Sentyabr ayında Rusiyaya aid pilotsuz uçuş aparatlarının Polşa hava məkanını pozması sadəcə təsadüfi bir insident deyildi, bu, ciddi xəbərdarlıq idi. O, mühüm sualları yenidən gündəmə gətirdi: nüvə gücünə qarşı hansı həddə qədər caydırıcılıq mümkündür? Beynəlxalq hüquq özünümüdafiə ilə ümumi müharibə təhlükəsinin qarşısını almaq arasında necə balans yarada bilər? NATO hansı rolu oynaya bilər ki, təhlükəsizliyi möhkəmləndirsin, amma Avropada dağıdıcı müharibə başlamasın?

Ceyhun Bayramov ABŞ Dövlət Departamentinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə Bürosunun baş müşaviri Vayat Tolkini qəbul edib.

Birlikdə çalışmaqla biz həm öz ehtiyaclarımızı ödəyə, həm də Avropaya təmiz enerji çatdıra bilərik.Bunu COP29-un prezidenti və Azərbaycan Prezidentinin iqlim məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi Muxtar Babayev Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsində (BCAW2025) çıxışı zamanı bildirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ dəstəyi ilə Avropa ölkələrinin İrana qarşı BMT Təhlükəsizlik Şurası (TŞ) qətnamələrini bərpa etmək təşəbbüsünü yenidən sərt tənqid edib. Bəqai bildirib ki, üç Avropa ölkəsinin JCPOA (2015-ci il nüvə sazişi) üzrə mübahisə mexanizmindən sui-istifadəsi heç bir hüquqi nəticə doğurmur və 2231 saylı qətnamə mətninə əsasən müəyyən olunmuş tarixdə – 18 oktyabr 2025-ci ildə – qüvvədən düşməlidir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən 2015-ci il nüvə sazişi çərçivəsində ləğv edilmiş İrana qarşı beynəlxalq sanksiyalar, İngiltərə, Fransa və Almaniyanın (E3) "snapback" mexanizmini işə salması ilə yenidən qüvvəyə minib. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2231 saylı qətnaməsi çərçivəsində nəzərdə tutulan və tərəflərdən biri tərəfindən işə salındıqda avtomatik tətbiq edilən "snapback" mexanizmi, razılıq əldə olunmaması səbəbindən 30 günlük prosedur müddətinin sonunda gecə yarısından etibarən aktivləşib.

Dünya siyasəti absurd teatrı xatırladır - burada faciə ilə komediya bir səhnədə oynanır, baş rejissor Tarixisə amansız hökmünü verir. Bu gün öndəki əsas müttəhim Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasıdır. Onun "məhkəmə"si rutin hüquqi prosedur deyil, Qarabağın döyüş meydanlarında, Qəzzanın xarabalıqlarında və aclıqdan əzab çəkən afrikalıların məhzur baxışlarındakı dramdır. Bu məhkəmədə ittiham tərəfinin əsas şahidi isə Azərbaycan oldu - ağrı və qürurla nəfəs alan tarixi ilə BMT-nin öz solmaqda olan simasını gördüyü canlı aynası.

Beynəlxalq logistika zəncirlərinin dərin transformasiya dövründə Orta Dəhliz (Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu, Middle Corridor) Avrasiyanın iqtisadi xəritəsini yenidən konfiqurasiya edə biləcək strateji layihə keyfiyyəti qazanır. Çinlə Avropanı Mərkəzi Asiya, Xəzər dənizi, Cənubi Qafqaz və Türkiyə vasitəsilə birləşdirən bu marşrut sadəcə alternativ yol deyil, qlobal təlatümlər dövrünün çağırışlarına qanunauyğun cavabdır.

Ronaldo bu günədək ardıcıl “Qızıl buts” mükafatları qazanaraq yüksək performansını davam etdirib. Yeni müqavilə isə onu 42 yaşına qədər Əl-Nəsr-də saxlayacaq. İddialara görə, Avropaya qayıdış ehtimalı olsa da, klubların onun maliyyə şərtlərini qarşılamaq istəyi yoxdur.

Avropada aparılan tədqiqatda müəyyən edilib ki, iqlim dəyişiklikləri bu yay şəhərlərdə isti hava şəraitini gücləndirib və istiliklə əlaqədar ölüm sayı 16 min 500 nəfərə çatıb. İngiltərənin Imperial College London və London School of Hygiene & Tropical Medicine mütəxəssislərinin iqlim modelləşdirmə üsulu ilə apardıqları tədqiqatda iyun-avqust ayları arasında Avropanın 854 şəhərində ölüm hallarına baxılıb. Tədqiqatda vurğulanıb ki, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişiklikləri səbəbindən isti dalğaları daha şiddətli və tez-tez baş verir. İstilik Avropanın araşdırılan şəhərlərində orta hesabla 2,2 dərəcə artıb, bəzi yerlərdə isə bu artım 3,6 dərəcəyə çatıb.

Avropa Parlamenti, qəbul etdiyi yeni qərarla Avropa İttifaqına üzv ölkələri Fələstin Dövlətini tanımağı nəzərdən keçirməyə çağırıb. Qərar məcburi xarakter daşımır, lakin üzv dövlətlərə birbaşa tövsiyə mahiyyəti daşıyır. Parlament daha əvvəl “prinsipcə Fələstin dövlətinin tanınmasını” dəstəkləmişdi, lakin bu dəfə qəbul edilən sənəd hökumətləri daha açıq şəkildə hərəkətə keçməyə dəvət edir.

İtaliyanın nüfuzlu qəzetlərindən Il Gazzettino, Türkiyənin qlobal siyasətdəki həlledici rolunu ön plana çıxaran geniş təhlil dərc edib. Qəzetin baş redaktoru Roberto Papettinin imzası ilə yayımlanan yazıda vurğulanır ki, nə NATO, nə də Avropa Türkiyədən vaz keçə bilməz, çünki Ankara olmadan nə regional, nə də qlobal təhlükəsizlik təmin oluna bilər. Məqalədə Türkiyənin Pekində keçirilən BRİKS Zirvəsinə qatılması Qərb mediasında müzakirə mövzusu kimi göstərilir. Papetti qeyd edir ki, bu addım NATO daxilində müəyyən narahatlıq doğursa da, Türkiyənin Asiya ilə iqtisadi əlaqələrini gücləndirməsi və yeni əməkdaşlıqlara açıq olması Ankaranı qlobal sistemin mərkəzində əvəzolunmaz aktora çevirir.

Türkiyə, quruda külək enerjisi sahəsində Avropanın aparıcı ölkələri arasında yer almağa davam edir. Rəsmi açıqlamalara görə, ilin ilk altı ayında hər biri orta hesabla 5,9 meqavat gücündə olan 100 külək turbininin quraşdırılması həyata keçirilib. Məlumata əsasən, bu dövrdə qurulu gücdəki artım ötən ilin eyni ayları ilə müqayisədə 39 faiz yüksəlib. Enerji sektorunda aparılan genişlənmə ilə yanaşı, 2025-ci ilin sonuna qədər ümumilikdə 1,6 giqavat əlavə güc artımına nail olunması hədəflənir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu dinamika Türkiyənin həm bərpaolunan enerji sahəsində liderliyini möhkəmləndirir, həm də ölkənin enerji təhlükəsizliyi və ixrac potensialını artırır.