"Hər bir vəfat edən şəxs meyitini yuyanı tanıyır. Əgər cənnətlə müjdələnibsə, onu daşıyanlara: 'Məni tələsik aparın' deyə yalvarar. Yox, əgər cəhənnəmlə xəbərdar edilibsə, tələsməmələrini xahiş edər."

Yeni Əhdi-Cədidə görə, İsa Məsih eramızın təxminən 33-cü ilində Roma hakimiyyəti tərəfindən edam edilib. Mətnlərdə deyilir ki, o, üç gün məzarda qaldıqdan sonra möcüzəvi şəkildə dirilərək şagirdlərinə görünüb və daha sonra səmaya ucalıb. İsanın dirilməsi və ölüm üzərində qələbəsi xristianların hər il Pasxa bayramında qeyd etdikləri əsas hadisədir.

Bəzi mənbələrə görə, ilk məscidlər hələ XVI əsrdə İspan müstəmləkəçiləri ilə Amerikaya gələn müsəlmanlar tərəfindən qurula bilərdi. Afrikadan gətirilən müsəlman əsirlərin həyat hekayələri – məsələn, Job Ben Solomanın yazdıqları – onların gizlicə dini ibadətlərini davam etdirdiyini və kiçik qruplar halında namaz qıldığını göstərir. Bu isə əslində məscidin ən sadə formasıdır: müsəlmanların bir araya gəlib ibadət etməsi.

491-492-ci (1098-1099) illərdə Şərqi Aralıq dənizi sahillərində səlibçi dövlətlərinin qurulmasından sonra buradakı müsəlmanların ən böyük hədəfi bölgəni onlara qarşı qorumaq və işgal etdikləri torpaqları azad etmək olmuşdur. Səlahəddin Əyyubi özündən əvvəlki rəhbər Nurəddin Zənginin vəfatından sonra bir tərəfdən səlibçilərlə mübarizə apararkən, digər tərəfdən də onun qurmuş olduğu birliyi yenidən təmin etmək üçün çalışdı. 574-cü ildə (1179) əvvəlcə Mərciuuyun döyüşünü qazanıb, ardınca Beytülahzan qalasını geri alaraq səlibçilərə qarşı üstünlük əldə etdi. Bundan sonra səlibçilər müdafiəyə çəkilərkən, Səlahəddin davamlı hücum vəziyyətinə keçdi. Bu hücumlar zamanı onun bir meydan savaşına girmək istəməsinə baxmayaraq, qarşı tərəf bunu heç vaxt gözə ala bilməmişdi.

Ruhların yaradılması bədənlərin yaranmasından daha öncə baş verib. Biz hazırda ruhlar aləmindən ana bətninə, oradan uşaqlığa, gəncliyə, qocalığa, daha sonra isə qəbir, bərzəx, cənnət və ya cəhənnəmə gedən uzun bir yoldayıq. Bu yolun başlanğıc nöqtəsi məhz ruhlar aləmidir. Buna görə də ruhların yaradılışı bədənlərin (cəsədlərin) təşəkkülündən əvvəldir.

Adəm kəlməsinin hansı dildən gəldiyi və hansı kökdən törədiyi mövzusu müsəlman dilçilər arasında da müzakirə edilmişdir. Dilçilərin çoxu bu kəlmənin ərəb mənşəli olduğunu, "əsmərlik" mənasını verən “əl-üdme” və ya "tip, örnək" mənasındakı “əl-ədəmə” kökündən törədildiyini müdafiə edirlər. Başqa bir görüşə görə, "bir şeyin xarici səthi" (daha çox “ədimətül-arz” şəklində “yer üzü”) mənasını verən “əl-ədimə” kəlməsindən törədilmişdir.

İslam mənbələrində cinlərin gündəlik həyatla, xüsusilə də yemək adabı ilə əlaqəsinə dair maraqlı rəvayətlər yer alır. Qurani-Kərimdə Uca Allahın şeytana xitabən buyurduğu “Onların mallarında və övladlarında onlara şərik ol” ifadəsi, bəzi hədislərlə birlikdə bu mövzuya izah gətirir. Rəsulullahın (s.a.v.) səhabələrindən biri bir hadisəni belə nəql edib: Bir nəfər yeməyə Allahın adını çəkmədən başlayır. Son tikəsini yeyərkən isə “Bismillahi əvvələhü və axirəhü” deyir. Bu zaman Peyğəmbər (s.a.v.) təbəssümlə bildirir ki, həmin şəxs yeməyi əvvəlcə şeytanla birlikdə yeyib, lakin Allahın adını zikr etdikdən sonra şeytan qarnındakıları qusub çıxarıb. Bu rəvayət Əbu Davud tərəfindən nəql olunub.

İslam dinində xəstələr üçün müstəsna hökmlər nəzərdə tutulmuşdur. Bəqərə surəsində orucun fərz edildiyi ayədə Allah Təala belə buyurur: “(Oruc tutmaq) sayı müəyyən olan (bir ay) günlərdir. (Bu günlərdə) sizdən xəstə və ya səfərdə olanlar tutmadığı günlər qədər başqa günlərdə oruc tutmalıdırlar. Oruc tutmağa taqəti olmayanlar isə (hər günün əvəzində) bir yoxsulu doyduracak qədər fidyə verməlidirlər. Hər kəs könüllü xeyir iş görərsə (həm oruc tutub, həm də fidyə verərsə), bu onun üçün daha yaxşı olar. Bilsəniz oruc tutmaq sizin üçün nə qədər xeyirlidir!”

Əbu Reyhan Məhəmməd ibn Əhməd əl-Biruni 4 sentyabr 973-cü ildə Xarəzm feodal dövlətinin paytaxtı olan Kət şəhərində anadan olmuşdur. Mənbələrə görə, Biruni etnik mənşə etibarilə müasir Xarəzm özbək türklərini təmsil edirdi. Akademik İ.M. Muminovun Biruniyə həsr etdiyi tədqiqatlarında alimin yüksək təhsil aldığı və gənc yaşlarından elmi yaradıcılıqla məşğul olduğu xüsusi vurğulanır.

Fəxrəddin Əbu Muhəmməd Osman əl-Arrani yaşadığı dövrün tanınmış mühəddislərindən biri olmuşdur. O, hicri 615-ci ilin səfər ayında (miladi dekabr 1218-ci il) Xarəzmə səfər etmiş, burada dövrün məşhur alimlərindən olan şeyxüş-şüyux Nəcməddin Əbü’l-Cənnab Ömər əl-Xivəgi Xarəzminin tələbəsi kimi təhsil almışdır.

Xeybərin fəthindən sonra baş verən və İslam tarixində geniş müzakirə olunan hadisə ilə bağlı sual yenidən gündəmə gəlib: Hz. Peyğəmbəri (s.ə.s.) zəhərləyən qadın sonradan müsəlman olmuşdumu? Tarixi mənbələrə görə, Xeybərin fəthindən sonra yəhudilər Hz. Peyğəmbəri zəhərləmək qərarına gəlmişdilər. Bu məqsədlə Zeynəb adlı qadın qızardılmış, üzərinə zəhər sürtülmüş bir qoyunu Peyğəmbərin (s.ə.s.) yanına gətirmiş, xüsusilə qol və kürək hissələrinə daha çox zəhər çəkmişdi. Rəsulullah (s.ə.s.) axşam namazından sonra səhabələri ilə birlikdə yeməyə oturarkən ətin zəhərli olduğunu anlayaraq loxmanı udmadan çıxarmış və ətrafındakılara yeməməyi tapşırmışdı.

Zahid, Haqqdan başqa hər şeyə bağlılığı azaldan, dünyaya həddindən artıq meyil göstərməyən insan deməkdir. Zahidlik (zöhd) dünyanı tamamilə tərk etmək yox, dünyanın insanın qəlbinə hökm etməsinə imkan verməmək anlayışına əsaslanır. Bu baxımdan zahid, həyatını dini və mənəvi dəyərlərə uyğun şəkildə tənzimləyən, maddi nemətləri məqsəd deyil, vasitə kimi görən şəxsdir.