BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Həcc mövsümündə ən çox rast gəlinən sağlamlıq problemlərindən biri tənəffüs yolu infeksiyaları hesab olunur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, milyonlarla insanın eyni məkanda toplaşması qrip, soyuqdəymə, koronavirus infeksiyaları və digər yoluxucu xəstəliklərin sürətlə yayılmasına şərait yaradır.
Tibbi müşahidələrə əsasən, həcc mövsümlərində qrip, vərəm, göyöskürək, sinus iltihabı, boğaz iltihabı və müxtəlif yuxarı tənəffüs yolu xəstəlikləri arasında artım qeydə alınır. Xüsusilə yaşlı şəxslər və xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanlar üçün risk daha yüksək qiymətləndirilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, soyuqdəyməyə səbəb olan rinoviruslar həcc zamanı ən geniş yayılan viruslar sırasındadır. Onlardan sonra qrip virusları və koronavirus növləri gəlir.
Tənəffüs yolu infeksiyalarının yayılmasının əsas səbəbləri izdiham, fiziki yorğunluq, uzun müddət günəş altında qalmaq və insanların bir-biri ilə yaxın təmasda olmasıdır. Asqırma və öskürək nəticəsində havaya yayılan damcılar virusların sürətlə ötürülməsinə səbəb olur.
Səudiyyə Ərəbistanının səhiyyə qurumları bildirirlər ki, bəzi zəvvarlar virusu ölkəyə daxil olmamışdan əvvəl daşıya bilər. Xəstəliyin gizli dövrü səbəbindən simptomlar bir neçə gün sonra ortaya çıxır və bu müddətdə infeksiyanın başqalarına keçmə riski artır.
Həcc mövsümündə Yaxın Şərq tənəffüs sindromu kimi tanınan “MERS” virusuna yoluxma ehtimalı da diqqət mərkəzindədir. Bu xəstəlik əsasən izdihamlı yerlərdə və dəvələrlə təmas zamanı yayıla bilir.
Bununla yanaşı, çirkli qida və su səbəbindən mədə-bağırsaq infeksiyaları da geniş yayılır. Bu tip xəstəliklər əsasən ürəkbulanma, qusma və ishal ilə müşahidə olunur.
Mütəxəssislər həccə gedən şəxslərə bir sıra vacib tövsiyələr verirlər. Ən əsas tədbirlərdən biri mövsümi qrip peyvəndinin həccdən azı 10 gün əvvəl vurulmasıdır.
Araşdırmalara görə, qrip peyvəndi həcc zamanı qripə bənzər simptomlarla bağlı tibbi müraciətləri 77 faiz azaldır, antibiotik istifadəsinə ehtiyacı isə 66 faiz aşağı salır.
Həkimlər xüsusilə ürək və ağciyər xəstəlikləri olan şəxslərə, hamilə qadınlara, 5 yaşdan kiçik uşaqlara və 65 yaşdan yuxarı insanlara peyvənd olunmağı tövsiyə edirlər.
Mütəxəssislər həmçinin koronavirus peyvəndinin də həccdən əvvəl vurulmasını vacib sayırlar. Risk qrupuna daxil olan şəxslər arasında xroniki ürək xəstəlikləri, böyrək çatışmazlığı, immun zəifliyi və sinir sistemi xəstəlikləri olanlar xüsusi qeyd edilir.
Gigiyena qaydalarına riayət olunması da əsas qoruyucu tədbirlərdən hesab olunur. Əllərin sabunla yuyulması və ya spirt tərkibli dezinfeksiya vasitələrindən istifadə olunması virusların yayılmasının qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Araşdırmalar göstərir ki, tibbi maskalardan davamlı istifadə həcc zamanı yoluxucu tənəffüs xəstəlikləri riskini ciddi şəkildə aşağı salır.
Həkimlər izdihamlı yerlərdə maska taxmağı, xəstə insanlarla təmasdan uzaq durmağı və şəxsi əşyalardan ortaq istifadə etməməyi tövsiyə edirlər.
Zəvvarlara həmçinin dəvələrlə və digər heyvanlarla birbaşa təmasdan uzaq durmaq məsləhət görülür. Çünki bəzi viruslar heyvanlardan insanlara keçə bilir.
Mədə-bağırsaq infeksiyalarından qorunmaq üçün qaynadılmamış dəvə südünün içilməməsi, meyvə və tərəvəzlərin yaxşı yuyulması, açıq havada saxlanılan və ya soyuducudan kənarda qalan qidaların qəbul edilməməsi tövsiyə olunur.
Həkimlər yaxşı bişirilməmiş ət məhsullarından və şişmiş konserv qutularındakı qidalardan istifadə etməməyi də vacib hesab edirlər.
Son illərdə həcc zamanı uzaqdan tibbi məsləhət xidmətləri də geniş tətbiq edilir. Mobil tətbiqlər və rəqəmsal səhiyyə sistemləri zəvvarlara xəstəxanaya getmədən həkim məsləhəti almaq imkanı yaradır ki, bu da mümkün ağırlaşmaların erkən aşkarlanmasına kömək edir.