Livan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının birgə bəyanatında ölkə ilə bağlı yer alan müddəaları müsbət qiymətləndirib. Xarici işlər naziri Yusif Rəcci Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının baş katibi Casim Əl-Budeyvi ilə telefon danışığında bu mövqeyi ifadə edib. Nazirlik ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Livan və İsrail arasında aparılan danışıqlara verilən dəstəyi yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. Eyni zamanda, danışıqlar prosesinin digər məsələlərdən ayrı saxlanılmasının vacibliyi vurğulanıb. Açıqlamada Livanda silah tətbiq etmək səlahiyyətinin yalnız dövlətə məxsus olmasının zəruriliyi də dəstəklənib. Həmçinin dövlətə tabe olmayan silahlı qrupların tərksilah edilməsinə çağırış alqışlanıb. Rəsmi Beyrut bu yanaşmanın ölkənin suverenliyinin möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyini hesab edir. Bəyanat regionda davam edən diplomatik proseslərin mühüm hissəsi kimi qiymətləndirilir.
#Suverenlik
Livan Prezidenti Cozef Aun Fransa və İtaliyanın BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələrinin fəaliyyətindən sonrakı dövr üçün irəli sürdüyü beynəlxalq təşəbbüsü alqışlayıb. Prezident bu addımı Livanın suverenliyi və sabitliyinə beynəlxalq dəstəyin mühüm göstəricisi kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, təşəbbüs Livan Silahlı Qüvvələrinin ölkədə təhlükəsizliyin təmin edilməsində və dövlət hakimiyyətinin bütün ərazilərə yayılmasında oynadığı rola verilən dəyəri nümayiş etdirir. Xüsusilə cənub sərhəd bölgələrində təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi təşəbbüsün əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Cozef Aun vurğulayıb ki, Livanın rəsmi mövqeyinə əsasən, ölkənin cənubunda təhlükəsizliyə yalnız Livan ordusu cavabdeh olmalıdır. Fransa və İtaliyanın təşəbbüsü bu yanaşma ilə uyğunluq təşkil edir. Son dövrlərdə Livanda təhlükəsizlik məsələləri beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biri olaraq qalır. Yeni təşəbbüsün ölkədə sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə verəcəyi gözlənilir.
Livan parlament sədri Nəbih Berri 2024-cü ilin noyabrında İsrail və Hizbullah arasında əldə olunan razılaşmanın atəşkəsin qorunması üçün əsas mexanizm olduğunu bildirib. O, bu sənədin monitorinq və pozuntuların qarşısının alınması üçün imkan yaratdığını qeyd edib. Berri İsrail qoşunlarının geri çəkilməsi və Livan ordusunun yerləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Makron isə Livanın sabitliyi və suverenliyinin qorunmasına çağırış edib. Telefon danışığı diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.
Marko Rubio bildirib ki, Livandakı atəşkəs prosesi İranla aparılan danışıqlardan ayrı şəkildə yürüdüləcək. O, Livanın suveren dövlət olduğunu və məsələlərin birbaşa hökumətlə müzakirə ediləcəyini deyib. Rubio İranın Hizbullahla bağlı rolunun ayrıca gündəm olacağını bildirib. ABŞ rəsmisi Livanın gələcəyinin yalnız Livan xalqına məxsus olduğunu vurğulayıb. O, Vaşinqtonun Livanla birbaşa işləyəcəyini qeyd edib. Bu açıqlama regionda diplomatik proseslərin fərqli xəttlər üzrə aparıldığını göstərir.
Livan Prezidenti Cozef Aun ABŞ rəsmiləri Vens və Rubio ilə suverenlik və atəşkəs məsələlərini müzakirə edib. ABŞ Livanın ərazi bütövlüyünə dəstəyini ifadə edib. İsveçrədəki razılaşmaların icrası gündəmdədir. Yeni koordinasiya mexanizmi müzakirə olunub.
Livan Prezidenti Cozef Aun İsrailin cənubi Livandakı mövcudluğuna son qoyulmasını tələb edib. O, danışıqların Livanın suverenliyinin bərpası üçün həlledici ola biləcəyini bildirib. Prezident bütün ölkə ərazisində dövlət nəzarətinin təmin edilməsini vurğulayıb.
Oman və İran Hörmüz boğazı ilə bağlı razılaşmaların suverenliyə hörmətlə aparılmalı olduğunu bildirib. Tərəflər boğazın açıq və təhlükəsiz qalmasının vacibliyini vurğulayıb. Dəniz təhlükəsizliyi və regional sabitlik müzakirə olunub. Əməkdaşlığın davam etdiriləcəyi açıqlanıb.
Çin Xarici İşlər naziri Van İ İranın suverenliyini və təhlükəsizliyini dəstəklədiklərini bildirib. Görüş BRİKS toplantısı çərçivəsində Hindistanda keçirilib. Van İ ABŞ-İran razılaşmasını bərabərlik prinsiplərinə uyğun sənəd kimi qiymətləndirib. O, sazişin Yaxın Şərqdə sülhə töhfə verəcəyini deyib. Çin İranla strateji tərəfdaşlığını vurğulayıb. Pekin sülhə yönəlmiş bütün təşəbbüsləri dəstəklədiyini bildirib. İran rəsmisi isə Çinin mövqeyinə görə təşəkkür edib.
Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsraili Livanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyə çağırıb. O, bu bəyanatı Avropa İttifaqının zirvə toplantısından sonra keçirilən mətbuat konfransında səsləndirib. Fon der Lyayen ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu mühüm fürsət kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, razılaşma Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə və regional təhlükəsizliyin güclənməsinə kömək edə bilər. Avropa Komissiyasının sədri Livandakı vəziyyətin ciddi narahatlıq doğurduğunu bildirib. O, sabit və suveren Livanın Yaxın Şərqdə sülh üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fon der Lyayen Avropa İttifaqının Livan hakimiyyətinin silahsızlaşdırma siyasətini dəstəklədiyini qeyd edib. Antonio Koşta isə ABŞ-İran razılaşmasını bölgə üçün mühüm dönüş nöqtəsi adlandırıb.
Böyük Britaniya, Qətər və Fransa nümayəndə heyəti Livana səfər edib. Onlar Prezident Cozef Aun ilə görüşüblər. Görüşdə Livandakı vəziyyət müzakirə olunub. Qətər regiondakı təhlükəsizlik məsələlərinə toxunub. Suverenliyin qorunması əsas prioritet kimi göstərilib. Diplomatik həll yollarının vacibliyi vurğulanıb. Səfərin məqsədi sabitliyin dəstəklənməsi olub. Regiondakı gərginlik gündəmdə qalır.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ–İran memorandumunu milli dayanıqlılığın göstəricisi adlandırıb. O, İranın təzyiqlərə baxmayaraq müstəqilliyini qoruduğunu bildirib. Pezeşkian razılaşmanı siyasi rasionalizm və diplomatiyanın nəticəsi kimi qiymətləndirib. O, sənədin mətnini sosial şəbəkədə paylaşıb. ABŞ və İran arasında ilk birbaşa danışıqların aprel ayında Pakistanda keçirildiyi qeyd olunub. Razılaşmada suverenliyə hörmət prinsipi yer alır. Həmçinin daxili işlərə qarışmamaq öhdəliyi vurğulanır. Mövzu beynəlxalq diplomatik gündəmdə qalır.
Nəbih Berri və Məhəmməd Baqir Qalibaf İran–ABŞ memorandumunu müzakirə ediblər. Görüşdə xüsusilə Livanla bağlı müddəa diqqət mərkəzində olub. Tərəflər İsrailin hərbi əməliyyatlarının dayandırılmasını tələb ediblər. Livanın suverenliyinə hörmət və işğal olunmuş ərazilərdən çıxış məsələsi vurğulanıb. ABŞ və təminatçı tərəflərin məsuliyyəti ön plana çıxarılıb. Müzakirələrin məqsədi Livandakı vəziyyətin sabitləşdirilməsi kimi göstərilib. Regional gərginliyin azaldılması əsas prioritetlərdən biri olub. Mövzu İran–ABŞ razılaşması fonunda aktuallığını qoruyur.