Avropa İttifaqının rəsmi şəxsləri və diplomatları ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının Qrenlandiyaya nəzarət cəhdlərinə qarşı mümkün cavab addımlarını müzakirə edir. Mənbələrin bildirdiyinə görə, Brüsseldə paralel şəkildə bir neçə ssenari üzərində iş aparılır. Müzakirə edilən variantlardan biri Qrenlandiyaya Avropa İttifaqı tərəfindən ayrılan maliyyə vəsaitinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasını nəzərdə tutur. Avropa Komissiyasının layihəsinə əsasən, uzunmüddətli büdcə çərçivəsində xərclərin iki dəfədən çox artırılması planlaşdırılır. 2028-ci ildən başlayaraq yeddi illik dövr üçün təxminən 530 milyon avro ayrılması müzakirə mövzusudur.

2025-ci il 16 noyabrda Daşkənddə keçirilən yeddinci Məşvərət Görüşündə formatın “Mərkəzi Asiya Birliyi” adlandırılması və Azərbaycanın tamhüquqlu üzv kimi qəbul edilməsi bu təkamülün məntiqi davamı kimi qiymətləndirilir. Bu qərar Mərkəzi Asiya regional memarlığının yalnız beş dövlət çərçivəsində deyil, daha geniş Avrasiya kontekstində yenidən dərk olunmasını zəruri edir.

Etirazlar Tehranda, xüsusilə “Böyük Bazar” ərazisində genişlənib. Tacirlərin ardıcıl ikinci gündür tətili davam edir, zərgərlik, parça və xalça bölmələrində mağazalar bağlanıb. “15 Xordad” meydanı və zərgərlər bazarı ətrafında metal qapıların endirildiyini göstərən foto və videolar yayılıb; bazara aparan keçid və küçələrdə gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri müşahidə olunur.

ABŞ-ın Qrenlandiyaya marağı son illərdə, xüsusilə Donald Trampın prezidentliyi dövründə açıq şəkildə gündəmə gəlsə də, bu marağın kökləri İkinci Dünya müharibəsi və Soyuq müharibə dövrünə qədər uzanır. Qrenlandiya bu gün yalnız böyük bir ada deyil, Arktikanın təhlükəsizlik, hərbi-strateji və geosiyasi mərkəzlərindən biri kimi qiymətləndirilir. ABŞ-ın Qrenlandiyadakı mövcudluğunun hüquqi əsası 9 aprel 1941-ci ildə Vaşinqtonda imzalanan Qrenlandiya üzrə Müdafiə Sazişi ilə qoyulub. Bu sənəd Danimarkanın ABŞ-dakı səfiri Henrik Kaufmann tərəfindən, Kopenhagendəki hökumətin razılığı olmadan imzalanmışdı. Saziş ABŞ-a Qrenlandiyada sərbəst hərbi fəaliyyət, baza qurmaq və infrastrukturu təkbaşına idarə etmək imkanı verirdi.

ABŞ-da Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronun zorla saxlanılması, Vaşinqtonun Venesuela üzərində “müvəqqəti idarəetmə” ritorikası və qonşu ölkələrə mümkün güc tətbiqinə dair eyhamlar ABŞ-ın regiona yanaşmasında kəskin dönüşü göstərir. Donald Tramp administrasiyası bu addımları narkotik ticarəti və “narko-terrorizm”lə mübarizə çərçivəsində əsaslandırır. Bununla belə, baş verənlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının çərçivəsindən kənar güc tətbiqi ilə bağlı presedent müzakirələrini gücləndirir və regionda təhlükəsizlik balansına dair suallar yaradır.

İran İslam Respublikasının Ali Rəhbəri Əli Xamenei şənbə günü bəyan edib ki, “iğtişaş törədənlərə son qoyulmalıdır”. Bu, ölkədə bir həftədən artıqdır davam edən genişmiqyaslı etiraz dalğasından sonra onun ilk açıq mövqeyidir. Bu bəyanatlar geniş şəkildə təhlükəsizlik orqanlarına etirazçılara qarşı gücdən istifadə etmək üçün birbaşa səlahiyyət verilməsi kimi qiymətləndirilib. Bu isə zorakılığın artdığı, müxtəlif vilayətlərdə ölənlərin olduğu və yüzlərlə etirazçının saxlanıldığı bir vaxta təsadüf edir.

Kitablardan yox, şəxsi təcrübədən öyrəndim. Uşaq vaxtı kəndin kənarında inək otararkən itlərlə davranmağın ilk dərslərini aldım. Mal-qaranı otlaqlara aparanda uzaqdan arıq itlər görünərdi. Özlərini güclü və qorxunc göstərər, hürər, dişlərini qıcıdar, sanki dünyanı dağıdacaqlarmış kimi davranardılar. Biz onlara daş atardıq və tezliklə anlayardıq ki, ən böyük səhvi etmişik. Çünki onlara baxan kimi, əsl istədiklərini -diqqəti - vermiş olurduq. İtlər bizim onları eşitdiyimizi görəndə daha da azğınlaşır, hürmələri artırdı.

Suriyada yeni pul nişanlarının dövriyyəyə buraxılmasından sonra ölkə daxilində və xaricində saxlanılan köhnə Suriya funtunun taleyi ilə bağlı müzakirələr aktuallaşıb. Rəsmi açıqlamalara görə, yeni banknotlar iki sıfırın silinməsi ilə dövriyyəyə daxil edilib. Bir çox suriyalı köhnə pul kütləsinin necə dəyişdiriləcəyi və xüsusən də xaricə çıxarıldığı deyilən vəsaitlərin aqibəti ilə bağlı suallar verir. İqtisadçı ekspert Lana Badvan mövzuya münasibət bildirərək qeyd edib ki, pulun dəyişdirilməsi təkcə texniki bank əməliyyatı deyil. Onun sözlərinə görə, bu addım “nəzarətsiz dövriyyədə olan likvidliyin” məhdudlaşdırılmasına yönəlmiş qərardır və iqtisadi, siyasi və suverenlik baxımından bir neçə məqsəd daşıyır.

Fars körfəzi regionu neft ticarətinin dünya üzrə ən həssas nöqtələrindən biri kimi tanınır. Hazırda qlobal neft daşımalarının təxminən 30 faizi Hörmüz boğazından keçir. Boğazın hərbi risklərə, siyasi təhdidlərə və blokada təhlükəsinə açıq olması Körfəz ölkələrini alternativ marşrut axtarışına sövq edir. Bu kontekstdə Səudiyyə Ərəbistanında irəli sürülən genişmiqyaslı “Salman Kanalı” layihəsi regionun geoiqtisadi xəritəsini dəyişə biləcək təşəbbüslərdən biri kimi qiymətləndirilir.

İsraildə yayımlanan rəsmi məlumatlar ölkədə əhalinin artım tempinin tarixdə ilk dəfə ciddi şəkildə zəiflədiyini göstərir. Bildirilir ki, mənfi miqrasiya balansı və doğum göstəricilərinin azalması fonunda demoqrafik mənzərə 1948-ci ildən bəri görünməmiş səviyyəyə enib. İsrail Yayım Korporasiyasının məlumatına görə, siyasət araşdırmaları üzrə “Taub Siyasət Araşdırmaları Mərkəz”nin hazırladığı “Dövlətin vəziyyəti – 2025” adlı hesabatda 2025-ci ildə İsraildə əhali artımının cəmi 0,9 faiz təşkil etdiyi qeyd olunub.

ABŞ prezidenti Donald Tramp şənbə günü bildirib ki, ölkəsi Venesuelanı “təhlükəsiz, sabit və ağıllı bir keçid mümkün olana qədər” idarə edəcək. Bu açıqlama ABŞ-ın keçirdiyi hərbi əməliyyat nəticəsində Venesuela prezidenti Nikolas Maduro və onun həyat yoldaşının saxlanılmasından sonra səsləndirilib.

Şimali İrlandiyanın Belfast şəhərində Yeni il gecəsi yüzlərlə insan Böyük Britaniya həbsxanalarında aclıq aksiyası keçirən Palestine Action hərəkatının fəallarına dəstək məqsədilə küçələrə çıxıb. Aksiya iştirakçıları üçün bu etiraz təkcə bugünkü hadisələrlə deyil, həm də 1981-ci ildə Şimali İrlandiyada baş vermiş tarixi aclıq aksiyalarının xatirələri ilə sıx bağlıdır.