BAKI, VOA

Con Fitscerald Kennedi – ABŞ tarixinin ən məşhur və ən çox sevilən prezidentlərindən biri – 29 may 1917-ci ildə Bruklayn şəhərində siyasi və ictimai nüfuza malik ailədə dünyaya gəlib.

O, XX əsrdə doğulub daha sonra ABŞ prezidenti vəzifəsinə seçilən ilk dövlət başçısı olub.

Kennedi 1935-ci ildə Harvard Universitetinə daxil olub və 1940-cı ildə beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə məzun olub. Təhsil aldığı dövrdə ağır bel zədəsi alan Kennedi ömrünün sonuna qədər bu sağlamlıq problemi ilə mübarizə aparıb.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində xidmət edən Kennedi patrul katerinə komandanlıq edib. Müharibədən sonra siyasətə başlayan Kennedi 1952-ci ildə Nümayəndələr Palatasına seçilib, 1953-cü ildən isə yeddi il Senatda fəaliyyət göstərib.

Həmin il o, Jaklin Buvye Kennedi ilə ailə qurub.

Ağrılarla keçən siyasi yüksəliş

Sonrakı illərdə Kennedi bir neçə ağır onurğa əməliyyatı keçirib. Məhz sağalma dövrlərindən birində o, sonradan nüfuzlu mükafata layiq görülən “Cəsarət portretləri” adlı kitabını yazıb.

Əməliyyatlar onun daimi bel ağrılarını tam aradan qaldırmasa da, Kennedi bu vəziyyəti ictimaiyyətdən gizlədərək siyasi fəaliyyətini davam etdirib. O, uzun illər güclü ağrıkəsicilər, əzələ boşaldıcı preparatlar və yuxu dərmanlarından istifadə edib.

Bütün bunlara baxmayaraq, Kennedi Demokrat Partiyasının yüksələn simalarından birinə çevrilib və 1960-cı ildə prezident seçkilərinə qatılıb.

Televiziya debatları Kennediyə üstünlük qazandırdı

1960-cı il prezident seçkilərində Kennedinin əsas rəqibi Riçard Nikson olub.

Analitiklərin fikrincə, televiziya debatları seçkilərin taleyinə ciddi təsir göstərib. Ekran qarşısında rahat, inamlı və səliqəli görünən Kennedi yorğun və gərgin təsir bağışlayan Niksona qarşı üstünlük əldə edib.

Kennedinin vətəndaş hüquqları, təhsil və sosial mənzil layihələrinin genişləndirilməsi kimi liberal iqtisadi-sosial proqramları geniş seçici dəstəyi qazanıb. Eyni zamanda onun sərt antikommunist mövqeyi də mühüm siyasi amil sayılıb.

Kennedi ABŞ tarixində prezident seçilən ən gənc şəxslərdən biri olub. Onun gəncliyi, xarizması və beynəlxalq baxışı həm ABŞ-da, həm də Avropada böyük rəğbət qazanıb.

“Amerika kral ailəsi” obrazı

Kennedi ailəsi qısa müddətdə ABŞ ictimaiyyətində xüsusi simvola çevrilib. Mətbuat onun administrasiyasını müasir “Kamelot” dövrü kimi təqdim edib.

Prezidentin uşaqları Karolin və kiçik Con Kennedi tez-tez Ağ evdə görüntülənirdi. Kennedinin qardaşı Robert Kennedi isə baş prokuror və prezidentin ən yaxın siyasi müşavirlərindən biri kimi fəaliyyət göstərirdi.

Soyuq müharibənin ən təhlükəli böhranlarından biri

Prezidentliyi dövründə Kennedi həm daxili sosial islahatları müdafiə edib, həm də kommunizmə qarşı sərt xətt yürüdüb.

O, Fidel Kastro hakimiyyətinin devrilməsinə yönəlmiş gizli əməliyyatlara icazə verib. 1962-ci ildə isə Sovet İttifaqının Kubada yerləşdirdiyi nüvə raketləri ilə bağlı yaranan böhran dünyanın nüvə müharibəsi təhlükəsi ilə üz-üzə qalmasına səbəb olub.

Tarixə “Karib böhranı” kimi düşən qarşıdurma Kennedi ilə Sovet lideri Nikita Xruşşov arasında gərgin danışıqlarla nəticələnib.

Bununla yanaşı, Kennedi beynəlxalq humanitar təşəbbüslərə də önəm verib. O, inkişaf etməkdə olan ölkələrə yardım göstərmək üçün “Sülh Korpusu” proqramını yaradıb, yoxsulluq və xəstəliklərlə mübarizə layihələrini dəstəkləyib.

1961-ci ildə etdiyi çıxışlardan birində Kennedi ABŞ-ın kosmik proqramını genişləndirməyin vacibliyini vurğulayaraq onilliyin sonuna qədər amerikalının Aya göndəriləcəyini bəyan edib.

Kennedinin qətli hələ də müzakirə olunur

1963-cü ildə Kennedi Dallas şəhərində kortejlə hərəkət edərkən sui-qəsd nəticəsində öldürülüb.

İstintaqa əsasən, Li Harvi Osvald prezidentə kitab anbarının altıncı mərtəbəsindən atəş açıb. Hücum zamanı Texas ştatının qubernatoru Conn Konnalli də yaralanıb, lakin sağ qalıb. Jaklin Kennedi isə xəsarət almayıb.

Hadisə şahidi Abraham Zapruderin çəkdiyi görüntülər sonradan dünyanın ən çox araşdırılan video materiallarından birinə çevrilib.

1964-cü ildə yaradılan rəsmi komissiya Osvaldın təkbaşına hərəkət etdiyi qənaətinə gəlsə də, Kennedinin qətli ilə bağlı müxtəlif sui-qəsd nəzəriyyələri illərdir gündəmdə qalır.

Con Kennedi Arlinqton Milli Qəbiristanlığında dəfn olunub.