#İsrail və İran münasibətləri

İsrailin müdafiə naziri İsrail Katz bu gün, çərşənbə günü, Tehran mülkiyyətinə ABŞ və İsrail hücumları nəticəsində öldürülən ali rəhbər Əli Xameneinin yerinə seçiləcək hər hansı bir İran liderini sui-qəsdlə hədələyib. Katz "X" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında bildirib ki, İran rejimi liderlərinin hədəf alınması "Şirin nəriltisi" (Lion's Roar) əməliyyatının məqsədlərinin bir hissəsidir. O, ordunun sui-qəsd əməliyyatlarını həyata keçirmək üçün bütün vasitələrlə hazırlaşması və fəaliyyət göstərməsi barədə göstəriş verildiyini qeyd edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Politico" nəşrinə verdiyi müsahibədə fevralın 28-dən bəri davam edən İran-İsrail-ABŞ münaqişəsi ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. Trampın sözlərinə görə, İranın silah və raket potensialı ciddi şəkildə zəifləyib və hərbi resursları tükənməkdədir. Tramp bildirib ki, münaqişə bir neçə günə başa çata bilər və ya 4-5 həftə davam edə bilər. O, ABŞ-ın mühimmat ehtiyatlarının "sınırsız" olduğunu və müdafiə sənayesi şirkətlərinin fövqəladə vəziyyət rejimində istehsalı artırdığını vurğulayıb. "İranın raket buraxılış qurğuları bitmək üzrədir, bizim isə istehsal gücümüz bərpa olunur" – deyə Tramp əlavə edib.

Avropa İttifaqı (Aİ) Komissiyası Yaxın Şərqdə artan gərginliklə bağlı rəsmi bəyanat yayaraq, Tehranı regiondakı siyasətində köklü dəyişikliklər etməyə çağırıb. Aİ Komissiyasının Xarici Əlaqələr üzrə sözçüsü Anuar El Anuni gündəlik mətbuat konfransında bildirib ki, bütün region uzanan müharibədən ciddi zərər görə bilər. Sözçü qeyd edib ki, Aİ hər zaman diplomatik həll yolunu dəstəkləyib və İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını alacaq qalıcı həll üçün bütün diplomatik vasitələrdən istifadə etməyə davam edəcək. "Biz tərəfdaşlarımızla yaxın təmasdayıq, lakin Tahranın da davranışlarını səmimi şəkildə dəyişməsi zəruridir" – deyə o əlavə edib.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ankara kura çəkilişi mərasimində çıxış edərək həm ölkə daxilindəki sosial layihələrdən, həm də regionda artan gərginlikdən danışıb. Dövlət başçısı Türkiyənin ətrafında baş verən hərbi münaqişələrə baxmayaraq, ölkənin sülh və sabitlik fokuslu fəaliyyətini davam etdirəcəyini vurğulayıb. Prezident Ərdoğan son dövrlər bölgədə baş verən hadisələrə, xüsusilə Əfqanıstan-Pakistan qarşıdurması və İrana qarşı təşkil edilən hava hücumlarına toxunub. O, "Sionist lobbisinin təhriki" ilə gərginliyin artdığını və Körfəz ölkələrinin hədəf alındığını qeyd edərək, Türkiyənin bu təhlükələrdən uzaq durmaq üçün bütün tədbirləri gördüyünü bildirib. Ərdoğan bölgənin "qan və göz yaşı" içində olduğunu, lakin Türkiyənin dialoq yolu ilə ədalətli həll üçün səylərini əsirgəməyəcəyini deyib.

İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats, ABŞ ilə ortaq şəkildə İrana qarşı başlatdıqları hücumların "lazım olduğu müddətcə" davam edəcəyi ilə hədələyib. Katsın sözlərinə görə, gecə saatlarında İsrail ordusu Tehranın strateji hədəflərini uğurla vurub. Nazir Kats sosial media hesabında etdiyi açıqlamada, İranın raket buraxılış gücünə və strateji infrastrukturuna ciddi zərər vurduqlarını iddia edib. O, bu əməliyyatların məqsədini belə izah edib: İranın hərbi potensialını məhv etmək, nüvə silahı və raket istehsalını dayandırmaq, həmçinin İran xalqının rejimi devirməsi üçün zəruri şərait yaratmaq. Kats həmçinin əlavə edib ki, İrandan sonra əsas diqqət Livana yönəldiləcək.

Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının Xarici İşlər Nazirliyi milli vəzifələrini yerinə yetirərkən Küveyt Silahlı Qüvvələrinin iki üzvünün şəhid olması ilə əlaqədar Küveyt Dövlətinin hökumətinə və xalqına ən dərin hüznlə başsağlığı verib. Rəsmi bəyanatda Krallıq həyatını itirən hərbçilərin ailələrinə və yaxınlarına səmimi rəğbətini və həmrəyliyini ifadə edib. Səudiyyə Ərəbistanı bu ağır itki ilə bağlı Küveytin kədərini paylaşdığını və qardaş ölkənin yanında olduğunu vurğulayıb.

İran Qızıl Aypara Cəmiyyətinin son məlumatına görə, ABŞ və İsrail koalisiyasının həyata keçirdiyi hava hücumlarında həyatını itirənlərin sayı daha 232 nəfər artaraq 787-yə çatıb. Bombardmanların miqyası genişləndikcə sivil itkilərin sayı sürətlə artmaqda davam edir. "Mehr" xəbər agentliyinin yaydığı məlumata əsasən, hücumlar zamanı Həmədan şəhəri başda olmaqla, bir çox mülki yaşayış məntəqəsi birbaşa hədəfə alınıb. Dağıntılar altında qalan çox sayda binanın yerlə-yeksan olduğu, xilasetmə işlərinin isə davam etdiyi bildirilir. Saatlar keçdikcə sivil itkilərin real miqyası daha da aydınlaşır.

İran lideri Ayetullah Əli Xameneyinin ABŞ və İsrailin hərbi hücumları nəticəsində həlak olmasından sonra ölkənin yeni rəhbərinin seçilməsi məsələsi gündəmə gəlib. Ekspertlər Şurasının (Məclis-i Xübreqan) üzvü Ayetullah Əli Müəllimi bildirib ki, yeni liderin müəyyənləşdirilməsi prosesi uzun çəkməyəcək. İran Tələbələr Xəbər Agentliyinə (ISNA) danışan Müəllimi vurğulayıb ki, seçiləcək şəxs "İmam Mehdinin naibi" statusunda fəaliyyət göstərəcək qədər elmli və düşməndən qorxmayan cəsur bir fəqih olmalıdır. O, həmçinin qeyd edib ki, liderin seçimində siyasi yönümlər və partiyalar deyil, dini meyarlar və şura üzvlərinin birgə rəyi əsas götürüləcək.

ABŞ Dövlət Departamenti regional gərginliyin sürətlə artması səbəbindən Qətər, İordaniya, İraq, Bəhreyn və Küveytdəki fövqəladə hallarda çalışmayan personalına və onların ailə üzvlərinə ölkəni tərk etmək tapşırığı verib. Təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı verilən rəsmi açıqlamalarda həmin ölkələrə səyahət edilməməsi xəbərdarlığı yenilənib. Dövlət Departamenti qeyd edib ki, sözügedən ölkələrdə qalan ABŞ vətəndaşları və personalı vəziyyətin pisləşəcəyi təqdirdə alternativ planlar hazırlamalıdırlar. Eyni zamanda, ABŞ-ın Doha səfirliyinin ehtiyat tədbiri olaraq rutin konsulluq xidmətlərini müvəqqəti dayandırdığı bildirilib.

Səhər saatlarında İsrail döyüş təyyarələri İranın paytaxtı Tehranın müxtəlif bölgələrini hədəf alıb. Yerli medianın yaydığı məlumata görə, İsfahan şəhərində də güclü partlayış səsləri eşidilib. Hücumların şəhərin konkret hansı nöqtələrinə edildiyi barədə hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Fevralın 28-dən etibarən İsrail və ABŞ-ın İrana qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatlar genişlənməkdə davam edir. İran tərəfi bu hücumlara cavab olaraq İsraillə yanaşı, ABŞ bazalarının yerləşdiyi Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Bəhreyn kimi ölkələrdəki müəyyən hədəfləri vurduğunu açıqlayıb.

Qətər Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən məsələ ilə bağlı bəyanat yayılıb. Bəyanatda İrandan təşkil edilən hücumlar və ya bu hücumlara müdaxilə nəticəsində baş verən qəzalar zamanı hadisə yerinə toplaşmamağın vacibliyi bildirilib. Hadisə yerlərindən və sahədəki proseslərdən görüntü çəkərək sosial mediada paylaşmamağa diqqət yetirilməsi vurğulanan bəyanatda, bunun hüquqi nəticələri barədə xəbərdarlıq edilib. Bu növ hərəkətlərin rəsmi qurumların işinə mane olduğu və çevik müdaxiləni çətinləşdirdiyi ifadə edilib.