İran müharibəsi Körfəz ölkələrini yeni təhlükəsizlik modelləri axtarmağa sövq edib. Mühənnəd Səllum ABŞ hərbi bazalarına əsaslanan mövcud təhlükəsizlik sisteminin müharibə şəraitində gözlənilən nəticəni vermədiyini bildirib. Bölgə dövlətləri bunun fonunda ikitərəfli və çoxtərəfli müdafiə əlaqələrini genişləndirməyə başlayıblar. Qətərin NATO və Türkiyə ilə, Küveytin isə Pakistanla əməkdaşlığı buna nümunə göstərilir. Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında üçtərəfli razılaşmanın olduğu da bildirilir. Bununla belə, yeni təhlükəsizlik modellərinin real böhran şəraitində səmərəliliyi hələ sınaqdan keçirilməyib. Müharibənin iqtisadi təsirləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, Bəhreyn və Qətərdə daha çox hiss olunub. Son hadisələr Körfəz dövlətlərinin təhlükəsizlik və müdafiə siyasətlərini yenidən nəzərdən keçirməsini sürətləndirir.
#Küveyt
Pakistan və Küveyt hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi məqsədilə yeni müdafiə sazişi imzalayıblar. “Protokol Sazişi-2026” Ravalpindidə iki ölkənin müdafiə nazirləri tərəfindən imzalanıb. Razılaşma 2023-cü ildən mövcud olan hərbi əməkdaşlıq çərçivəsini daha da genişləndirir. Pakistan Küveyt hərbçilərinin hazırlanmasına kömək edəcək. İslamabad Küveytin müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi və sərhədlərin idarə olunması sahəsində də dəstək göstərəcək. Yeni sənəd 2023-cü ilin iyununda imzalanmış əsas razılaşmaya söykənir. Həmin razılaşma Küveyt tərəfindən ötən ay rəsmi şəkildə təsdiqlənib. Bununla belə, yeni müdafiə əməkdaşlığının Pakistan üçün konkret iqtisadi və strateji qarşılığının nədən ibarət olacağı hələ aydın deyil.
Küveytin İndoneziyadakı səfiri Xalid əl-Yasin İndoneziyanın Kəndlər və İnkişafdan Geri Qalmış Bölgələrin İnkişafı naziri Yandri Susanto ilə iki ölkə arasında tərəfdaşlığın genişləndirilməsi və kənd yerlərində inkişaf səylərinin dəstəklənməsi yollarını müzakirə edib. Tərəflər ikitərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsi və qarşılıqlı maraqlara xidmət edən birgə fəaliyyət sahələrinin gücləndirilməsi məsələlərini nəzərdən keçiriblər.
Pakistan yeni müdafiə sazişi çərçivəsində Küveytin silahlı qüvvələrinə təlim keçəcək. Pakistan hərbçiləri Küveytin hərbi və müdafiə imkanlarının artırılmasına kömək göstərəcəklər. Razılaşma Küveytin müdafiə nazirinin Pakistana səfəri zamanı rəsmiləşdirilib. Pakistan Küveytə sərhədlərin idarə olunması sahəsində də dəstək verəcək. Tərəflər qarşılıqlı razılaşdırılan digər müdafiə istiqamətlərində də əməkdaşlıq edəcəklər. Saziş iki ölkə arasında hərbi əlaqələrin daha da genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Razılaşma bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin gərgin olduğu bir vaxta təsadüf edir. İran müharibə dövründə ABŞ-nin Küveytdə yerləşən Əhməd əl-Cabir hərbi obyektlərini dəfələrlə hədəfə aldığını bildirib.
Küveyt və Pakistan birgə müdafiə və hərbi əməkdaşlıq sazişi imzalayıblar. Sənəd Küveytin müdafiə nazirinin Pakistana səfəri zamanı rəsmiləşdirilib. Razılaşma iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında əməliyyat əlaqələndirilməsinin gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Tərəflər hərbi təcrübə mübadiləsini genişləndirməyi də planlaşdırırlar. Saziş çərçivəsində silahlı qüvvələrin hazırlıq səviyyəsinin və qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılması qarşıya məqsəd qoyulub. Küveyt və Pakistan müdafiə sahəsində qurumlararası əlaqələri daha da möhkəmləndirmək niyyətində olduqlarını bildiriblər. İslamabad son dövrdə digər ölkələrlə də hərbi əməkdaşlığını genişləndirir. Pakistanın bu ayın əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə ilə də birgə müdafiə sazişi imzaladığı bildirilir.
Dünyanın idarə olunan aktivlərin həcminə görə ən böyük suveren fondu olan Norveç Suveren Sərvət Fondu 2026-cı ilin birinci yarısının sonuna qədər Küveyt aktivlərinə təxminən 677.6 milyon dollar sərmayə qoyub. Bu rəqəm fondun iyunun sonunda 22.68 trilyon Norveç kronuna (təxminən 2.2 trilyon dollar) çatan ümumi portfelinin kiçik bir hissəsini təşkil etsə də, Küveyt bazarında qalması qlobal investorların ölkənin potensialına olan marağının göstəricisi hesab olunur.
Tərəflər 11–14 noyabr 2024-cü il tarixlərində Küveytdə keçirilmiş Tacikistan Mədəniyyəti Günləri təcrübəsini nəzərdən keçiriblər. Əl-Ümeyri qeyd edib ki, bu tədbir iki ölkə arasında mədəni mübadiləni dəstəkləməklə yanaşı, Tacikistanın milli irsinin, incəsənətinin və mədəniyyətinin tanıdılmasına mühüm töhfə verib.
Küveyt Mərkəzi Statistika İdarəsinin rəsmi məlumatlarına əsasən, 2026-cı ilin iyun ayının sonuna olan vəziyyətə görə, ölkədə boşanmış Küveyt vətəndaşlarının ümumi sayı 45 103 nəfərə çatıb. Statistik rəqəmlərə görə, boşanmış qadınlar ümumi göstəricidə daha böyük paya sahib olub: belə ki, 27 698 qadın vətəndaşa qarşı 17 405 kişi vətəndaş qeydə alınıb. ( Qeyd edək ki, Küveytdə çoxevlilik rəsmi olaraq icazələdir)
Küveyt Dövlətinin müasir tarixi müxtəlif illərin 19 avqust tarixində baş vermiş dövlət quruculuğu, diplomatiya, iqtisadiyyat və ictimai həyat sahələrindəki əlamətdar hadisələrlə zəngindir. 1961-ci ildə Xarici Əlaqələr Departamentinin təsis edilməsi ilə ölkənin müstəqil xarici siyasətinin təməli qoyulmuş, sonrakı onilliklərdə isə regional və qlobal səviyyəli mühüm təşəbbüslər reallaşdırılmışdır.
Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi Hörmüz boğazında Əbu-Dabinin Milli Neft Şirkətinə məxsus iki gəmiyə hücumu pisləyib. Nazirlik hadisənin dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyinə ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Küveyt həmçinin hücumun enerji təchizatının sabitliyinə və beynəlxalq ticarətə mənfi təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. Nazirlik bölgədə gərginliyi artıra biləcək bütün hərəkətlərin dayandırılmasını tələb edib. Küveyt beynəlxalq sularda gəmiçilik azadlığına və təhlükəsiz keçid hüququna hörmət edilməsinə çağırıb. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi Hörmüz boğazının tam və qeyd-şərtsiz açılmasını vacib hesab edir. Küveytin açıqlaması boğazda yaranmış gərginliyin regional və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə təsiri ilə bağlı narahatlığın artdığını göstərir.
Küveyt Kolumbiyanın İsrailin işğal altındakı Suriya Colan təpələri ilə bağlı mövqeyini tanımasını pisləyib. Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi bu qərarın beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. Nazirlik BMT Təhlükəsizlik Şurasının 497 saylı qətnaməsini xatırladıb. Küveyt Colan təpələrini işğal olunmuş Suriya ərazisi hesab etdiyini bir daha açıqlayıb. Rəsmi bəyanatda ərazilərin güc yolu ilə əldə edilməsinin yolverilməz olduğu vurğulanıb.
İqtisadçı Frederik Şnayder Hörmüz boğazının bağlanmasının Körfəz ölkələrinə ciddi təsir göstərdiyini bildirib. Xüsusilə Küveyt, Bəhreyn və Qətərin alternativ marşrut imkanlarının məhdud olduğu qeyd olunub. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin alternativ yolları olsa da, bunların itkiləri tam kompensasiya edə bilmədiyi vurğulanıb. Yəməndə husilərin Qırmızı dənizdə yaratdığı məhdudiyyətlərin vəziyyəti ağırlaşdırdığı bildirilib. Körfəz ölkələrinin maliyyə ehtiyatları ilə vəziyyəti idarə etdiyi, lakin iqtisadi yükün artdığı qeyd olunub. Alternativ marşrutların Hörmüz boğazını tam əvəz edə bilməyəcəyi bildirilib. Neft qiymətlərinin artımının ehtiyatların istifadəsi və Rusiyanın ixracının artması ilə məhdudlaşdırıldığı qeyd edilib. Gələcəkdə gübrə qiymətlərinin yüksəlməsi kimi əlavə iqtisadi təsirlərin yarana biləcəyi vurğulanıb.