ABŞ və İran arasında artan gərginlik Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin azalmasına səbəb olub. Tankerlərin keçidi son iki ayın ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Bir sıra gəmilər təhlükəsizlik səbəbindən izləmə sistemlərini söndürür. Kpler şirkətinin məlumatına görə, neft və qaz tankerlərinin hərəkəti mayın 25-dən bəri ən aşağı göstəricidədir. Ekspertlər bildirirlər ki, Hörmüz boğazının uzun müddət bağlanması qlobal enerji təchizatına ciddi təsir göstərə bilər. Belə vəziyyət neft qiymətlərinin artmasına və tanker bazarında problemlərə səbəb ola bilər. Hörmüz boğazındakı vəziyyət beynəlxalq enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Hörmüz boğazında neft tankerlərinin hərəkəti demək olar ki, dayanma səviyyəsinə çatıb. “Reuters”in məlumatına görə, cümə axşamı səhər saatlarında boğazdan yalnız iki tanker keçib. Onlardan biri İranın Xark adasından yüklənmiş və ABŞ sanksiyalarına məruz qalan “Berg 1” adlı böyük neft tankeridir. Digər gəmi isə kimyəvi maddə daşıyan “Well Sail” tankeridir. Regionda artan hərbi gərginlik enerji daşımalarına ciddi təsir göstərir. Hörmüz boğazında yaranan qeyri-müəyyənlik dünya neft bazarlarında narahatlıq yaradır.

ABŞ-nin Tunisdə keçmiş səfiri Coi Hud ABŞ və İran arasında diplomatik imkanların azaldığını bildirib. O, İranın son hücumlarının yalnız ABŞ-yə deyil, əsasən Körfəz ölkələrinə mesaj xarakteri daşıdığını qeyd edib. Ekspert bildirib ki, bəzi hücumlar Qətər gəmilərinə və Qətər enerji daşıyıcılarına təsir göstərib. Onun sözlərinə görə, İran bununla bölgədəki dövlətlərə və vasitəçilərə öz mövqeyini qəbul etdirmək istəyir. Hud ABŞ-nin Körfəz ölkələrindəki hərbi mövcudluğunun əsasən təlim məqsədi daşıdığını vurğulayıb. Regionda artan gərginlik Körfəz ölkələrinin təhlükəsizlik siyasətinə təsir göstərir.

Hörmüz boğazında gəmilər İranın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq Omanın müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etməyə davam edirlər. İyunun 29-dan bəri bu marşrutla 21 gəmi, o cümlədən neft tankerləri boğazdan keçib. İran-Oman Birgə Komitəsi gəmiçilik hərəkətinin idarə olunması ilə bağlı fəaliyyət göstərir. Oman marşrutun Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı ilə əlaqələndirildiyini bildirib. Yeni keçid xətti Musəndəm yarımadası yaxınlığından keçir və gəmilər üçün daha qısa, ödənişsiz yol təqdim edir. İran isə yalnız özünün təsdiqlədiyi marşrutların istifadə edilməsini istəyir. Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi regionun əsas gündəm mövzularından biri olaraq qalır.

Çin son illərdə dünya iqtisadiyyatının strateji sahələrində – xüsusilə neft daşımaları və nadir torpaq metallarının emalı üzrə – mövqeyini gücləndirərək qlobal təchizat zəncirlərində həlledici rol oynayan ölkəyə çevrilib. Enerji və yüksək texnologiya sənayesində baş verən dəyişikliklər Pekinin iqtisadi gücünü yalnız istehsalçı deyil, həm də istiqamətverici aktor kimi formalaşdırır.

İranın SEPAH-ı Hörmüz boğazından keçən gəmilər barədə məlumat yayıb və bildirib ki, son 24 saat ərzində 31 gəmi bu su yolundan təhlükəsiz şəkildə keçib. Keçidlər IRGC ilə koordinasiya olunaraq və təhlükəsizlik təminatı çərçivəsində həyata keçirilib. Gəmilər arasında neft tankerləri, konteyner gəmiləri və digər kommersiya yük gəmiləri yer alıb. IRGC həmçinin qeyd edib ki, Hörmüz boğazından hərəkət yalnız onların icazəsi və nəzarəti altında aparılır, hərəkətlər dəniz təhlükəsizliyi qaydalarına uyğun tənzimlənir. Bu məlumat regionda ticarət gəmilərinin təhlükəsizliyi və enerji nəqliyyatının davamlılığı baxımından əhəmiyyətlidir.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) bildirib ki, son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından azı 26 gəmi keçib, onlardan neft tankerləri, konteyner daşıyan və digər kommersiya gəmiləri olub. SEPAH qeyd edib ki, həmin gəmilər arasında neft tankerləri, konteyner daşıyan yük gəmiləri və digər kommersiya təyinatlı dəniz nəqliyyatı vasitələri olub.

İki milyon barel İraq xam nefti daşıyan Çinə məxsus "Yuan Hua Hu" adlı supertanker, Hörmüz boğazını keçib və hazırda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran gəmilərinə qarşı yaratdığı blokadaya baxmayaraq, Oman körfəzi yaxınlığında lövbər salıb. Bu, ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasından bəri Çin neft tankerinin bu su yolundan keçməsi ilə bağlı məlum olan üçüncü haldır.

İyul ayında Türkiyədə ümumi neft hasilatı 4 milyon barel, təbii qaz hasilatı isə 288 milyon kubmetr təşkil edib. Bu barədə Türkiyənin Enerji və Təbii Sərvətlər Nazirliyi məlumat yayıb. Nazirlik bildirib ki, həm neft, həm də qaz hasilatı fasiləsiz davam etdirilir. Bu dövrdə neft ekvivalenti ilə birlikdə ümumi hasilat 5,7 milyon barelə çatıb.