#atəşkəs razılaşması

Qəzza zolağında müharibənin başlanmasından 1000 gün ötür. HƏMAS-ın 2023-cü il 7 oktyabr tarixində İsrail ərazisinə həyata keçirdiyi hücumdan sonra başlayan silahlı qarşıdurma regionun təhlükəsizlik mühitini kökündən dəyişdirib. Bu müddət ərzində Yaxın Şərqin müxtəlif bölgələrində yeni münaqişələr meydana çıxsa da, əldə olunan kövrək atəşkəs razılaşmaları davam edən hücumların kölgəsində qalır. Fələstinlilər uzun sürən müharibənin yaratdığı ağır sosial, psixoloji və humanitar nəticələrlə üz-üzədir.

İşğal altındakı Şərqi Qüdsdə yerləşən müsəlmanların ilk qibləsi Məscid-i Əqsa 41 günlük tam qadağadan sonra yenidən ibadətə açılıb. 28 fevral tarixindən – ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başladığı gündən bəri bağlı qalan müqəddəs məkanda ilk süph namazı qılınıb.

ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens rəsmi Vaşinqtonla Tehran arasında əldə olunmuş atəşkəs razılaşmasını "kövrək" adlandıraraq, İran tərəfinə xəbərdarlıq edib. Macarıstanın ali təhsil müəssisələrindən birində çıxış edən vitse-prezident Vens ABŞ-İran münasibətlərindəki son gərginliyi və əldə olunmuş müvəqqəti razılaşmanı şərh edib. O bildirib ki, Prezident Donald Tramp İran rəhbərliyinə vaxt qoyaraq, Hörmüz boğazının dərhal açılmasını və qlobal iqtisadiyyatın girov saxlanılmasına son qoyulmasını tələb edib. İranın bu şərtləri qəbul etməsi qarşılığında ABŞ və müttəfiqləri hücumları dayandırmağa razılıq veriblər.

ABŞ və İran arasında əldə olunmuş müvəqqəti atəşkəs razılaşmasından bir neçə saat sonra Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkəti bərpa edilib. Şərti atəşkəs elan edildikdən sonra strateji boğazı keçən ilk gəmi Liberiya bayrağı altında üzən "Dayton Beach" yük gəmisi olub. İranın Bəndər-Abbas limanındakı gözləmə zonasını tərk edən gəmi, Hörmüz boğazından keçərək Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin Əl-Füceyrə limanına doğru istiqamət alıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail və HƏMAS arasında əldə olunan atəşkəs razılaşmasına münasibət bildirərək, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Qəzzada sülhün qorunması prosesinə fəal şəkildə qatılacağını bəyan edib.AzerVoice xəbər verir ki, bu haqda Tramp “Fox News” telekanalına verdiyi açıqlamada deyib.

TBMM sədri Numan Kurtulmuş iclasda çıxış edərək, İsrailin Qəzzada törətdiyi insanlığa qarşı cinayətləri pisləyib və dərhal atəşkəs tələb edib. Kurtulmuş, “İsrail Qəzzanı aclıq və qıtlığa məhkum edir. 70 minə yaxın insan qətlə yetirilib. Qəzzaya BMT qüvvələri göndərilməli, region yenidən qurulmalıdır,” – deyə bildirib. O, İsrailin soyqırım siyasətindən əl çəkənə qədər BMT də daxil olmaqla beynəlxalq təşkilatlara üzvlüyünün dayandırılmasını təklif edib.

İsrail dövlət televiziyası KAN-a müsahibəsində səfir Huckabee bildirib ki, Vaşinqton administrasiyası Avropanı Fələstin dövlətini tanımamaq üçün “fəal şəkildə” yönləndirir. O, Fələstinin tanınmasının Oslo razılaşmalarının pozulması anlamına gələcəyini qeyd edib. Huckabee, Misir və Qətərin yeni atəşkəs təklifinə münasibət bildirərkən, İsrailin qərarlarına müdaxilənin yersiz olduğunu deyib. O, ABŞ prezidenti Donald Trampın “bütün məhbusların geri qaytarılması və HƏMAS-ın hakimiyyətdə qalmaması” barədə mövqeyini xatırladıb. Səfir Qəzzada kütləvi aclıq xəbərlərini təsdiqləmədiyini, lakin insanların aclıq çəkdiyinə əmin olduğunu söyləyib. O, həmçinin humanitar yardımın çatdırılmasında BMT mexanizmini və HƏMAS-ı günahlandırıb.