Həməd bin Xəlifə Universitetinin ictimai siyasət üzrə professoru Sultan Bərakətin fikrincə, Vaşinqton və Tehran arasında davam edən danışıqlar mürəkkəb mərhələyə daxil olub. Ekspert hesab edir ki, Donald Tramp xüsusilə qarşıdan gələn Dünya Kuboku ərəfəsində İranla genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya girmək istəmir. Onun sözlərinə görə, Ağ Ev bir tərəfdən diplomatik həll yolu axtarır, digər tərəfdən isə regiondakı hərbi və siyasi reallıqları nəzərə almağa məcburdur. Bərakət həmçinin İsrailin Livandakı əməliyyatlarının və Livanda atəşkəs məsələsinin ABŞ-İran danışıqlarının gələcəyinə birbaşa təsir etdiyini bildirib.

Doha Ali Təhsil İnstitutunun tədqiqatçısı Mühənnəd Səllum hesab edir ki, Vaşinqton və Tehran arasında aparılan danışıqlarda ən mürəkkəb məsələlərdən biri ABŞ-da saxlanılan milyardlarla dollarlıq İran aktivləridir. Ekspertin fikrincə, İran yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı güzəştlərə gedəcəyi təqdirdə, bunun qarşılığında konkret iqtisadi fayda əldə etmək istəyir. Səllum qeyd edir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi qarşıdurmadan daha çox təzyiq yolu ilə razılaşmaya nail olmağa üstünlük verir. Bununla yanaşı, ekspert Tehranın ABŞ administrasiyasına tam etibar etməməsinin müəyyən tarixi səbəblərinin olduğunu da vurğulayıb.

Livanın Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, martın 2-dən etibarən İsrailin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölkədə həyatını itirənlərin sayı 3 371 nəfərə, yaralananların sayı isə 10 129 nəfərə yüksəlib. Təkcə son sutkalarda Livanın cənubuna endirilən hava zərbələri nəticəsində azı 14 nəfərin öldüyü bildirilir. Davam edən hücumlar ölkədə genişmiqyaslı humanitar böhran yaradıb və milyonlarla insanın gündəlik həyatına təsir göstərib. Rəsmi məlumatlara əsasən, əhalinin 20 faizdən çoxu yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb ki, bu da son illərin ən böyük məcburi köç dalğalarından biri hesab olunur.

Filippində enerji təchizatı, qiymət artımı və sosial sabitliklə bağlı narahatlıqlar güclənir. Məlumatlara görə, Hörmüz boğazında yaranan gərginlik və enerji daşımalarındakı problemlər ölkədə yanacaq və enerji qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. İqtisadi təsirlərlə yanaşı, böhran xüsusilə müsəlman əhalinin sıx yaşadığı Banqsamoro Muxtar Regionunda sosial və dini münasibətlərə də təsir göstərir. Yerli dini liderlər və ictimai qruplar arasında fikir ayrılıqlarının artdığı, bəzi məsələlərdə mövqelərin kəskin şəkildə fərqləndiyi bildirilir. Analitiklər hesab edirlər ki, iqtisadi təzyiqlərin davam etməsi sosial parçalanmanı daha da dərinləşdirə bilər.

İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı Hörmüz boğazında bütün keçid proseslərinin İran Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altında həyata keçirildiyini bəyan edib. Rəsmi açıqlamada ticarət və hərbi gəmilərin yalnız müəyyən edilmiş marşrutlarla hərəkət etməli olduğu vurğulanıb. Eyni zamanda bildirilib ki, qaydaların pozulması bölgədə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini risk altına qoya bilər. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə xarici hərbi qüvvələrin boğazdakı fəaliyyətinə və ya gəmiçilik proseslərinə müdaxiləsinə qarşı cavab tədbirlərinin görüləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Açıqlama Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmdə ön plana çıxdığı bir vaxtda səsləndirilib.

Nəbatiyə təkcə Livanın cənubundakı böyük şəhərlərdən biri deyil, həm də regionun siyasi, iqtisadi və strateji mərkəzlərindən hesab olunur. Şəhər cənub bölgələrini ölkənin daxili hissələri ilə birləşdirən əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri olmaqla yanaşı, şiə əhalinin sıx yaşadığı ərazilərdən biri kimi tanınır. Bu xüsusiyyətlər Nəbatiyəni həm Livan daxilində, həm də İsrail-Hizbullah qarşıdurması kontekstində xüsusi əhəmiyyətə malik məntəqəyə çevirir. Məhz buna görə şəhər və onun ətrafı uzun illərdir bölgədəki hərbi və siyasi hadisələrin mərkəzində yer alır.

ABŞ-nin "Associated Press" agentliyinin dərc etdiyi materialda Qəzzada xidmət etmiş bir sıra İsrail ehtiyat əsgərlərinin ifadələrinə yer verilib. Hərbçilər müharibə dövründə tətbiq edilən sərt atəş açma qaydaları, mülki şəxslərlə bağlı risklər və əməliyyatlar zamanı insan həyatına münasibətin dəyişdiyi barədə iddialar səsləndiriblər. Şahidlərin sözlərinə görə, bəzi ərazilərdə kimliyi tam müəyyən edilməyən şəxslərə qarşı atəş açılması halları yaşanıb və nəticədə mülki itkilər qeydə alınıb. İddialar müstəqil şəkildə təsdiqlənməsə də, Qəzzadakı hərbi əməliyyatlar və mülki itkilərlə bağlı beynəlxalq müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

Hizbullah Livanın cənubunda İsrail qüvvələrinə qarşı bir neçə əməliyyat həyata keçirdiyini açıqlayıb. Qrupun məlumatına görə, Zoutar bölgəsi yaxınlığında İsrail ordusuna məxsus "Merkava" tankları idarəolunan raketlərlə hədəfə alınıb, Dibin qəsəbəsi ətrafında isə İsrail qüvvələrinin irəliləyişi zamanı partlayıcı qurğu işə salınaraq silahlı toqquşma baş verib. Eyni zamanda İsrail qüvvələrinin Nəbatiyə şəhərinin kənarlarına doğru hərəkət etdiyi barədə məlumatlar yayılıb. Son günlər sərhəd bölgəsində qarşılıqlı hücumların artması Livanın cənubunda vəziyyəti daha da gərginləşdirib.

İran hökuməti ABŞ ilə aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyişlərin əldə olunmasına baxmayaraq, yekun razılaşma üçün əsas maneənin sanksiyalar məsələsi olaraq qaldığını açıqlayıb. Tehran tərəfi hələlik hər hansı saziş üçün konkret vaxt çərçivəsinin müəyyən edilmədiyini və tələsik qərar qəbul etmək niyyətində olmadığını vurğulayıb. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, ölkənin milli maraqlarını və hüquqlarını təmin etməyən heç bir razılaşma qəbul olunmayacaq. Eyni zamanda bildirilib ki, etimad quruculuğu istiqamətində ilkin addımlar atılmadan nüvə proqramı ilə bağlı daha geniş müzakirələrə keçid mümkün deyil.

Qətərin yüksək vəzifəli rəsmisi Şeyx Səud bin Əbdürrəhman Al Sani bildirib ki, Doha və digər Körfəz ölkələri Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün daimi keçid rüsumlarının tətbiqinə qarşıdır. Onun sözlərinə görə, belə bir addım nəqliyyat və enerji xərclərini artıraraq son nəticədə dünya üzrə istehlak qiymətlərinə təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, mina təmizləmə və ya təhlükəsizlik tədbirləri kimi konkret məqsədlər üçün müvəqqəti ödəniş mexanizmlərinin müzakirə oluna biləcəyi qeyd olunub. Açıqlama Hörmüz boğazının idarə olunması və gəmi hərəkətinin tənzimlənməsi ilə bağlı regional müzakirələrin davam etdiyi bir dövrdə səsləndirilib.

İsrail Müdafiə Qüvvələri Livanın cənubundakı Əş-Şuvayya bölgəsində yerləşən Hizbullahın artilleriya komanda mərkəzinin hədəfə alındığını açıqlayıb. Ordunun məlumatına görə, zərbə ərazidə Hizbullah döyüşçülərinin fəaliyyət göstərdiyinin müəyyən edilməsindən sonra həyata keçirilib. Hadisə İsrail və Hizbullah arasında son günlər daha da intensivləşən qarşılıqlı hücumlar fonunda baş verib. Sərhəd bölgəsində davam edən hərbi əməliyyatlar regional təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları artırmaqda davam edir.

İsrail Müdafiə Qüvvələri Livanın cənubunda əməliyyatların və nəzarət zonasının genişləndirilməsindən sonra ölkənin şimal bölgələrinə qarşı mümkün hücum ehtimalına hazırlaşdığını bəyan edib. Ordunun açıqlamasında Livan ərazisindən raket və digər hücumların baş vermə riskinin nəzərə alındığı bildirilib. Son günlər İsrailin Livanın cənubunda hərbi fəaliyyətini genişləndirməsi və Hizbullah ilə qarşılıqlı zərbələrin intensivləşməsi sərhəd bölgəsində gərginliyi daha da artırıb. Müşahidəçilər bölgədə vəziyyətin yeni hərbi eskalasiya mərhələsinə yaxınlaşdığını qeyd edirlər.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, İsrailin Qəzza zolağına qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində həyatını itirənlərin sayı 72 938 nəfərə yüksəlib, yaralananların sayı isə 172 919 nəfərə çatıb. Nazirlik son 24 saat ərzində xəstəxanalara daha 7 nəfərin cəsədinin gətirildiyini və 25 yaralının qəbul edildiyini açıqlayıb. Qurum həmçinin bildirib ki, atəşkəs elan edildikdən sonra da yüzlərlə insan həyatını itirib və dağıntılar altında qalanların axtarışı davam edir. Humanitar vəziyyətin ağır olaraq qaldığı Qəzzada itkilərin sayının daha da artacağından narahatlıq ifadə olunur.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, İsrail 1967-ci il sərhədləri əsasında müstəqil Fələstin dövlətini tanıyacağı təqdirdə region ölkələrinin iştirakı ilə yaradılması nəzərdə tutulan əməkdaşlıq platformasına qoşula bilər. Onun sözlərinə görə, belə bir mexanizm Yaxın Şərqdə uzunmüddətli sabitliyin və təhlükəsizlik əməkdaşlığının əsasını qoya bilər. Fidan qeyd edib ki, Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Körfəz ölkələrinin iştirak edə biləcəyi platformaya gələcəkdə İranın da qoşulması mümkündür. Açıqlama regionun gələcək təhlükəsizlik arxitekturası və İsrail-Fələstin münaqişəsinin həlli ilə bağlı müzakirələrin intensivləşdiyi bir dövrdə səsləndirilib.

Livan ərazisindən İsrailin şimal istiqamətinə doğru 10 raketin buraxıldığı bildirilib. İsrail ordusu raket hücumu ilə əlaqədar Qərbi Qalileya bölgəsində hava hücumu xəbərdarlıq sistemlərinin aktivləşdirildiyini təsdiqləyib. Hələlik raketlərin neçə nəfərinin hədəfə çatdığı və ya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirildiyi barədə rəsmi məlumat açıqlanmayıb. Hadisə İsrail və Hizbullah arasında son günlər artan qarşıdurmalar fonunda baş verib və sərhəd bölgəsində gərginliyin daha da yüksəldiyini göstərir.

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset Vaşinqton və İslamabad arasında münasibətlərin yeni mərhələyə daxil olduğunu bildirib. O, Pakistan rəhbərliyinin İranla bağlı diplomatik səylərdə oynadığı rolu yüksək qiymətləndirərək iki ölkə arasında “əsl dostluq” münasibətlərinin formalaşdığını qeyd edib. Nazir xüsusilə Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Asim Munir və Baş nazir Şahbaz Şərifin regional sabitliyin qorunması istiqamətində atdığı addımlara diqqət çəkib. Açıqlama son aylarda ABŞ və Pakistan arasında intensivləşən diplomatik təmaslar və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi fonunda verilib.

Oman Dəniz Təhlükəsizliyi Mərkəzi ölkənin ərazi sularında, Hörmüz boğazının sahilboyu gəmiçilik marşrutuna yaxın hissəsində dəniz minasına bənzəyən şübhəli obyektin aşkar edildiyini açıqlayıb. Qurum dənizçilərə, balıqçılara və gəmi kapitanlarına xüsusi xəbərdarlıq edərək maksimum ehtiyatlı davranmağa çağırıb. Hadisə ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi və idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, strateji enerji marşrutunda mina təhlükəsi beynəlxalq gəmiçilik və qlobal enerji bazarları üçün ciddi risk yarada bilər.

İsrail ordusunun Zifta şəhərinin sakinlərinə ünvanladığı köçürülmə xəbərdarlıqlarından sonra şəhər bələdiyyəsi əhaliyə təcili müraciət edib. Bələdiyyə İsrail tərəfindən səsləndirilən təkrar təhdidlər fonunda sakinləri maksimum ehtiyatlı olmağa, mümkün olan yerlərdə sığınacaq tapmağa və təhlükəsizlik qaydalarına ciddi əməl etməyə çağırıb. Şəhərdə hərəkət məhdudlaşdırılıb, kütləvi toplaşmalar qadağan edilib və hava hücumu zamanı hadisə yerinə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq olunub. Son saatlarda bölgədə hərbi gərginliyin artması humanitar vəziyyətlə bağlı narahatlıqları da gücləndirib.

Livan ordusunun məlumatına görə, İsrailə məxsus pilotsuz uçuş aparatı Nəbatiyə şəhərində hərbi avtomobili hədəfə alıb. Hücum nəticəsində iki livanlı əsgər ağır yaralanaraq xəstəxanaya yerləşdirilib.

İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələri son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 20 gəminin keçidinin İran qüvvələrinin koordinasiyası ilə həyata keçirildiyini bildirib. Açıqlama boğazın idarə olunması ilə bağlı Tehran və Vaşinqton arasında davam edən müzakirələr fonunda verilib.

İsrail ordusunun məlumatına görə, Livandan daxil olan pilotsuz uçuş aparatı ələ keçirilərək məhv edilib. Hadisə nəticəsində xəsarət alan olmayıb. Eyni zamanda Livan sərhədinə yaxın ərazidə digər şübhəli hava hədəfinin yerə düşdüyü bildirilib.

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset bildirib ki, Vaşinqton İranla mümkün razılaşmaya nail olmaq üçün əlverişli mövqedədir və indiyədək aparılan danışıqlar məhsuldar keçib. Bununla yanaşı, o vurğulayıb ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp tələsik qərar qəbul etməyəcək.

İsrail ordusu Livanın cənubundakı Marvaniyə, Lübya, Midun, Ansariyə, Zefta və Təffahta kəndlərinin sakinlərinə evlərini dərhal tərk etmələri barədə göstəriş verib. Gün ərzində verilən üçüncü köçürülmə əmri bölgədə humanitar və təhlükəsizlik narahatlıqlarını daha da artırıb.

Livan Prezidenti Cozef Aun və Baş nazir Nəvaf Salam ölkənin təhlükəsizlik gündəmini, İsrailin davam edən hücumlarını və yaxın günlərdə keçirilməsi planlaşdırılan danışıqların hazırlıq məsələlərini müzakirə ediblər. Görüşdə atəşkəsin təmin olunmasının Livan üçün əsas prioritet olduğu bir daha vurğulanıb.