#xarici siyasət

Fransa Tehrandakı səfirlik əməkdaşları ilə bağlı insidentdən sonra İran diplomatını çağırıb. Paris İran təhlükəsizlik qüvvələrinin fransız diplomatlara qarşı hərəkətlərini beynəlxalq hüququn pozuntusu adlandırıb. Fransa hadisənin qəsdən törədildiyini bildirib. Paris İran hakimiyyətindən araşdırma aparmağı və məsul şəxsləri cəzalandırmağı tələb edib. Həmçinin diplomatik heyətin təhlükəsizliyinin təmin olunması çağırışı edilib. Hadisə Fransa-İran münasibətlərində yeni gərginlik yaradıb.

Qətər İranın öz ərazisinə, Körfəz ölkələrinə və İordaniyaya qarşı həyata keçirdiyi hücumları beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Rəsmi Doha bu addımların dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə yönəlmiş təhlükəli hərəkətlər olduğunu bildirib. Qətər İranı baş verənlərə görə tam hüquqi məsuliyyət daşıyan tərəf hesab etdiyini açıqlayıb. Bəyanatda ölkənin beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq özünü müdafiə etmək hüququnun qorunduğu vurğulanıb. Qətər ərazi bütövlüyünü müdafiə edən dövlətlərlə həmrəy olduğunu da bəyan edib. Rəsmi Doha bütün hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasına çağırış edib. Eyni zamanda tərəflərin gərginliyi artıracaq addımlardan çəkinməsi və danışıqlar masasına qayıtmasının vacibliyi qeyd olunub. Qətər diplomatik razılaşmalara əməl olunmasının bölgədə sabitliyin bərpası üçün əsas şərtlərdən biri olduğunu bildirib.

Livanın xarici işlər naziri Yusif Rəcci Hizbullahın silahlı qanadının ləğvinin ölkənin suveren qərarı olduğunu bildirib. O, Livanda dövlət hakimiyyətindən kənar silahlı qüvvələrə yer olmadığını vurğulayıb. Nazirin sözlərinə görə, bu qərar ABŞ-də İsraillə əldə olunmuş çərçivə razılaşmasından əvvəl qəbul edilib. Rəcci müharibə, sülh və xarici siyasət qərarlarının yalnız dövlətin səlahiyyətində olacağını deyib. O həmçinin Livan ordusunun bütün ölkə ərazisində yerləşdirilməsinin İsrailin Livan torpaqlarından tam çıxması ilə bağlı olduğunu qeyd edib. Vaşinqtonda əldə olunan çərçivə razılaşması İsrailin Livana qarşı hərbi əməliyyatlarının dayandırılmasını və silahlı qrupların tərksilahını nəzərdə tutur. Həmin sənəddə Hizbullahın adı çəkilməsə də, açıqlamalarda bu təşkilatın nəzərdə tutulduğu bildirilir. Mövzu Livanda təhlükəsizlik və siyasi gündəmin əsas məsələlərindən biri olaraq qalır.

İranın yeni ali rəhbərinin xarici siyasətdə daha sərt xəttə üstünlük verdiyi bildirilir. Əli Əkbər Dəreyni bu yanaşmanın Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətdə də özünü göstərdiyini deyib. O, yeni rəhbərin əvvəlki dövrlə müqayisədə daha iddialı mövqe sərgilədiyini bildirib. Tədqiqatçıya görə, İran strateji keçid nöqtələri üzərində nəzarəti gücləndirməyə çalışır. Eyni zamanda daxili iqtisadi problemlərin ölkə üçün ciddi çağırış olduğu qeyd edilib. Yeni rəhbərliyin prioritetləri arasında milli birlik və korrupsiyaya qarşı mübarizə yer alır. Analitik bu yanaşmanı daha realist siyasi kurs kimi qiymətləndirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın aparılan danışıqlarda böyük güzəştlər etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ hazırda prosesdə çox böyük fərqlə irəlidədir və ümumi gedişatı müsbət qiymətləndirib. Trampın sözlərinə görə, İran tərəfinin mövqeyində müəyyən yumşalmalar və irəliləyişlər müşahidə olunur. O, bu danışıqların ümumilikdə çox yaxşı getdiyini vurğulayıb, lakin hansı sahələrdə güzəştlərin edildiyi barədə açıqlama verməyib. Tramp həmçinin ABŞ Senatına səfəri öncəsi jurnalistlərə qısa və ümumi xarakterli bəyanatla çıxış edib və prosesin detalları barədə əlavə məlumat paylaşmayıb.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Körfəz səfərinə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən başlayıb. O, Abu-Dabiyə eniş edərək BƏƏ rəsmiləri ilə görüşlərə hazırlaşır. Rubio səfər çərçivəsində Küveyt və Bəhreynə də gedəcək. O, Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının (GCC) iclasında iştirak edəcək. Səfərin regional diplomatik və təhlükəsizlik gündəmi üzərində fokuslanacağı bildirilir. ABŞ və Körfəz ölkələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi göstərilir.

Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlərin mövcud vəziyyəti və inkişaf perspektivləri müzakirə olunub. Görüşdə Ceyhun Bayramov və Rəşid Meredov iştirak ediblər. Tərəflər siyasi dialoqun və yüksək səviyyəli səfərlərin əhəmiyyətini vurğulayıblar. Enerji, nəqliyyat və logistika sahələri əsas müzakirə mövzusu olub. Orta Dəhlizin potensialından istifadə məsələsi diqqət mərkəzində olub. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq da qeyd edilib.

İran parlament sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Hörmüz boğazının idarə olunmasını müzakirə etmək üçün Omana yola düşüblər. Səfərin məqsədi koordinasiyanın gücləndirilməsi və idarəetmə mexanizmlərinin müzakirəsidir. Tehran bölgədə təhlükəsiz keçidin təmin olunmasını prioritet sayır. Hörmüz boğazı enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Danışıqlar beynəlxalq diqqət çəkir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian sabah Pakistana birgünlük səfər edəcək. Səfərin məqsədi əvvəlki razılaşmaların icrası və yeni ticarət əməkdaşlığının müzakirəsidir. İran tərəfi Pakistanın ABŞ-İran danışıqlarında vasitəçilik roluna görə təşəkkür edəcək. Məlumat prezident aparatının rəsmisi tərəfindən təsdiqlənib. Səfər iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm hesab olunur. Regionda diplomatik aktivlik artır. Tehran və İslamabad arasında əlaqələr gündəmdə qalır.