#İran-ABŞ qarşıdurması

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-a indiyədək ən sərt və birbaşa xəbərdarlıqlardan birini edib. O bildirib ki, İslam Respublikası yenidən hücuma məruz qalacağı təqdirdə “əlində olan hər şeylə” cavab verəcək. Əraqçinin bu açıqlamaları ABŞ-ın aviadaşıyıcı qrupunun Asiyadan Yaxın Şərqə doğru hərəkət etdiyi, eləcə də Karib dənizi bölgəsində Nikolas Maduronun həbsi ilə nəticələnən genişmiqyaslı hərbi fəaliyyətdən sonra əlavə qırıcı və hərbi texnikanın bölgəyə yönəldildiyi bir vaxta təsadüf edir. Qeyd edək ki, Əraqçinin Davos Dünya İqtisadi Forumuna dəvəti ölkə daxilində nümayişçilərin sıxışdırılması ilə bağlı tənqidlər fonunda geri alınmışdı.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp fəaliyyətinin ilk ildönümü münasibətilə "News Nation" kanalına verdiyi müsahibədə İranın ona qarşı sui-qəsd təhdidləri və ölkə daxilindəki etirazlarla bağlı sərt bəyanatlar səsləndirib. İranın sui-qəsd planlarını həyata keçirmə ehtimalını şərh edən Tramp, belə bir addım atılacağı təqdirdə cavabın qəti olacağını bildirib. O, hərbi rəhbərliyə çox ciddi göstərişlər verdiyini vurğulayaraq, "Hər hansı bir hadisə baş verərsə, bütün ölkə havaya uçacaq. Onları yer üzündən siləcəklər," – deyə xəbərdarlıq edib. Tramp həmçinin sələfi Co Baydeni bu təhdidlərə qarşı kifayət qədər sərt reaksiya verməməkdə ittiham edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp 13 yanvar, çərşənbə axşamı kütləvi etirazlar fonunda İrana hücum əmrini vermək niyyətində olub, lakin son anda bu qərarından imtina edib. Nəşr bildirir ki, Tramp axşam saatlarında əmri verməyə meylli olub və Pentaqona İran üzərinə hücuma hazırlıq göstərişini verib. Lakin prezident məsləhətçilərinin arqumentləri onun fikrini dəyişməsinə səbəb olub. Məsləhətçilər yalnız sürətli hava zərbələri ilə İran rejimini devirmək barədə zəmanət verə bilməyəcəklərini qeyd ediblər.

İran ABŞ-ın ölkəyə mümkün hərbi müdaxiləsi halında regionda yerləşən ABŞ hərbi bazalarına zərbələr endirə biləcəyi barədə ABŞ qoşunlarına ev sahibliyi edən qonşu dövlətləri xəbərdar edib. Məlumata əsasən, ABŞ-ın regiondakı əsas hərbi obyektlərindən biri olan Qətərdəki Əl-Udeyd aviabazasında xidmət edən bəzi amerikalı personalın təhlükəsizlik məqsədilə bazanı tərk etməsi tövsiyə olunub. Diplomatlar bu addımı “mövqe dəyişikliyi” kimi qiymətləndirib və hələlik genişmiqyaslı hərbi evakuasiya əlamətlərinin müşahidə olunmadığını bildiriblər.

ABŞ hökuməti İranda davam edən etirazlar və təhlükəsizlik risklərinin artması fonunda ölkədə olan ABŞ vətəndaşlarına təcili xəbərdarlıq edib. Məlumatda qeyd olunur ki, təhlükəsizlik şəraiti imkan verdiyi halda, ABŞ vətəndaşları quru yolu ilə Türkiyə və ya Ermənistan ərazisinə keçməyi nəzərdən keçirməlidirlər. Bildirişdə Türkiyə ilə sərhəddə yerləşən Gürbulak, Kapıköy və Esendere gömrük-keçid məntəqələrinin açıq olduğu xüsusi vurğulanıb.

İranın ali rəhbəri Ayətullah Əli Xamenei ölkədə davam edən etiraz aksiyalarına münasibət bildirərək ABŞ Prezidenti Donald Trampın açıqlamalarını sərt şəkildə tənqid edib. 86 yaşlı İran lideri çıxışında bildirib ki, Vaşinqton Tehran üzərində təzyiq dili ilə danışmamalıdır və ABŞ rəhbərliyi əvvəlcə öz daxili problemlərinə fokuslanmalıdır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranda baş verən etiraz aksiyaları ilə bağlı sərt bəyanatla çıxış edib. Tramp bildirib ki, əgər İran hakimiyyəti dinc etirazçılara qarşı zorakılıq tətbiq edərsə, ABŞ müdaxiləyə hazırdır. ABŞ Prezidenti bu fikirləri özünə məxsus Truth Social sosial şəbəkəsində paylaşıb. O, paylaşımında İran hakimiyyətini bir daha sərt şəkildə tənqid edərək, Vaşinqtonun vəziyyəti yaxından izlədiyini və dərhal hərəkətə keçməyə hazır olduğunu vurğulayıb.

İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi bildirib ki, İran və ABŞ arasında hazırda heç bir danışıqlar aparılmır və Vaşinqton real, ədalətli dialoq üçün zəruri iradəni nümayiş etdirməyib. France 24 kanalına verdiyi müsahibədə Əraqçi qeyd edib ki, ABŞ Prezidentinin xüsusi elçisi Stiv Vitkofla əlaqə kanalları mövcud olsa da, hazırda heç bir danışıqlar prosesi başlamayıb. O əlavə edib ki, müxtəlif vasitəçilər mesajları ötürməyə davam etsələr də, ABŞ tərəfi real danışıqlara hazır deyil.

İranın BMT-dəki səfiri Amir-Saeid İravani ABŞ Prezidenti Donald Trampın nüvə silahları ilə bağlı açıqlamalarının beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu və qlobal sülh və təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaratdığını bildirib. İravani qeyd edib ki, Trampın 29 oktyabr 2025-ci il tarixində sosial mediada ABŞ-ın nüvə silahlarını digər nüvə gücləri ilə bərabər sınaqdan keçirməyə başlayacağını bildirməsi və 31 oktyabr müsahibəsində “dünyanı 150 dəfə məhv edə biləcək qədər nüvə silahına malik olduqlarını” deməsi nüvə sınaqlarını bərpa etmək niyyətinin açıq göstəricisidir. Bu, Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsi (NPT) və Ümumi Nüvə Sınaqlarına Qadağa Müqaviləsi (CTBT) üzrə öhdəliklərin kobud şəkildə pozulması hesab olunur.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi, BMT Baş Assambleyası üçün Nyu-Yorka gələn iranlı diplomatlara qarşı ABŞ-ın tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərə etiraz edib. ,İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi sosial media hesabında paylaşım edərək bildirib ki, ABŞ hökumətinin Nyu-Yorkda olan iranlı diplomatlara və onların himayəsində olan şəxslərə qarşı tətbiq etdiyi artan məhdudiyyətlərin əsas məqsədi, İranın Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı diplomatik fəaliyyətini pozmaqdır.