Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Hörmüz boğazının yenidən açılması üzrə beynəlxalq missiyaya Fransa və Böyük Britaniyanın rəhbərlik edəcəyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, təşəbbüsə təxminən 20 ölkə qoşulacaq. Missiyanın məqsədi dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Makron Fransanın prosesə dəstəyini davam etdirəcəyini bildirib. Hörmüz boğazı qlobal enerji və ticarət marşrutları baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Fransa və Böyük Britaniya daha əvvəl hərbi iştirakla bağlı müraciətləri qəbul etməmişdi. Hazırda isə onlar əlaqələndirmə missiyasında aparıcı rol oynayacaqlar. Bu təşəbbüs bölgədə sabitliyin bərpasına yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilir.

Yəmən sahilləri yaxınlığında konteyner gəmisinə silahlı hücum cəhdi qeydə alınıb. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları Mərkəzi hadisə ilə bağlı məlumat yayıb. Məlumata görə, kiçik qayıq gəminin yaxınlığına gəlib. Qayıqdakı şəxslər konteyner gəmisinə atəş açıblar. Daha sonra gəminin göyərtəsinə çıxmağa cəhd göstərilib. Hadisənin nəticələri barədə əlavə məlumat açıqlanmayıb. Bölgədə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib. Hadisə dəniz nəqliyyatı ilə bağlı riskləri bir daha gündəmə gətirib.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens Hörmüz boğazının uzunmüddətli əsasda ödənişsiz fəaliyyət göstərməsinin gözlənildiyini bildirib. O qeyd edib ki, məsələ ilə bağlı texniki danışıqlar davam edir. Vens boğazın gələcək fəaliyyət modelinin hələ tam razılaşdırılmadığını vurğulayıb. ABŞ tərəfi gəmilərin əlavə keçid ödənişləri olmadan hərəkət etməsini dəstəkləyir. Bu açıqlama İranın müəyyən xidmət haqları tətbiq edə biləcəyini bildirməsindən sonra verilib. Tehran həmin ödənişlərin xidmətlərlə bağlı olduğunu açıqlayıb. Tərəflər hazırda məsələnin texniki detallarını müzakirə edir. Yekun mexanizmin yaxın vaxtlarda müəyyənləşəcəyi gözlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin yenidən başladığını açıqlayıb. O bildirib ki, bir çox neft yüklü gəmi artıq boğazdan keçid edir. Tramp gəmilərin təhlükəsiz marşrut üzrə hərəkət etdiyini qeyd edib. ABŞ liderinin sözlərinə görə, istifadə olunan dəhliz tam təhlükəsiz vəziyyətdədir. O, bölgədə başqa marşrutların da olduğunu bildirib. Bununla belə, həmin marşrutlarla bağlı ətraflı məlumat verməyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas mərkəzlərindən biri sayılır. Gəmi hərəkətinin bərpası beynəlxalq bazarlar üçün mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.

İran Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün müəyyən xidmətlərə görə ödəniş tətbiq edilə biləcəyini açıqlayıb. İsmayıl Bəqayi bildirib ki, bu addım milli təhlükəsizlik və təhlükəsiz gəmiçilik məqsədlərinə xidmət edir. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd boğazda təhlükəsiz keçidin təmin olunmasıdır. İran və Oman tərəfindən müxtəlif xidmətlər göstərilməsi planlaşdırılır. Bu xidmətlər arasında ətraf mühitin qorunması və təhlükəsizlik tədbirləri də yer alır. Rəsmi Tehran həmin xidmətlərin maliyyə xərcləri yaratdığını vurğulayıb. Buna görə də müəyyən ödənişlərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Məsələ ilə bağlı digər tərəflərlə müzakirələrin davam etdiyi bildirilir.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Hörmüz boğazında gəmi keçidlərinə görə ödəniş tətbiq edilməsinə qarşı çıxıb. O bildirib ki, Fransa bu cür addımların qarşısını almaq üçün bütün imkanlardan istifadə edəcək. Makron boğazın açıq qalmasının qlobal ticarət və enerji təhlükəsizliyi üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fransa və Böyük Britaniyanın birgə missiyası qısa müddətdə fəaliyyətə başlamağa hazırdır. Fransa lideri sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinin əsas məqsəd olduğunu qeyd edib. O, "Şarl de Qoll" təyyarədaşıyan gəmisinin də hazır vəziyyətdə olduğunu açıqlayıb. Həmin gəminin bir neçə gün ərzində bölgəyə çata biləcəyi bildirilib. Makron beynəlxalq dəniz marşrutlarının açıq saxlanılmasının vacibliyini bir daha vurğulayıb.

Hörmüz boğazında mina təhlükəsinin aradan qaldırılması uzun müddət tələb edə bilər. Dəniz təhlükəsizliyi üzrə mənbələr əməliyyatların 40-50 gün davam edə biləcəyini bildirirlər. Mina axtarışı üçün xüsusi gəmilər və müasir sualtı vasitələrdən istifadə olunacaq. Təhlükəsizlik tam təmin olunmadan bir çox şirkət bölgəyə qayıtmağa ehtiyatla yanaşır. Mütəxəssislər bunun qlobal enerji daşımalarına təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. On milyonlarla barel neftin daşınması gecikə bilər. Beynəlxalq Gəmiçilik Şirkətləri Assosiasiyası hazırkı vəziyyəti riskli hesab edir. Təhlükəsiz marşrutların yaradılması boğazda normal fəaliyyətin bərpası üçün əsas şərt kimi göstərilir.

İran ABŞ ilə hər hansı sülh razılaşmasında Hörmüz boğazının idarəsini təslim etməyəcəyini açıqlayıb. Memorandum yalnız müharibə bitdikdən sonra boğazda gəmiçilik fəaliyyətinin bərpasını nəzərdə tutur. Dövlət mediası Qərb mediasında yayılan məlumatları təkzib edib. İranın mövqeyi Hörmüz boğazının strateji idarəsini qorumaqdır. Memorandumun məqsədi bütün cəbhələrdə müharibəni sona çatdırmaqdır. Bu addım regionda sabitliyin güclənməsinə xidmət edir. İdarəetmənin təslim edilməməsi İranın müstəqillik və suverenlik prinsiplərini təsdiqləyir. Mövcud razılaşma yalnız sülh və təhlükəsizlik çərçivəsində hərəkət etmək üçündür.

Oman sahillərində Madaqaskar bayrağı altında üzən “Marivex” neft tankerində yanğın baş verməsi ilə bağlı məlumat beynəlxalq dəniz nəqliyyatı dairələrinin diqqətini cəlb edib. Hindistan rəsmilərinin açıqlamasına görə, tankerin göyərtəsində olan 24 hindistanlı dənizçinin hamısı təhlükəsiz vəziyyətdədir və hadisə zamanı insan itkisi qeydə alınmayıb. Məlumata əsasən, gəmi yanğın baş verən vaxt yük daşımırdı. Hindistanın aidiyyəti qurumları hadisə ilə bağlı vəziyyəti nəzarətdə saxlayır və dənizçilərin təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün müxtəlif dövlət qurumları ilə əlaqəli fəaliyyət göstərir. Yanğının səbəbi hələlik məlum deyil və hadisənin bütün təfərrüatlarının araşdırıldığı bildirilir. Rəsmilər yaxın günlərdə daha ətraflı məlumatın açıqlanacağını gözlədiklərini bildirirlər.

İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı Hörmüz boğazında bütün keçid proseslərinin İran Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altında həyata keçirildiyini bəyan edib. Rəsmi açıqlamada ticarət və hərbi gəmilərin yalnız müəyyən edilmiş marşrutlarla hərəkət etməli olduğu vurğulanıb. Eyni zamanda bildirilib ki, qaydaların pozulması bölgədə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini risk altına qoya bilər. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə xarici hərbi qüvvələrin boğazdakı fəaliyyətinə və ya gəmiçilik proseslərinə müdaxiləsinə qarşı cavab tədbirlərinin görüləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Açıqlama Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmdə ön plana çıxdığı bir vaxtda səsləndirilib.

Oman Dəniz Təhlükəsizliyi Mərkəzi ölkənin ərazi sularında, Hörmüz boğazının sahilboyu gəmiçilik marşrutuna yaxın hissəsində dəniz minasına bənzəyən şübhəli obyektin aşkar edildiyini açıqlayıb. Qurum dənizçilərə, balıqçılara və gəmi kapitanlarına xüsusi xəbərdarlıq edərək maksimum ehtiyatlı davranmağa çağırıb. Hadisə ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi və idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, strateji enerji marşrutunda mina təhlükəsi beynəlxalq gəmiçilik və qlobal enerji bazarları üçün ciddi risk yarada bilər.

İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələri son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 20 gəminin keçidinin İran qüvvələrinin koordinasiyası ilə həyata keçirildiyini bildirib. Açıqlama boğazın idarə olunması ilə bağlı Tehran və Vaşinqton arasında davam edən müzakirələr fonunda verilib.