ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hindistanın xarici işlər naziri ilə telefon danışığında Hörmüz boğazında bütün ticarət gəmilərinin ABŞ qüvvələrinin əmrlərinə əməl etməli olduğunu bildirib. O, İran limanlarına qarşı məhdudiyyətlərin pozulmasının və İran neftinin daşınmasının yolverilməz olduğunu qeyd edib. Telefon danışığı Fars körfəzində baş verən tanker insidentindən sonra həyata keçirilib. Hadisə nəticəsində üç hindistanlı dənizçinin həlak olduğu bildirilir. Hindistan tərəfi hücuma sərt etiraz edib. Mülki ticarət gəmilərinə qarşı hücumların qəbulolunmaz olduğu vurğulanıb. Bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginlik artır. Vəziyyət beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı danışıqlar aparan nümayəndə heyətinin yaxın günlərdə Cenevrə və ya İslamabada səfərinin planlaşdırılmadığını açıqlayıb. Sənədin imzalanmasının yaxın günlərdə mümkün olduğu bildirilir. Lakin dəqiq tarix hələ müəyyən edilməyib. Prosesin gedişinin dəyişkən olduğu qeyd olunur. Tərəflərin yekun qərarı gözlədiyi vurğulanır. Rəsmi açıqlamalarda tələskənlikdən çəkinmək çağırışı edilib. Diplomatik prosesin davam etdiyi bildirilir. Vəziyyətin hələ tam aydın olmadığı qeyd olunur.

Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ–İran xətti üzrə hazırlanmış sülh sazişinin imzalanmağa hazır olduğunu bildirib. O, bu barədə Qətər baş naziri ilə telefon danışığında açıqlama verib. Qətər Pakistanın vasitəçilik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tərəflər regional sabitliyin vacibliyini vurğulayıb. Sazişin yaxın zamanda yekunlaşa biləcəyi qeyd olunur. Diplomatik əlaqələrin davam etdiriləcəyi bildirilib. Bölgədə sülh perspektivlərinin müzakirə olunduğu vurğulanır. Proses diqqətlə izlənilir.

ABŞ–İran razılaşması ətrafında qeyri-müəyyənlik davam edir və Ağ Evdən hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Razılaşmanın şərtləri tam aydın deyil və ilkin mərhələdə 60 günlük atəşkəsin uzadılması, Hörmüz boğazının açılması və bəzi iqtisadi məhdudiyyətlərin yumşaldılması nəzərdə tutulur. ABŞ daxilində prosesə skeptik yanaşmalar mövcuddur. Razılaşmanın ikinci mərhələsində nüvə proqramı, sanksiyalar və dondurulmuş aktivlər kimi daha çətin məsələlərin müzakirə olunacağı bildirilir. Tərəflər arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi qeyd olunur. Yekun nəticə hələlik müəyyən deyil. Prosesin gələcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin müavini Çin və Rusiya səfirləri ilə birgə görüş keçirib. Görüşdə ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı son vəziyyət müzakirə olunub. Tərəflər regional inkişaflar barədə fikir mübadiləsi aparıblar. İran rəsmisi üç ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın davam edəcəyini bildirib. Əməkdaşlığın daha da gücləndiriləcəyi qeyd olunub. Koordinasiyanın artırılması planlaşdırılır. Beynəlxalq proseslərin diqqətlə izlənildiyi vurğulanır. Diplomatik əlaqələrin davam etdiyi bildirilir.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkəsinin təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı yeni açıqlamalar verib. O bildirib ki, Tehran nə yalnız hərbi mübarizəyə, nə də yalnız diplomatik danışıqlara üstünlük verir. Qalibafın sözlərinə görə, İran hərbi və siyasi vasitələrdən şəraitə uyğun şəkildə istifadə etməyi planlaşdırır. O vurğulayıb ki, əsas məqsəd müharibənin sona çatması və dayanıqlı təhlükəsizliyin təmin olunmasıdır. Bununla yanaşı, İran qarşı tərəfə tam etibar etmədiyini də açıq şəkildə bəyan edir. Qalibaf hesab edir ki, son hadisələr diplomatiya ilə hərbi imkanların paralel istifadəsinin daha təsirli nəticələr verdiyini göstərib. O, həmçinin ölkəsinə qarşı tətbiq edilən dəniz məhdudiyyətlərinin təsirsiz hala gətiriləcəyini iddia edib.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Yaxın Şərqdə son günlər yenidən artan gərginlik fonunda tərəflərə mühüm çağırış edib. O bildirib ki, bölgədə baş verən hadisələr atəşkəsin nə qədər kövrək olduğunu və onun pozulmasının ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir. Şərifin sözlərinə görə, müxtəlif ölkələrin iştirakı ilə aparılan diplomatik səylər davam edir və sülh prosesində müəyyən irəliləyişlər müşahidə olunur. Pakistan hökuməti hesab edir ki, hazırkı mərhələdə təmkin nümayiş etdirmək və dialoqa üstünlük vermək xüsusilə vacibdir. Baş nazir bütün tərəfləri zorakılıqdan uzaq durmağa, mübahisələrin həlli üçün siyasi və diplomatik vasitələrə üstünlük verməyə çağırıb. Onun fikrincə, bölgədə davamlı sabitliyin təmin olunmasının yeganə yolu qarşılıqlı anlaşma və sülh danışıqlarından keçir.

Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas bölgədə davam edən gərginliklə bağlı narahatlığını ifadə edərək tərəfləri yenidən danışıqlar prosesinə qayıtmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, hazırkı vəziyyət sülh danışıqları ilə kövrək atəşkəs arasında dəyişən təhlükəli mərhələdədir və münaqişənin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilməsi bütün region üçün ciddi nəticələr yarada bilər. Nikosiyada keçirilən toplantıda çıxış edən Kallas diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb və bütün tərəflərin siyasi həll yollarına üstünlük verməsinin zəruriliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı rəsmisinin fikrincə, yalnız dialoq və qarşılıqlı anlaşma regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına imkan yarada bilər.

Fransa Livanda davam edən böhran fonunda ölkədəki siyasi və diplomatik təsirini qorumağa çalışır. Paris həm ABŞ-ın bölgədə artan rolunu balanslaşdırmaq, həm də tarixi və strateji maraqlarını müdafiə etmək məqsədilə Livan məsələsində fəallığını artırır. Livandakı təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi və beynəlxalq qüvvələrin gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik Fransanın regiona marağını daha da artırıb.

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp İranın ali lideri Müctəba Xamenei ilə görüşmək istədiyini açıqlayıb, lakin ekspertlər bu açıqlamanı “realist deyil” kimi qiymətləndirir. Abas Aslani qeyd edir ki, Trampın bir gün müsbət, digər gün hədələyici açıqlamalar verməsi diplomatik yola ABŞ-ın ciddi yanaşmadığını İrana göstərir. Trampın açıqlamasının qlobal enerji bazarlarına təsir məqsədilə vəziyyəti şişirdə biləcəyi vurğulanır.

İran hökuməti ABŞ ilə aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyişlərin əldə olunmasına baxmayaraq, yekun razılaşma üçün əsas maneənin sanksiyalar məsələsi olaraq qaldığını açıqlayıb. Tehran tərəfi hələlik hər hansı saziş üçün konkret vaxt çərçivəsinin müəyyən edilmədiyini və tələsik qərar qəbul etmək niyyətində olmadığını vurğulayıb. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, ölkənin milli maraqlarını və hüquqlarını təmin etməyən heç bir razılaşma qəbul olunmayacaq. Eyni zamanda bildirilib ki, etimad quruculuğu istiqamətində ilkin addımlar atılmadan nüvə proqramı ilə bağlı daha geniş müzakirələrə keçid mümkün deyil.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı son paylaşımı mümkün razılaşmanın taleyi ətrafında yeni suallar yaradıb. Açıqlamanın bəzi hissələri razılaşmanın artıq əldə olunduğu görüntüsü yaratsa da, eyni paylaşımda Trampın Ağ Evin Situasiya Otağında son qərarı verəcəyi qeyd edilir. Bu isə danışıqların hələ tam yekunlaşmadığını göstərir. Son saatlarda ABŞ administrasiyasından yayılan müxtəlif məlumatlar da proses ətrafında qeyri-müəyyənliyin davam etdiyini nümayiş etdirir. Analitiklər hesab edirlər ki, yekun siyasi qərar verilmədən razılaşmanın əldə olunduğunu söyləmək hələ tezdir.