Ərəb coğrafiyası yüzilliklər boyu qlobal geosiyasətin mərkəzində yer alaraq həlledici hərbi toqquşmalara, dövlətçilik təşəbbüslərinə və diplomatik dönüşlərə səhnə olmuşdur. 31 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda regional qüvvələr balansını formalaşdıran mühüm qərarlarla yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə xarici hərbi müdaxilələrin gedişatından tutmuş strateji atəşkəs və təxliyə razılaşmalarına qədər bir çox taleyüklü addım atılmışdır. Eyni zamanda siyasi liderlərin beynəlxalq bəyanatları, suverenlik aktları və regional təhlükəsizlik formatları məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli tarixi dövrlərdə cərəyan edən bu proseslər ərəb xalqlarının ictimai-siyasi inkişafında dərin izlər qoyaraq müasir dövrün mənzərəsinə birbaşa təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 31 avqustda ərəb dövlətlərində qeydə alınmış ən mühüm 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.
#Ərəb Liqası
Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin mərkəzində yer alaraq həlledici hərbi toqquşmalara, diplomatik sammitlərə və ictimai-siyasi silkələnmələrə səhnə olmuşdur. 29 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda regional qüvvələr balansını formalaşdıran mühüm hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə pan-ərəb həmrəyliyinin ən sərt bəyannamələrindən tutmuş suveren dövlətlərin təhlükəsizlik strukturlarının yenidən qurulmasına qədər taleyüklü addımlar atılmışdır.
Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin, milli azadlıq mübarizələrinin və mühüm diplomatik qərarların mərkəzində yer almışdır. 27 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda strateji təsirə malik hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə müstəmləkə idarəçiliyinə qarşı çıxışlardan tutmuş regional təhlükəsizlik formatlarının yaradılmasına qədər bir çox mühüm addım atılmışdır. Eyni zamanda siyasi sui-qəsdlər, beynəlxalq koalisiyaların formalaşması və dövlətlərarası sərhəd mübahisələri məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli onilliklərdə baş verən proseslər ərəb xalqlarının ictimai-siyasi yaddaşında silinməz izlər buraxaraq bu günün reallıqlarına birbaşa təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 27 avqustda ərəb coğrafiyasında qeydə alınmış ən əhəmiyyətli 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.
Ərəb coğrafiyası yüzilliklər boyu beynəlxalq münasibətlərin və hərbi-siyasi proseslərin ən qaynar mərkəzlərindən biri kimi çıxış etmişdir. 26 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika xalqlarının tarixində mühüm diplomatik addımlar və hərbi dönüşlərlə xarakterizə olunur. Bu təqvim günündə müstəmləkə idarəçiliyinə son qoyan tarixi sazişlərdən tutmuş dövlət sərhədlərinin yenidən cızılmasına qədər bir çox hadisə baş vermişdir. Eyni zamanda regional böhranlar, beynəlxalq atəşkəs razılaşmaları və siyasi liderlərin taleyüklü qərarları məhz bu tarixdə qeydə alınmışdır. Həmin proseslər ərəb dünyasının bu günkü siyasi xəritəsinin və ictimai strukturunun formalaşmasında əsaslı rol oynamışdır. Təqdim olunan xronologiya 26 avqustda ərəb dövlətlərində baş vermiş ən əhəmiyyətli 20 tarixi hadisəni əhatə edir.
Ərəb Dövlətləri Liqasının baş katibi Nabil Fəhmi husilərin Səudiyyə Ərəbistanının Nəcran bölgəsinə və Yəmənin Mərib və Hədrəmaut vilayətlərində hökumət qüvvələrinə qarşı hücumlarını pisləyib. O bildirib ki, bu hücumlar regionun təhlükəsizliyi və sabitliyini təhdid edir, gərginliyin azaldılması imkanlarını zəiflədir. Ərəb Liqası Səudiyyə Ərəbistanı ilə həmrəy olduğunu bəyan edərək hücumların dayandırılmasına və siyasi dialoqa qayıdılmasına çağırıb.
Ərəb Liqasının baş katibi Nəbil Fəhmi Qəzzaya endirilən son zərbələri sərt şəkildə pisləyib. O bildirib ki, hücumlar atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsinə keçidi nəzərdə tutan yol xəritəsini pozmağa yönəlib. Fəhmi İsraili fələstinlilərə qarşı pozuntulara və vasitəçilik səylərinin iflasa uğradılmasına görə məsuliyyət daşımaqda ittiham edib. O, Qəzzada işğalın uzadılmasına imkan verilməməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlama Ərəb Liqasının rəsmi bəyanatında yer alıb. Baş katib beynəlxalq ictimaiyyəti İsrailin hərəkətlərinə görə məsuliyyət məsələsinə diqqət yetirməyə çağırıb.
Ərəb Liqasının yeni baş katibi Nəbil Fəhmi İsrailin onun Ramallaha səfərinə icazə vermədiyini açıqlayıb. Bu səfər onun vəzifəyə başlamasından sonra ilk xarici səfəri olmalı idi. Ərəb Liqasının katibliyi Fələstin rəsmilərindən İsrailin səfəri rədd etməsi barədə məlumat alıb. Nəbil Fəhminin Ramallahda Fələstin Prezidenti Mahmud Abbasla görüşməsi planlaşdırılırdı. Ramallah İsrailin 1967-ci ildən bəri işğal altında saxladığı İordan çayının qərb sahilində yerləşir. Nəbil Fəhmi fələstinlilərin mühasirə, köçkün zorakılığı və genişlənən yaşayış məntəqələri ilə üz-üzə qaldığını bildirib. O, İsrailin bu siyasətinin bölgədə vəziyyəti daha da ağırlaşdırdığını vurğulayıb.
Mart ayında onlayn formatda keçirilən Ərəb xarici işlər nazirlərinin Şurasının 165-ci sessiyasında üzv ölkələr yekdilliklə qərar qəbul edərək Nabil Fəhminin namizədliyinin beşillik müddət üçün təsdiqlənməsini tövsiyə ediblər. Qərarın yaxın vaxtlarda 35-ci Ərəb Sammiti çərçivəsində rəsmiləşdirilməsi gözlənilir.
Bu nəticədən sonra xallarının sayını 30-a çatdıran “Əl-Xolud” turnir cədvəlinin 14-cü pilləsində qərarlaşıb. Mövsümün sonuna dörd tur qalmış komanda təhlükəli zonadan cəmi 7 xal uzaqlıqdadır
Qəzza mövzusu ilə bağlı beynəlxalq yanaşmaların nə qədər həssas, mürəkkəb və çoxşaxəli olduğu artıq hamı tərəfindən qəbul edilən reallıqdır. Bu kontekstdə Azərbaycanın mövqeyi bəzən yanlış təqdim olunur və ya səthi şərh edilir. Halbuki rəsmi Bakının mövcud regional reallıqları nəzərə alaraq sərgilədiyi xətt həm təhlükəsizlik baxımından, həm də diplomatik baxımdan kifayət qədər ölçülüb-biçilmiş bir yanaşmadır.
Ərəb Liqasının baş katibinin sözçüsü Cəməl Rüşdi bildirib ki, Yəməndə Cənub məsələsinin həlli yalnız Yəmən daxilində dialoq yolu ilə mümkündür və separatçı yanaşmalar ciddi zərər verə bilər. Ərəb Liqasının baş katibinin sözçüsü Cəməl Rüşdi Yəməndə “Cənub məsələsi”nin yalnız yəmənlilər arasında aparılacaq dialoqla həll edilə biləcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, bu məsələni “fakt qarşısında qoymaqla” həll etmək mümkün deyil. Rüşdi əlavə edib ki, Ərəb Liqasının mövqeyi aydındır: legitim hökumətlərin dəstəklənməsi, Yəmənin vahidliyinin qorunması və ölkədə legitimliyi dəstəkləyən Ərəb koalisiyasının yanında olmaq.
Türkiyənin Xarici İşlər naziri Hakan Fidan, TRT World Forum-da çıxışı zamanı Qəzza və Ukrayna ilə bağlı diplomatik proseslərə dair açıqlamalar verib. Nazir qeyd edib ki, Türkiyə çoxşaxəli diplomatiyanı əsas prinsip kimi qorumaqda davam edəcək.