ABŞ Maliyyə Nazirliyi İranın silah əldə etməsinə yardım göstərdiyi iddia olunan beynəlxalq şəbəkəyə qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib. Məhdudiyyətlər İran və Rusiya vətəndaşlarını, həmçinin İran, Rusiya və Nigeriyada yerləşən şirkət və qurumları əhatə edir. Vaşinqton həmin şəxslərin və qurumların İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun tədarük fəaliyyətindəki rolunu gizlətməyə çalışdığını bildirir. ABŞ tərəfinin iddiasına görə, bu məqsədlə hava nəqliyyatı, yükdaşıma, maliyyə və səfər təşkilatçılığı sahələrində fəaliyyət göstərən vasitəçilərdən istifadə olunub. Şəbəkənin material və şəxslərin müxtəlif ölkələr arasında daşınmasına yardım etdiyi qeyd olunur. Yeni qərar ABŞ-ın may və iyun aylarında tətbiq etdiyi oxşar sanksiyaların davamıdır. Həmin tədbirlər Çin və Honqkonqda yerləşən bəzi şəxsləri və şirkətləri də əhatə etmişdi. İran son sanksiyalarla bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib.
#silah tədarükü
Beynəlxalq Böhran Qrupunun təhlilçisi Devid Vuds ABŞ-ın İsrailə təsir imkanları ilə bağlı maraqlı qiymətləndirmə aparıb. O bildirib ki, Vaşinqtonun əlində yalnız diplomatik bəyanatlar və telefon danışıqları deyil, daha təsirli vasitələr də mövcuddur. Təhlilçinin fikrincə, silah tədarükünün məhdudlaşdırılması, kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılmaması və ya raketdən müdafiə sahəsində dəstəyin azaldılması kimi addımlar İsrail tərəfindən daha ciddi qəbul edilə bilər. Vuds hesab edir ki, əsas məsələ ABŞ administrasiyasının bu imkanlardan istifadə etməyə siyasi iradə göstərib-göstərməyəcəyidir. Onun sözlərinə görə, İsrail və İran arasında son qarşıdurma fonunda Vaşinqtonun atacağı addımlar regiondakı təhlükəsizlik vəziyyətinə və diplomatik proseslərin gələcəyinə mühüm təsir göstərə bilər.
Haşemi İsrailin Livanın cənubunda və Qəzzada həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatları beynəlxalq ictimaiyyətin faktiki passivliyi ilə izah edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ İsrailin bu fəaliyyətini dəstəkləyir, ona silah verir və ərəb dövlətləri diplomatik təzyiq göstərmir. Haşemi vurğulayıb ki, İsrailin bu hərəkətləri “Qəzza-vari” siyasət xarakteri daşıyır və beynəlxalq səviyyədə heç bir məhdudiyyətlə üzləşmir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Fox News” telekanalına müsahibəsində İranla bağlı sərt açıqlamalar verərək Tehranın nüvə silahına sahib olmasına heç vaxt icazə verilməyəcəyini bildirib. Tramp İranın təqdim etdiyi təklifləri kəskin tənqid edib, həmçinin məhv edilmiş nüvə obyektlərindəki “nüvə tozu”nun təmizlənməsi üçün Tehranın ABŞ-dan yardım istədiyini iddia edib. Prezident “Project Freedom” layihəsinin genişləndirilə biləcəyini və İranın mühasirəyə alınması ilə bağlı planların nəzərdən keçirildiyini açıqlayıb. O, eyni zamanda kürd qruplaşmalarına verilən silahlarla bağlı narazılığını ifadə edərək ABŞ-ın İrana qarşı təzyiqlərinin davam edəcəyini vurğulayıb.
Çinin ABŞ-dakı səfirliyi rəsmi Pekinin münaqişə tərəflərinə, xüsusilə də İrana hərbi texnika və silah tədarük etməyə hazırlaşması barədə yayılan məlumatlara münasibət bildirib. Səfirliyin sözçüsü vurğulayıb ki, Çin Xalq Respublikası münaqişənin başladığı ilk gündən etibarən balanslaşdırılmış və neytral mövqe nümayiş etdirir. Rəsmi bəyanatda qeyd olunub ki, Pekin bu günə qədər qarşıdurmada iştirak edən tərəflərin heç birinə silah təmin etməyib və gələcəkdə də bu mövqeyini qorumaq niyyətindədir.
Almaniyanın silah və hərbi texnika ixracının həcmi 2025-ci ildə Ukraynaya göstərilən hərbi yardımın azalması fonunda təxminən 8,40 milyard avroya enib. Alman Xəbər Agentliyinin (DPA) məlumatına görə, Sol Partiyanın sorğusuna cavab verən Almaniya İqtisadiyyat Nazirliyi hökumətin bu ilin 8 dekabr tarixinədək 8,40 milyard avro dəyərində silah və hərbi material satışına icazə verdiyini açıqlayıb. Məlumata əsasən, Almaniyanın silah ixracı 2023-cü ildə 12,15 milyard avro, 2024-cü ildə isə 13,33 milyard avro ilə rekord səviyyəyə çatmışdı. 2025-ci ildə isə bu göstəricidə nəzərəçarpacaq azalma qeydə alınıb.
Almaniyada Protestant və Katolik kilsələri tərəfindən yaradılan Kilsə və İnkişaf üzrə Birgə Konfrans (GKKE) Almaniya hökumətinə İsrailə silah ixracının həyata keçirilməməsi çağırışı edib. GKKE-nin həmsədrləri Karl Yüsten və Anne Gidion paytaxt Berlində “29-cu Silah İxracı Hesabatı” ilə bağlı mətbuat konfransı keçiriblər. Katolik Kilsəsinin nümayəndəsi Karl Yüsten çıxışı zamanı bildirib ki, GKKE hökuməti Qəzza zolağında istifadə oluna biləcək silahların, bölgədəki vəziyyət kifayət qədər sabitləşənədək və bu silahların beynəlxalq humanitar hüququn ciddi pozuntularında istifadə olunma riski aradan qalxanadək İsrailə təhvil verilməməsinə çağırır. O vurğulayıb ki, hazırkı atəşkəs son dərəcə kövrəkdir.
ABŞ Dövlət Departamentinin, Kanadaya 2,68 milyard dollarlıq hava hücum silahları satışını təsdiqlədiyi bildirilib. ABŞ Müdafiə Nazirliyinə bağlı Müdafiə Təhlükəsizlik Əməkdaşlığı Agentliyindən (DSCA) Kanadaya mümkün hərbi satışla bağlı açıqlama verilib. Açıqlamada qeyd olunub ki, Dövlət Departamenti, Kanadanın “müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək” məqsədilə 2,68 milyard dollar dəyərində hava hücum silahları və əlaqəli avadanlıqların satışına razılıq verib. Olası satışın, təlim bombaları və fünye sistemləri kimi maddələri əhatə edəcəyi vurğulanıb.
Kanada Ukraynaya 143 milyon dollar məbləğində hərbi yardım göstərəcəyini açıqlayıb. Kanada Müdafiə Nazirliyinin açıqlamasında bildirilib. "Kanada, NATO-nun Önəmli Ukrayna Ehtiyacları Siyahısı (PURL) çərçivəsində ABŞ-dan tədarük ediləcək kritik hərbi imkanları əhatə edən paketini alacaq. Kanadanın bu pakətə töhfəsi 200 milyon Kanada dolları (təxminən 143 milyon dollar) olacaq."- deyə açıqlamada bildirilib.
Türkiyənin daxili işlər naziri Ali Yerlikaya 41 əyalətdə eyni vaxtda keçirilən silah və sursat qaçaqmalçılığına qarşı əməliyyatlar barədə məlumat verib. Nazir sosial media hesabında paylaşdığı açıqlamada 135 nəfərin saxlanıldığını bildirib. Ali Yerlikayanın sözlərinə görə, Adana, Ərzincan və Van mərkəz olmaqla həyata keçirilən əməliyyatlar zamanı 95 ədəd lisenziyasız tapança, 3 min 116 ədəd pnevmatik tapançadan çevrilmiş odlu silah, 31 ədəd qeydiyyatsız ov tüfəngi, 2 ədəd əl bombası və 19 min 467 ədəd silah hissəsi ələ keçirilib.
Kanada hökuməti Kiyevə silah tədarükü üçün 2 milyard Kanada dolları (təxminən 1,45 milyard ABŞ dolları) ayıracaq. Söhbət bu ilin iyununda keçirilən “Yeddilər qrupu” (G7) sammitinin yekunları üzrə açıqlanmış yardım paketindən gedir. Hökumətin planına görə, 835 milyon Kanada dolları (təxminən 603,6 milyon ABŞ dolları) zirehli texnika, tibbi avadanlıq, ehtiyat hissələri, atıcı silahlar, sursat, partlayıcı maddələr və pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) alınmasına yönəldiləcək. Daha 680 milyon Kanada dolları (491,5 milyon ABŞ dolları) isə NATO tərəfindən hazırlanmış Ukraynanın prioritet ehtiyacları siyahısına uyğun olaraq ABŞ istehsalı silahların alınmasına ayrılacaq.
Açıqlamada Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsini gücləndirmək məqsədilə hava hücumundan müdafiə avadanlığı, sursat və digər zəruri hərbi materialları əhatə edən 500 milyon avro dəyərində yeni yardım paketi təqdim ediləcəyi qeyd olunub.