ABŞ İraq və Suriya ilə yeni neft kəməri layihəsi üzərində işləyir. Layihə Kərkükü Suriyanın Baniyas limanı ilə birləşdirməyi nəzərdə tutur. Məqsəd İraqın neft ixracını Hörmüz boğazından yan keçməklə həyata keçirməkdir. Təxminən 800 kilometrlik köhnə neft kəmərinin yenidən qurulması planlaşdırılır. Razılaşmanın yaxın günlərdə elan ediləcəyi gözlənilir. Layihənin iki-üç ilə başa çatacağı bildirilir. Tikinti işlərinə ABŞ şirkətlərinin cəlb olunduğu qeyd edilir. Layihə regionun enerji marşrutlarına təsir göstərə bilər.

İraqın Ərbil şəhərinin şimal-şərqində yerləşən İran kürd müxalif qrupuna məxsus düşərgəyə pilotsuz uçuş aparatları ilə zərbələr endirildiyi bildirilir. Təhlükəsizlik mənbələri hücum nəticəsində itkilərin olmadığını açıqlayıb. Zərbələrin kim tərəfindən həyata keçirildiyi hələlik məlum deyil. Hadisə bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin gərgin olduğu bir vaxtda baş verib. İran kürd müxalif qrupları əvvəllər də müxtəlif hücumların hədəfi olub. İraq ərazisində baş verən bu insident regional qarşıdurmalar fonunda diqqət çəkir.

İranın mərhum ali rəhbərinin İraqda mühüm dini və siyasi təsirə malik olduğu bildirilir. VOA xəbər verir ki, Corctaun Universitetinin dosenti Pol Musqreyv bu təsirin İraqın şiə icması ilə əlaqələr üzərindən formalaşdığını deyib. O qeyd edib ki, İraq hazırda yeni hökumətin formalaşdırılması prosesindən keçir. Musqreyvin sözlərinə görə, bu mərhələdə ABŞ və İran ölkədə təsir uğrunda rəqabət aparır. Ekspert İranın silahlı qrupların aktivləşməsinə nəzarət etməyə çalışdığını bildirib. O, Nəcəfin şiə dünyasında mühüm dini mərkəz olduğunu vurğulayıb. Analitik bu cür mərasimlərin həm dini, həm də siyasi mesaj daşıdığını qeyd edib.

İraq hökuməti İrana yaxın silahlı qruplara silahlarını təhvil vermələri üçün sentyabrın 30-dək vaxt verib. Qərar hökumətin sözçüsü tərəfindən mətbuat konfransında açıqlanıb. Bu addım Baş nazir Əli əl-Zeydinin ABŞ-yə səfəri ərəfəsində atılıb. Vaşinqton Bağdaddan silahlı qrupların fəaliyyətinə nəzarətin gücləndirilməsini tələb edir. Sözügedən qrupların bir hissəsi Xalq Səfərbərlik Qüvvələrinin tərkibində fəaliyyət göstərir. Onlardan bəziləri ABŞ ilə İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının ilk günlərində İraqdakı ABŞ obyektlərinə hücumlar təşkil etmişdi. İraq hakimiyyəti silahsızlaşdırma prosesinin ölkədə sabitliyin qorunması üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ı Yaxın Şərqdə sabitsizliyin əsas səbəbi kimi göstərib. O, Marko Rubionun İranla bağlı açıqlamalarına cavab verərək ABŞ siyasətini tənqid edib. Bəqai ABŞ hərbi müdaxilələrinin sülhə mane olduğunu bildirib. O, İsrailin regionda gərginliyi artırdığını da iddia edib.

İraq parlamentinin birinci sədr müavini Adnan Faihan Bakıda keçirilən İƏT Parlament İttifaqı Konfransında İslam dünyasında vahid mövqenin vacibliyini vurğulayıb. O, müsəlman ölkələri arasında inteqrasiyanın gücləndirilməsinin regional sabitliyə töhfə verəcəyini bildirib. Faihan iqtisadi əməkdaşlıq və parlament diplomatiyasının əhəmiyyətini qeyd edib. O, Fələstin və regiondakı münaqişələri beynəlxalq hüququn pozulması kimi dəyərləndirib. Çıxış İslam ölkələri arasında birgə fəaliyyət çağırışı ilə yekunlaşıb.

Hörmüz boğazında neft tanker hərəkəti tədricən bərpa olunmağa başlayıb. İki xam neft tankeri təxminən 2 milyon barrel yük ilə keçid edib. Eyni zamanda iki supertanker də Körfəzə daxil olub. Gəmilərdən birinin istiqaməti Bəsrə limanı olub. Lakin ümumi hərəkət hələ də əvvəlki səviyyədən xeyli aşağıdır. Münaqişədən əvvəl gündəlik orta göstərici 125 gəmi idi. Məlumatlar gəmi izləmə sistemlərinə əsaslanır.

ABŞ Livan rəsmilərinə və Hizbullahla əlaqəli şəxslərə sanksiyalar tətbiq edib. Bu qərar ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən elan olunub. Sanksiyalar biznes şəbəkəsi ilə bağlı şəxsləri də əhatə edir. ABŞ onların Hizbullahı maliyyələşdirdiyini iddia edir. Addım Livanda sülh prosesinə təsir edən faktor kimi qiymətləndirilir. Suriya, İraq və Omanda da bəzi şəxslər siyahıya salınıb. ABŞ onların “örtülü şirkətlər” vasitəsilə fəaliyyət göstərdiyini bildirir. Regionda gərginlik davam edir.

İran rəsmisi Ayətullah Əli Xameneinin dəfn mərasimi ilə bağlı planı açıqlayıb. Bildirilib ki, mərasim İraqdan keçməklə həyata keçiriləcək. Vida mərasimləri 4–9 iyul tarixlərində keçiriləcək. 8 iyulda tədbir İraqda təşkil olunacaq. 9 iyulda mərasim Məşhəddə davam edəcək. Xameneinin dəfni də həmin gün Məşhəddə baş tutacaq. Məlumat dövlət mediasında yayımlanıb. Mərasimlərin rəsmi və geniş miqyasda keçiriləcəyi bildirilib.

May ayının sonunda Avropaya iki milyon barel neft daşıyan ilk tanker Hörmüz boğazından yola çıxıb. Advantage Victory adlı Marşal adaları bayraqlı tanker əvvəlcə məqsəd yerini açıqlamayıb, lakin sonra Rotterdam limanına gedəcəyi məlum olub. Tanker fevralın sonunda Basra limanından yüklənmiş və hazırda Madagaskar sahilləri yaxınlığındadır. Bu, fevralın sonundan başlayan müharibədən sonra Avropaya yola çıxan ilk neft yükü kimi tarixə düşür. Kpler məlumatına görə, 1 martdan bəri Hörmüz boğazından 103 neft tankeri keçərək cəmi 185 milyon barel neft daşımışdır. Bu hadisə həm regional, həm də qlobal enerji bazarları üçün əhəmiyyətlidir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, ölkəsinin milli təhlükəsizlik strategiyasında və xarici siyasətində yeni bir dövrün başladığını elan edib. Türkiyə Cümhuriyyətinin köklü bir dövlətçilik ənənəsinin son halqası olduğunu bildirən Ərdoğan, prezidentlik forsunun 2200 ildən çox tarixi olan 16 türk dövlətini təmsil etdiyini xatırladıb. O qeyd edib ki, Türkiyə 15 İyul hadisələrindən sonra terrorla mübarizədə "təhlükəni mənbəyində yox etmək" strategiyasına keçərək həm ölkə daxilində, həm də sərhədlərdən kənarda mühüm uğurlar qazanıb:

İraq baş naziri Əli əl-Zeydi kürd bölgəsində fəaliyyət göstərən neft şirkətlərinə əməliyyatlarını bərpa etməyi əmr edib. Bəzi şirkətlər dron hücumları səbəbindən neft və qaz istehsalını dayandırmışdı. Bu istehsal kəsintiləri Yaxın Şərqdə neft təchizatında İranın Hörmüz Boğazını bağlaması və ABŞ-ın İran blokadası sonrası yaranan narahatlığı daha da artırıb. Nazirliyin açıqlamasına görə, əməliyyatların bərpası bölgədə enerji sabitliyini qorumaq üçün vacibdir.