“Haaretz” yazır ki, İran müharibəsi Netanyahu üçün ciddi siyasi uğursuzluğa çevrilə bilər. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma İsrailin iştirakı olmadan irəliləyib. İranın regional təsirinin azalmadığı, əksinə gücləndiyi qeyd olunur. İsrailin Livandakı əməliyyatlarının gələcəyi də qeyri-müəyyən qalır.
#diplomatiya
İran və Oman Hörmüz boğazında beynəlxalq hüquqa riayət edəcəklərini təsdiqləyib. Tərəflər dəniz təhlükəsizliyi və sərbəst gəmiçiliyin vacibliyini vurğulayıblar. ABŞ–İran memorandumu fonunda regional sabitlik müzakirə olunub. Diplomatik səylərin artırılması çağırışı edilib. Məqsəd regionda təhlükəsiz və sabit mühitin təmin edilməsidir.
Qətər əmiri ABŞ–İran memorandumunu müsbət qiymətləndirib. O, G7 çərçivəsində Tramp ilə regional vəziyyəti müzakirə edib. Qətər lideri Pakistan və digər tərəfdaşların rolunu da qeyd edib. Gələcək danışıqlarda konstruktiv dialoq arzuladığını bildirib. Məqsədin regional sülh və sabitlik olduğu vurğulanıb.
Donald Tramp Suriya Prezidenti Əhməd əl-Şaraanın Hizbullah məsələsində rol oynaya biləcəyini bildirib. O, İsrailin əməliyyatlarının mülki itkilərə səbəb olduğunu deyib. Tramp Şaraanı sərt və təsirli lider kimi qiymətləndirib. Onun fikrincə, Suriya bu məsələdə alternativ rol oynaya bilər. Bu açıqlama Yaxın Şərqdə diplomatik müzakirələrə səbəb olub.
Qalibaf Livan parlament spikerinə müharibənin bütün cəbhələrdə dayandırılmalı olduğunu bildirib. O, İsrail qüvvələrinin Livandan çıxarılmasını tələb edib. Netanyahu isə İsrailin cənubi Livanda qalacağını deyib. Nəbih Berri danışıqlara görə Qalibafa təşəkkür edib. Mövzu regionda gərginliyin davam etdiyini göstərir. Diplomatik proseslər paralel şəkildə davam edir.
Çin ABŞ–İran danışıqlarının ikinci mərhələsinin daha çətin olacağını bildirib. Pekin bunu prosesin yalnız başlanğıcı kimi qiymətləndirir. Van İ bütün tərəflərin səylərinin davam etməsinin vacibliyini vurğulayıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının rolunun artırılması təklif edilib. Çin regionda uzunmüddətli sülh üçün əlavə diplomatik addımların lazım olduğunu qeyd edib.
ABŞ–İran sazişinin rəsmi imzalanmasının İsveçrənin Burgenstok kurortunda keçiriləcəyi açıqlanıb. Məkan tərəflər və vasitəçilər tərəfindən seçilib. İsveçrə bu prosesi diplomatik neytrallıq çərçivəsində dəstəkləyir. Burgenstok beynəlxalq danışıqlar üçün tanınmış məkandır. Razılaşma regional gərginliyin azaldılması baxımından əhəmiyyətli sayılır.
Çin Xarici İşlər Nazirliyi İran və ABŞ ilə “özünəməxsus şəkildə” əlaqə qurduğunu bildirib. Pekin hər iki tərəflə dialoqun davam etdirilməsinə çalışdığını qeyd edib. Çin gərginliyin azaldılmasını əsas məqsəd kimi göstərib. Pakistanla əməkdaşlığın da bu prosesə dəstək olduğu vurğulanıb. Rəsmi Pekin vasitəçiliyi əsasən diplomatik kanallarla həyata keçirdiyini bildirib. Mövzu regional diplomatiyada Çinin rolunu ön plana çıxarır.
Ehud Olmert ABŞ–İran razılaşmasının İsraildə “xəyanət” kimi qiymətləndirilə biləcəyini deyib. O, Netanyahunun bu mövzuda açıq mövqe sərgiləməyəcəyini qeyd edib. Olmert İsrailin Livanın cənubundan çıxmasının mümkünlüyünü vurğulayıb. Onun fikrincə, bu addım sülh sazişinə yol aça bilər. İsrail rəsmiləri isə ordunun bölgədə qalacağını bildiriblər. Mövzu İsrailin regional siyasəti ilə bağlı müzakirələri gücləndirib. ABŞ–İran razılaşması regionda yeni siyasi gərginlik yaradıb.
Livan Prezidenti və Baş naziri İsraillə danışıqların yeni raunduna hazırlığı müzakirə ediblər. Danışıqların 22 iyunda başlaması planlaşdırılır. Rəhbərlik ABŞ–İran memorandumunu regionda gərginliyin azalmasına töhfə kimi qiymətləndirir. Livan daimi atəşkəs və İsrail qüvvələrinin çıxarılmasını tələb edir. Həmçinin əsirlərin qaytarılması və bərpa prosesi gündəmdədir. İran rəsmisi də İsrailin çıxmasının vacibliyini vurğulayıb. Mövzu regionda diplomatik proseslərin mərkəzində yer alır.
ABŞ və İran arasında memorandumun elektron qaydada imzalandığı açıqlanıb. Donald Tramp sənədin tam imzalandığını bildirib. Hörmüz boğazının cümə gününə qədər açılacağı qeyd olunub. Razılaşmanın Tramp, Cey Di Vens və Məhəmməd Baqir Qalibaf tərəfindən imzalandığı bildirilir. Sənədin detalları hələ tam açıqlanmayıb. Tərəflər bəzi əsas müddəalar barədə ilkin məlumatlar veriblər. Razılaşmanın regional gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıdığı vurğulanır.
Hizbullah İranın ABŞ ilə danışıqlarda İsrailin Livandan çıxarılmasını gündəmə gətirəcəyini bildirib. Açıqlamada bu tələbin danışıqların şərti deyil, nəticəsi olduğu qeyd olunub. Qrup İran–ABŞ memorandumundan sonra diplomatik proseslərin davam etdiyini vurğulayıb. Hizbullahın fikrincə, İsrail çıxarılmadan tam razılaşma mümkün deyil. Mövzu regionda əsas müzakirə predmetlərindən birinə çevrilib. İranın növbəti mərhələdə Livan məsələsini qaldıracağı iddia edilir. Bu bəyanat Yaxın Şərqdə gərginlik kontekstində diqqət çəkir.