#enerji böhranı

Hindistan Yaxın Şərqdən maye təbii qaz tədarükünün bərpasından sonra məhdudiyyətləri ləğv edib. Hindistan hökumətinin bildirişinə görə, mart ayında fövqəladə tədbirlər tətbiq olunmuşdu. Qaz çatışmazlığı səbəbindən qeyri-prioritet sahələrin istifadəsi məhdudlaşdırılmışdı. Bu vəziyyət Hörmüz boğazı üzərindən daşımaların dayanması ilə bağlı idi. Tədarükün bərpası ilə enerji bazarında sabitlik yaranıb. Məhdudiyyətlərin artıq ləğv edildiyi açıqlanıb. Enerji sektorunda vəziyyət normallaşır.

Fatih Birol İranla bağlı enerji böhranının qlobal elektrikləşməni sürətləndirəcəyini bildirib. O qeyd edib ki, ölkələr enerji strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirir. Məqsəd enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək və qiymət risklərini azaltmaqdır. Birol böhranın elektrikləşməyə əlavə təkan verəcəyini deyib. Qlobal enerji siyasətində dəyişikliklər gözlənilir.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ABŞ–İran memorandumu ilə bağlı açıqlama verib. O, sənədin bütün problemləri dərhal həll etmədiyini bildirib. Makron razılaşmanın müsbət addım olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, müharibənin davamı Hörmüz boğazının bağlanması riskini yaradırdı. Enerji sektorunun ciddi zərər görə biləcəyi vurğulanıb. Livandakı humanitar vəziyyət də diqqətə çatdırılıb. Makron memorandumun regionda döyüşləri azalda biləcəyini deyib. O, bunun humanitar və iqtisadi baxımdan vacib olduğunu bildirib.

Bildirilir ki, emal sənayesi üzrə satınalma menecerləri indeksi aprel ayında qeydə alınan 50,3 bənddən may ayında 50 bəndə enib. Beləliklə, göstərici aylıq müqayisədə 0,3 bənd azalıb. Satınalma menecerləri indeksində 50 bənd səviyyəsi artım və azalma arasındakı sərhəd hesab olunur.

Yeni iqtisadi təhlilə əsasən, ABŞ və İsrailin İranla bağlı hərbi qarşıdurmasının yaratdığı enerji böhranı və bazar qeyri-müəyyənliyi son üç ay ərzində amerikalı istehlakçılara milyardlarla dollar əlavə xərc yükləyib. Hesabatda qeyd olunur ki, yanacaq qiymətlərinin və aviabiletlərin bahalaşması nəticəsində orta hesabla hər bir ABŞ ailəsinin xərcləri yüzlərlə dollar artıb. İqtisadçılar xəbərdarlıq edirlər ki, münaqişə uzandıqca istehlakçıların alıcılıq qabiliyyəti zəifləyə və ölkə iqtisadiyyatında əlavə ləngimə yarana bilər. Təhlil həmçinin göstərir ki, enerji qiymətləri hazırkı səviyyədə qalarsa, bir il ərzində ailələrin əlavə maliyyə yükü daha da böyüyəcək.

Filippində enerji təchizatı, qiymət artımı və sosial sabitliklə bağlı narahatlıqlar güclənir. Məlumatlara görə, Hörmüz boğazında yaranan gərginlik və enerji daşımalarındakı problemlər ölkədə yanacaq və enerji qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. İqtisadi təsirlərlə yanaşı, böhran xüsusilə müsəlman əhalinin sıx yaşadığı Banqsamoro Muxtar Regionunda sosial və dini münasibətlərə də təsir göstərir. Yerli dini liderlər və ictimai qruplar arasında fikir ayrılıqlarının artdığı, bəzi məsələlərdə mövqelərin kəskin şəkildə fərqləndiyi bildirilir. Analitiklər hesab edirlər ki, iqtisadi təzyiqlərin davam etməsi sosial parçalanmanı daha da dərinləşdirə bilər.

ABŞ ordusu Hörmüz boğazı ətrafında tətbiq olunan dəniz məhdudiyyətləri çərçivəsində 100-dən çox ticarət gəmisinin istiqamətinin dəyişdirildiyini açıqlayıb. Dünyanın ən mühüm enerji və ticarət marşrutlarından biri hesab olunan Hörmüz boğazında vəziyyət qlobal bazarlarda narahatlıq yaradarkən, mümkün sülh razılaşması ilə bağlı yeni detallar da gündəmə gəlib.

ABŞ-da dizel qiymətlərinin sürətlə artması müharibənin iqtisadi təsirləri ilə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirib. Ekspertlər nəqliyyat xərclərinin yüksəlməsi səbəbindən ərzaq və gündəlik məhsulların qiymətlərində də artım müşahidə olunduğunu bildirirlər. Donald Tramp vəziyyətin müharibə başa çatdıqdan sonra normallaşacağını desə də, bununla bağlı konkret vaxt açıqlamayıb. Hörmüz boğazında yaranan gərginlik isə qlobal enerji bazarına təzyiq göstərməkdə davam edir.

“Saudi Aramco” şirkətinin baş icraçı direktoru Amin Nasser Hörmüz boğazında yaranmış fasilələrin qlobal neft bazarı üçün ciddi risk yaratdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyət davam edərsə, dünya bazarı hər həftə təxminən 100 milyon barel neft itkisi ilə üzləşə bilər. Nasser qeyd edib ki, boğazdan keçən gəmi sayı kəskin azalaraq gündəlik 70-dən iki-beş gəmi səviyyəsinə enib. Şirkət rəhbəri vəziyyətin uzun müddət davam etməsinin enerji bazarlarında ciddi nəticələr doğura biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.