Ərəb dünyası yüzilliklər boyu qlobal güclərin maraq toqquşmalarına, milli istiqlal mübarizələrinə və regional ittifaqların yaranmasına meydan olmuşdur. 30 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika xalqlarının taleyində silinməz izlər qoyan hərbi-siyasi hadisələrlə zəngindir. Bu təqvim günündə müstəmləkə sərhədlərinin formalaşdırılmasından tutmuş beynəlxalq təşkilatların strateji atəşkəs qərarlarına qədər mühüm addımlar atılmışdır. Eyni zamanda hərbi toqquşmalar, siyasi təxliyələr və dövlətlərarası sərhəd sazişləri məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli tarixi dövrlərdə cərəyan edən proseslər ərəb coğrafiyasının bu günkü idarəetmə və təhlükəsizlik arxitekturasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 30 avqustda ərəb dövlətlərində qeydə alınmış ən mühüm 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.
#Yaxın Şərq sülhü
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikasının qlobal bir sülh sazişi imzaladıqlarını rəsmən elan edib.Şahbaz Şərif özünün "X" (keçmiş Twitter) sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında etdiyi paylaşımda bu mühüm bəndləri qeyd edib: "Hər iki tərəf Livan da daxil olmaqla, tamamilə bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi olaraq dayandırıldığını bəyan edir".
ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü Tommi Piqott bildirib ki, İsrail-Livan atəşkəsi daha 45 gün uzadılıb. Qərar ABŞ vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlardan sonra qəbul edilib və yaxın günlərdə siyasi və hərbi təhlükəsizlik müzakirələrinin davam etdirilməsi planlaşdırılır.
İstanbulda 21 iyun 2024-cü il tarixində “Türkiye Cumhuriyeti Hökuməti ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Yaxın Şərqdə Fələstin Qaçqınları üçün Yardım və İnkişaf Agentliyi (UNRWA) arasında Ankara şəhərində UNRWA ofisinin yaradılmasına dair anlaşma” imzalanıb. Bu barədə qərar Türkiye Resmi Gazete-də çap olunub. Anlaşmaya əsasən, Ankara şəhərində UNRWA-nın ofisi fəaliyyət göstərəcək və regional proqramların koordinasiyasını təmin edəcək. Bu addım həm Türkiyə ilə BMT arasındakı əməkdaşlığın güclənməsinə, həm də Fələstin qaçqınlarına göstərilən dəstəyin genişləndirilməsinə xidmət edəcək.
18 noyabr tarixində vəliəhd şahzadə Məhəmməd bin Salmanın Vaşinqtona nəzərdə tutulan səfəri, Səudiyyə Ərəbistanının Yaxın Şərqdə sülh siyasətinin formalaşdırılmasında aparıcı rolunun anlaşılması baxımından həlledici mərhələ kimi qiymətləndirilir. Bu səfər, Fələstin məsələsi, Qəzzadakı hadisələr və ABŞ-ın “İbrahim Sazişləri”nin genişləndirilməsi, o cümlədən Səudiyyə Ərəbistanının həmin sazişlərə daxil edilməsi üçün göstərdiyi təzyiqlərin fonunda baş tutur.
İsrail bazar ertəsi Qəzzada Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin iştirakına qarşı olduğunu açıq şəkildə bəyan edib. AzerVoice xəbər verir ki, bu bəyanat, ABŞ prezidenti Donald Trampın Qəzza müharibəsinə son qoymaq planı çərçivəsində bölgəyə beynəlxalq qüvvə göndərilməsi təklifindən sonra verilib.
İsrail qüvvələri Qəzzadaki atəşkəs razılaşmasının birinci mərhələsi çərçivəsində, aralarında ömürlük həbs cəzası alanların da olduğu 83 fələstinli məhbusu azad edib.
HƏMAS hərəkatı hərbi qanadı olan İzzəddin əl-Qəssam Briqadalarının atəşkəs razılaşmasının birinci mərhələsi çərçivəsində 20 israilli girovu azad edəcəyini açıqlayıb. Hərəkatın yazılı bəyanatında, vasitəçi ölkələrin İsraili atəşkəs razılaşmasına riayət etməyə məcbur etməsinin vacibliyinə diqqət çəkilərək, girovların azad olunması addımı təsdiqlənib. Bəyanata görə, Qəssam Briqadaları Qəzzədə atəşkəs və girov mübadiləsi razılaşmasının birinci mərhələsi çərçivəsində əlində saxladığı 20 israilli girovu azad edəcək.
Almaniya hökuməti yaxın perspektivdə Fələstin dövlətini tanımaq niyyətində deyil.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bekayi İsrailin Suriyaya hücumunun beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə təhdid olduğunun aydın olduğunu bildirib.
Nyu Yorkda Tramp və Netanyahunun Qəzza siyasətinə qarşı etirazlar baş qaldırıb.
İsrailin bəzi media orqanlarının verdiyi məlumata görə, "məlumatlı suriyalı mənbə"yə istinadən, Suriya və İsrailin 2025-ci ilin sonuna qədər sülh sazişi imzalayacağı gözlənilir. Bu açıqlamalar, Suriya prezidenti Əhməd əş-Şəraanın bir neçə gün əvvəl verdiyi bəyanatın ardınca gəlib. Prezident həmin çıxışında Dəməşqin beynəlxalq vasitəçilər və diplomatik kanallar vasitəsilə İsrailin cənub bölgələrdəki hücumlarını və müdaxilələrini dayandırmaq üçün çalışdığını, və "Suriya suverenliyinin qorunmasının hər şeydən üstün olduğunu" vurğulamışdı.