökumətdirmi?
Hökumət 22-23 nazirdən ibarətdir və bütün Suriya təbəqələrini təmsil edir: ərəb, kürd, müsəlman, xristian, sünni, ələvi və druzlar. Lakin siyasi ittifaqlara daxil olan şəxslər hökumətdə təmsil olunmur. Hökumətdəki nazirlər fərdi olaraq iştirak edir, siyasi qüvvələrin nümayəndələri deyil.
Üçüncü: Siyasi və hərbi qüvvələr hökumətə daxil oldumu?
29 yanvar 2025-ci il tarixli "Zəfər Günü" bəyanatının 7-ci maddəsinə əsasən, "bütün hərbi dəstələr və inqilabi siyasi və mülki qurumlar ləğv edilir və dövlət qurumlarına birləşdirilir". Bu, bütün hərbi, siyasi və mülki təşkilatların artıq qanuni olmadığını bildirir.
Dördüncü: "Suriya Demokratik Qüvvələri" (SDQ) hökumətə daxil olubmu?
"Suriya Demokratik Qüvvələri" və "özünüidarəetmə" və "Suriya Demokratik Şurası" hökumətdə iştirak etməyib və hökumətin elan mərasimində iştirak etməyəcəklərini bildirdilər. Prezident Əhməd Əş-Şaraa, 10 martda QSD lideri Mazlum Əbdi ilə Dəməşqdə prinsiplər üzrə razılaşma imzalayıb. Həmçinin, tərəflər arasında alt komitələrdən görüşlər keçirilib və siyasi iştirak və SDQ-nin yeni orduya qoşulması mövzusunda danışıqlar davam edəcək.
Beşinci: Suveydadakı druz qüvvələri haqqında nə deyilir?
Hökumətdə druz nazir var, o, kənd təsərrüfatı naziridir. Lakin o, Suvüydanın silahlı qüvvələri və dini qüvvələri tərəfindən təmsil edilmir və şəxsi olaraq iştirak edir, siyasi və hərbi blokları təmsil etmir.
Altıncı: Keçmiş Suriya rejimi hökumətdə təmsil olunubmu?
Hökumətdə ələvi mənşəli nəqliyyat naziri Yərəb Bədər var. O, Əsədin hökumətində 6 il çalışıb (2006-2011). Həmçinin, iqtisadiyyat naziri Nidal Şaal da Əsəd hökumətində bir ildən çox çalışıb (2011-2012). Hər iki nazir 2011-ci il inqilabından sonra hökuməti tərk edib.
Yeddinci: Hökumətdə qadın təmsil olunubmu?
Hökumətdə yalnız bir qadın nazir var – Sosial işlər və əmək naziri Hind Qubvat, o, eyni zamanda xristian dinindən olan bir şəxsdir.
Səkkizinci: Ən yüksək vəzifələrə nə olub?
Hökumət, əvvəlki "Xilas Hökuməti"ndən yeddi nazirin daxil olduğu yeni bir struktur təşkil edib. Həmçinin, kəşfiyyat rəhbəri Ənəs Xətab daxili işlər naziri olaraq təyin olunub, Əli Kədə isə baş katib olaraq təyin edilib.
Doqquzuncu: Nazirliklər haradan gəlib?
Bəzi nazirlər Suriya daxilindəki müxtəlif vilayətlərdən gəlirlər, lakin Rəqqa və Tartus vilayətlərindən gələnlər yoxdur. Həmçinin, xaricdə olan bəzi texnokrat nazirlər var. Məsələn, Səhiyyə naziri Musab Əli vaxtilə xaricdə Avropa və ABŞ-da yaşayıb, Qərb universitetlərindən diplom alıb.
Onuncu: Hökumətin digər qərarlarla əlaqəsi nədir?
Hökumət qurulmazdan əvvəl, Prezident Əş-Şaraa Osman Rifaini , Suriya baş müftisi təyin etdi. Rifai ortaq mövqeyə sahib bir din adamıdır.Prezident Əş-Şaraa, Şiə din xadimlərini qəbul edib və İranın və "Hizbullahın Suriya daxilində mövcudluğunu qadağan etməyə davam edir.