#Suverenlik

Qətər İranın öz ərazisinə, Körfəz ölkələrinə və İordaniyaya qarşı həyata keçirdiyi hücumları beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Rəsmi Doha bu addımların dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə yönəlmiş təhlükəli hərəkətlər olduğunu bildirib. Qətər İranı baş verənlərə görə tam hüquqi məsuliyyət daşıyan tərəf hesab etdiyini açıqlayıb. Bəyanatda ölkənin beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq özünü müdafiə etmək hüququnun qorunduğu vurğulanıb. Qətər ərazi bütövlüyünü müdafiə edən dövlətlərlə həmrəy olduğunu da bəyan edib. Rəsmi Doha bütün hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasına çağırış edib. Eyni zamanda tərəflərin gərginliyi artıracaq addımlardan çəkinməsi və danışıqlar masasına qayıtmasının vacibliyi qeyd olunub. Qətər diplomatik razılaşmalara əməl olunmasının bölgədə sabitliyin bərpası üçün əsas şərtlərdən biri olduğunu bildirib.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranın Küveyt və Bəhreynə qarşı həyata keçirdiyi hücumları pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyi bu addımları Körfəz ölkələrinin suverenliyinə və təhlükəsizliyinə qarşı təhdid kimi qiymətləndirib. BƏƏ Küveyt və Bəhreynlə həmrəy olduğunu bildirib. Açıqlamada regional sabitliyin qorunmasının vacibliyi vurğulanıb. Körfəz regionunda artan hərbi gərginlik dövlətlərin təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır. BƏƏ tərəfləri beynəlxalq hüquqa əməl etməyə və gərginliyi azaltmağa çağırıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ni Tehranla əldə olunmuş anlaşmanı pozmaqda ittiham edib. O bildirib ki, Vaşinqton birtərəfli addımlar və İrana qarşı hücumlarla razılaşmanın mahiyyətinə zidd davranıb. Bəqayinin sözlərinə görə, ABŞ xüsusilə Hörmüz boğazından gəmilərin təhlükəsiz keçidi ilə bağlı müddəanı pozub. İran rəsmisi bu məsələdə Tehranın məsuliyyət və hüquqlarının nəzərə alınmalı olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, İran öz milli maraqlarını qorumaqda qərarlıdır. Bəqayi ölkəsinin suveren hüquqlarından istifadə edəcəyini qeyd edib. Açıqlama ABŞ və İran arasında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

Küveyt İranın Bəhreynə qarşı həyata keçirdiyi hücumları pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyi bu addımları Bəhreynin suverenliyinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Nazirlik hücumların regionda gərginliyi artırdığını və sabitliyin qorunmasına yönəlmiş beynəlxalq səylərə zərər vurduğunu bildirib. Küveyt bəyanatında bu cür hərəkətləri qəti şəkildə rədd etdiyini vurğulayıb. Eyni zamanda, Bəhreynin təhlükəsizliyi və sabitliyinə tam dəstəyini ifadə edib. Rəsmi Küveyt regionda gərginliyin azaldılmasının vacibliyini ön plana çəkib. Bəyanat Körfəz bölgəsində artan gərginlik fonunda verilib.

Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen Qrenlandiyanın satılmadığını və ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısında səsləndirib. Frederiksen bildirib ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının tərkibində muxtar ərazidir və onun statusu dəyişməyəcək. Baş nazirin bəyanatı Donald Trampın Qrenlandiyaya nəzarət etmək istəyini yenidən dilə gətirməsindən sonra verilib. Frederiksen müttəfiqlər arasında münasibətlərin qarşılıqlı hörmət prinsipi əsasında qurulmalı olduğunu vurğulayıb. O, Danimarkanın suverenliyi ilə bağlı mövqeyinin qəti olduğunu bildirib. Açıqlama NATO Zirvə Toplantısının diqqət çəkən siyasi mövzularından biri olub.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsraillə aparılan danışıqları müdafiə edərək ölkənin ərazi bütövlüyündən geri çəkilməyəcəklərini bəyan edib. O bildirib ki, Livan torpağının bir qarışından belə imtina edilməyəcək. Prezidentin sözlərinə görə, çərçivə razılaşması ölkənin hüquqlarını və milli maraqlarını qorumağa xidmət edir. Cozef Aun Livanın uzun illər davam edən müharibələr dövründən çıxmasının vaxtı çatdığını vurğulayıb. O, dövlət qərarlarına hörmət göstərilməsinin vacibliyini də qeyd edib. Bu arada, hökumət İsraillə əldə olunan razılaşmaya görə daxildə tənqidlərlə üzləşməkdə davam edir. Məsələ Livanda siyasi müzakirələrin əsas mövzularından biri olaraq qalır.

Suriyanın keçid dövrü Prezidenti Əhməd əş-Şəraa ölkəsinin ərazi bütövlüyünə sadiq olduqlarını bəyan edib. O bildirib ki, Suriya xarici qüvvələrin maraqlarının həyata keçirildiyi məkan deyil. Əş-Şəraa İsrailin ölkənin cənubuna endirdiyi zərbələri pisləyib. Bu arada Colan təpələri yaxınlığında yaşayan sakinlərin bir hissəsi evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Suriyanın Xarici İşlər Nazirliyi İsrailin hərbi əməliyyatlarını ölkənin suverenliyinin pozulması kimi qiymətləndirib. Dəməşq ərazi bütövlüyünün və sabitliyin qorunmasının əsas prioritet olduğunu bildirib. Bölgədə gərginlik davam edir.

Vaşinqtonda imzalanan İsrail–Livan çərçivə sazişi atəşkəsi Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirir. ABŞ Dövlət Departamentinin açıqladığı sənədə əsasən, Livan ordusunun ölkə üzrə suveren nəzarəti bərpa etməsi mərhələli proses kimi nəzərdə tutulur. Bu proses qeyri-dövlət silahlı qrupların silahsızlaşdırılması ilə şərtləndirilir. Sənəd İsrailin Livandakı mövcud ərazilərdən dərhal çıxmasını tələb etmir, əksinə mərhələli geri çəkilmə mexanizmini nəzərdə tutur. İki “pilot zona”da təhlükəsizlik məsuliyyətinin Livan ordusuna verilməsi planlaşdırılır. Razılaşma regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı yarada bilər. Tərəflər arasında icra mexanizmi əsas müzakirə mövzusudur. Prosesin gələcək gedişi diqqətlə izlənir.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsrail və Livan arasında imzalanmış çərçivə sazişini müsbət qarşılayıb. O, bu razılaşmanı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm addım kimi dəyərləndirib. Fon der Lyayen ABŞ-ın vasitəçilik roluna görə təşəkkürünü bildirib. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə sabitlik Livandakı vəziyyətdən birbaşa asılıdır. O, əsas mərhələnin silahlı qeyri-dövlət qrupların silahsızlaşdırılması olduğunu vurğulayıb. Avropa İttifaqı Livanın suverenliyinin qorunmasını və ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını dəstəkləyir. Eyni zamanda, köçkünlər üçün 100 milyon avro humanitar yardım ayrıldığı açıqlanıb. Açıqlama regionda diplomatik proseslərin intensivləşdiyi bir dövrdə verilib.

İordaniya Livanı ABŞ vasitəçiliyi ilə İsrail arasında imzalanmış çərçivə sazişinə görə təbrik edib. Livanın xarici işlər naziri Yusif Rəcci bildirib ki, İordaniyanın xarici işlər naziri Ayman Səfadi telefon danışığında razılaşmanın ölkənin suverenliyinin güclənməsinə və sabitliyin bərpasına töhfə verəcəyinə ümid etdiyini qeyd edib. Səfadi sazişin Livanın milli maraqlarına xidmət edəcəyini bildirib. Rəcci isə İordaniyanın mövqeyinə görə təşəkkür edib və bu razılaşmanı diplomatiyanın qələbəsi kimi qiymətləndirib. Açıqlamada dövlət institutlarının rolunun gücləndirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Razılaşma regionda diplomatik proseslərin yeni mərhələsi kimi dəyərləndirilir. Tərəflər sabitlik və siyasi dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranın Bəhreynə qarşı dron hücumlarını sərt şəkildə pisləyib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında hücumların İran ərazisindən həyata keçirildiyi iddia olunub. Qeyd edilib ki, bu addım Bəhreynin suverenliyinin kobud şəkildə pozulmasıdır. Nazirlik hücumları ölkənin təhlükəsizliyi və sabitliyinə ciddi təhdid kimi dəyərləndirib. Açıqlamada beynəlxalq hüquqa hörmət və regionda gərginliyin azaldılması çağırışı yer alıb. Körfəz ölkələri son hadisələrdən narahatlıq ifadə edir. Diplomatik bəyanatlar ardıcıl şəkildə artır. Regionda vəziyyət gərgin olaraq qalır.

Livan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının birgə bəyanatında ölkə ilə bağlı yer alan müddəaları müsbət qiymətləndirib. Xarici işlər naziri Yusif Rəcci Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının baş katibi Casim Əl-Budeyvi ilə telefon danışığında bu mövqeyi ifadə edib. Nazirlik ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Livan və İsrail arasında aparılan danışıqlara verilən dəstəyi yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. Eyni zamanda, danışıqlar prosesinin digər məsələlərdən ayrı saxlanılmasının vacibliyi vurğulanıb. Açıqlamada Livanda silah tətbiq etmək səlahiyyətinin yalnız dövlətə məxsus olmasının zəruriliyi də dəstəklənib. Həmçinin dövlətə tabe olmayan silahlı qrupların tərksilah edilməsinə çağırış alqışlanıb. Rəsmi Beyrut bu yanaşmanın ölkənin suverenliyinin möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyini hesab edir. Bəyanat regionda davam edən diplomatik proseslərin mühüm hissəsi kimi qiymətləndirilir.