#İbrahim razılaşmaları

ABŞ-ın Prezidenti Donald Trampın Yaxın Şərqdə “İbrahim Razılaşmaları” çərçivəsini genişləndirmək təşəbbüsü ilə bağlı yeni qiymətləndirmələr səsləndirilib. Beynəlxalq Böhran Qrupunun analitiki Əli Vaez hesab edir ki, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Misir, Türkiyə və Pakistan kimi ölkələrin İsraillə normallaşma prosesinə cəlb olunması hazırkı geosiyasi şəraitdə real görünmür. Analitikə görə, bir çox regional dövlətlər üçün İsraillə münasibətlərin normallaşdırılması məsələsi İranla deyil, Fələstin dövlətçiliyi ilə bağlı perspektivlərdən asılıdır. O, həmçinin Trampın bu mövzunu gündəmdə saxlamasının əsasən ABŞ daxili siyasəti ilə əlaqəli olduğunu bildirib.

Donald Trampın “İbrahim Razılaşmaları”nın dərhal imzalanması təklifi, İranla aparılan danışıqlara yeni strateji ölçü əlavə edir. “Ərəb Perspektivləri İnstitutu”nun təsisçi direktoru Alkinani bildirib ki, Hörmüz boğazı məsələsi kimi bu təşəbbüs də ABŞ administrasiyasına ictimaiyyət qarşısında simvolik uğur imici yaratmağa imkan verir. Eyni zamanda, yanaşma İsrail daxilində razılaşmaya qarşı olan mövqelər üçün əlavə arqument təqdim edir. Alkinani vurğulayıb ki, ABŞ həm İranla, həm də İsraillə aparılan danışıqlarda tarazlığı qorumağa çalışır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp açıqlayıb ki, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər “İbrahim Razılaşmaları”nı dərhal imzalamalı, digər ölkələr isə onların ardınca getməlidir. Tramp bildirib ki, əks halda həmin ölkələr razılaşmanın bir hissəsi hesab olunmayacaq və bu xoş niyyətin olmaması deməkdir. O vurğulayıb ki, razılaşma bölgədəki indiyədək imzalanmış ən mühüm sənəd olacaq, İranın da qoşulması misilsiz tarixi hadisə kimi qiymətləndiriləcək. Tramp əlavə edib ki, bu razılaşma Yaxın Şərqi birləşmiş, güclü və iqtisadi baxımdan qüdrətli bölgəyə çevirə bilər və nümayəndələrə prosesin dərhal başlanmasını və uğurla yekunlaşdırılmasını tapşırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp açıqlayıb ki, İranla mümkün razılaşma imzalandıqdan sonra regional ölkələr — Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Pakistan, Türkiyə, Misir və İordaniya — İsraillə münasibətləri normallaşdıran “İbrahim Razılaşmaları”na qoşulmaqla bağlı minimum şərti yerinə yetirməlidirlər. Tramp bildirib ki, bəzi ölkələrin qoşulmamaq səbəbləri ola bilər, lakin böyük əksəriyyət İranla razılaşmanın tarixi əhəmiyyətini nəzərə alaraq bu addıma hazır və istəkli olmalıdır.

Bir tərəfdən ABŞ və İsrail, digər tərəfdən isə İran arasında müharibənin şiddətləndiyi, mövcud reallıqla bağlı iki fərqli yanaşmanın ortaya çıxdığı bir şəraitdə regional münaqişə daha da dərinləşir. Bu yanaşmalardan biri İranın müxtəlif Körfəz ölkələrinə və İordaniyaya təcavüzünə cavab olaraq ona qarşı müharibəyə birbaşa qoşulmağı dəstəkləyir. Digər tərəf isə "nə dəvəsi, nə də çomağı" (heç bir marağı) olmadığı bir müharibəyə sürüklənməkdən qaçmağa meyillidir. Çünki bu müharibənin nəticələri Şahzadə Turki əl-Feysəlin "Şərq əl-Övsat" qəzetindəki məşhur "Məhəmməd bin Salman belə uğur qazandı" başlıqlı məqaləsində qeyd etdiyi kimi, həm ərəb, həm də İran tərəfi üçün fəlakətli olacaqdır.

Tramp Truth sosial media platformasında paylaşdığı mesajda, “İndi İranın istehsal etdiyi nüvə arsenalı tamamilə ləğv edildiyi üçün bütün Yaxın Şərq ölkələrinin İbrahim razılaşmalarına qoşulması mənim üçün çox vacibdir.” - deyə bildirib. O, İbrahim razılaşmalarının regionda sülhün təmin olunmasında önəmli rol oynayacağını iddia edib.