BAKI,VOA

30 aprel 1945-ci il dünya tarixində ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi yadda qalıb. Bu tarixdə nasist Almaniyasının lideri Adolf Hitler Berlində yerləşən yeraltı bunkerdə intihar edərək İkinci Dünya müharibəsinin Avropa cəbhəsində son mərhələsini sürətləndirdi.

Adolf Hitler Sovet qoşunlarının Berlinə daxil olduğu günlərdə, paytaxtın mühasirə altında olduğu bir vaxtda son qərarını verdi. Müharibənin gedişi artıq Almaniyanın məğlubiyyətini qaçılmaz etmişdi və nasist rəhbərliyi tam çöküş mərhələsinə daxil olmuşdu.

1943-cü ildən etibarən Almaniyanın hərbi uğurları ard-arda uğursuzluqlarla əvəz olunmağa başladı. Xüsusilə Stalinqrad döyüşündə ağır məğlubiyyət və 1944-cü ildə müttəfiq qüvvələrin Normandiyaya çıxışı Almaniyanın strateji üstünlüyünü tamamilə itirməsinə səbəb oldu. 1945-ci ilin əvvəlində isə Sovet ordusu Berlinə doğru sürətlə irəliləyirdi.

Hitler müharibənin son aylarını Berlinin altında yerləşən, tam təchiz olunmuş yeraltı bunkerdə keçirdi. Həmin sığınacaqda o, hələ də əmrlər verir, yaxın çevrəsi ilə görüşlər keçirirdi. Lakin reallıq dəyişməz idi – Almaniya məğlub olurdu.

29 aprel 1945-ci ildə o, uzun illər birlikdə olduğu Eva Braun ilə evləndi. Ertəsi gün – 30 aprel tarixində isə hər ikisi intihar etdi. Hitler sianid kapsulu qəbul etdikdən sonra özünü tapança ilə vurdu.

Nasist rəhbərliyinin süqutu bundan sonra sürətləndi. Hitler öz vəsiyyətində Karl Dönitsi dövlət başçısı, Cozef Gebbelsi isə kansler təyin etsə də, bu siyasi qərarlar vəziyyəti dəyişdirə bilmədi. Cəmi bir neçə gün sonra, 8 may 1945-ci ildə Almaniya qeyd-şərtsiz təslim oldu və müharibənin Avropa mərhələsi başa çatdı.

Bu hadisə yalnız bir diktatorun sonu deyil, həm də totalitar ideologiyanın iflasının simvolu kimi tarixə düşdü. Adolf Hitlerin intiharı ilə “minillik Reyx” iddiası da birdəfəlik sona çatdı və dünya yeni geosiyasi nizamın formalaşması mərhələsinə daxil oldu.