#İsrail və Qəzza münaqişəsi

BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş İsrail hökumətini işğal altındakı ərazilərdə, xüsusilə E1 bölgəsində həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan tikinti layihəsini dərhal dayandırmağa çağırıb. Bəyanatı onun sözçüsü Stefan Dujarrik yazılı şəkildə yayıb. Quterreş bildirib ki, Şərqi Qüds də daxil olmaqla, İordan çayının qərb sahilindəki bütün İsrail yaşayış məntəqələri beynəlxalq hüququn pozulması ilə yaradılıb və saxlanılır. Onun sözlərinə görə, bu cür qeyri-qanuni məskunlaşmalar işğalı möhkəmləndirir, gərginliyi artırır və iki dövlətli həll çərçivəsində Fələstin dövlətinin yaşaya bilmək imkanlarını zəiflədir.

İsrail ordusu Qəzza şəhərinin işğalı planı çərçivəsində 80-100 min ehtiyat əsgəri səfərbər etməyi nəzərdə tutur. “Yedioth Ahronot” qəzetinin məlumatına görə, Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir Qəzza şəhəri də daxil olmaqla bölgənin işğalı üçün hücum planının əsasını təsdiqləyib. Plan təsdiqləndikdən sonra Zamirin müəyyən etdiyi ilkin çərçivəyə əsasən ehtiyatda olan on minlərlə hərbçiyə çağırış göndəriləcək. Qəzza şəhərinin qərb hissəsində hündürmərtəbəli binalara hücumlar, HƏMAS-ın təchiz etdiyi iddia edilən qruplara qarşı əməliyyatlar və hücum manevrləri ilə bağlı müzakirələrin yaxın günlərdə davam etdiriləcəyi bildirilir.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin baş direktoru Munir əl-Burş, İsrailin hücumları və blokadası altında humanitar yardımın ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldığını və aclığın can almağa davam etdiyini bildirib. Onun məlumatına görə, ölənlərin 106-sı uşaqdır. Qəzzada geniş miqyaslı humanitar fəlakət yaşanır: su, qida, dərman və gigiyena ləvazimatlarının çatışmazlığı, mülki infrastruktura hücumlar və deportasiya əmrləri əhalinin həyatını təhlükəyə atır. Təxminən 2,3 milyon əhalisi olan zolaqda didərgin düşənlərin sayı 2 milyona yaxınlaşıb, bir çoxu isə dəfələrlə evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

İsrail Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir Təhlükəsizlik Kabinetinin qərarından sonra Qəzza şəhərinin işğal planını təsdiqləyib. Ordunun məlumatına görə, Zamir bu barədə ordu komandanlığı və Şin Bet rəhbərliyi ilə görüş keçirib. Bəyanatda qeyd olunub ki, plan siyasi rəhbərliyin göstərişlərinə uyğun olaraq hazırlanıb və təsdiqlənib. Görüşdə həmçinin ordunun son günlər Zeytun məhəlləsinə endirdiyi hücumlar da müzakirə olunub.

Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilər İsrail əsgərlərinin Məscidül-Əqsaya basqınından sonra altı pilotsuz təyyarə ilə İsrailin dörd bölgəsinə zərbə endirdiklərini açıqlayıb. Husi ordusunun sözçüsü Yəhya Seri hücumların cənubdakı Bir-es-Sebi (Bershawa), Nəcəf və Əliat şəhərlərinə, həmçinin şimaldakı Hayfaya yönəldiyini və “kritik hədəflərin” vurulduğunu iddia edib. Qeyd edək ki, husilər bu hücumları İsrailin Qəzza zolağında fələstinlilərə qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara, Məscidül-Əqsaya basqınlara və müqəddəs məkanlara qarşı pozuntulara cavab olaraq etdiklərini bildiriblər. İsrail tərəfi isə məsələ ilə bağlı açıqlama verməyib. Yanvarın 19-da əldə olunan atəşkəs razılaşmasının pozulmasından sonra husilər vaxtaşırı ballistik raketlər və PUA-larla İsraili hədəfə alır.

“Times of Israel” və “Haaretz”in istinad etdiyi diplomatik mənbələr bildirir ki, HƏMAS böyük güzəştlərə hazır olduğunu göstərərsə, İsrail siyasi rəhbərliyi bu hərbi əməliyyatı dayandıra bilər. Lakin iki tərəf arasında fikir ayrılıqlarının qalması ehtimalı hələ də yüksəkdir. Fələstinli mənbələr isə HƏMAS-ın danışıqlarda irəliləyiş istəyinin İsrailin Qəzzaya nəzarət planından çəkilib-çəkməməsindən asılı olduğunu vurğulayırlar. Bu xəbərlər İsrail-HƏMAS arasında danışıqların əvvəlki iflasından sonra gəlsə də, İsrailin razılığa hazır olduğunu göstərən siqnallar da mövcuddur.

Dövlət İşçilərinin Dərnəyi (ATE) və H.I.J.O.S. təşkilatı federal məhkəməyə müraciət edərək onu “müharibə cinayətləri, soyqırım və insanlığa qarşı cinayətlər”də ittiham edib. Şikayətdə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin 2024-cü ildə verdiyi həbs qərarına istinad olunub və Netanyahunun Qəzzada aclıqdan ölüm, qətl, təqib və BMT obyektlərinə hücum kimi cinayətlərə görə məsuliyyət daşıdığı bildirilib. Argentina prezidenti Xavyer Milei isə hökumətin BCM qərarlarını tanımadığını açıqlayaraq, bunun İsrailin “qanuni özünümüdafiə haqqını” nəzərə almadığını deyib

CNN-ə müsahibəsində Sanders, Qəzza xalqının İsrailin tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər səbəbindən aclıq çəkdiyini vurğulayıb. Senator, Senata İsrailə silah satışının dayandırılması üçün təzyiq göstərəcəyini bildirib. Sanders, “İsrailin 7 oktyabr hücumlarına qarşı özünü müdafiə etmək hüququ var. Ancaq o vaxtdan bəri etdikləri bütün Fələstin xalqına qarşı müharibəyə çevrildi” - deyib. Qəzzada on minlərlə insanın, o cümlədən uşaqların aclıqdan əziyyət çəkdiyini bildirən senator, Baş nazir Binyamin Netanyahunun həyata keçirdiyi blokadanı da pisləyib

Duran sosial media hesabında İsrail ordusunun Şifa xəstəxanası yaxınlığında jurnalistlərin məskunlaşdığı çadırı birbaşa hədəfə aldığını, nəticədə ikisi “Əl-Cəzirə” müxbiri olmaqla beş jurnalistin öldüyünü bildirib. “İsrail körpələrə, uşaqlara, qadınlara, qocalara və xəstələrə qarşı törətdiyi soyqırımın görünməsini əngəlləmək üçün jurnalistləri məqsədli şəkildə hədəfə alır. Həm insanlığı, həm də həqiqəti məhv etməyə çalışır. Bu, beynəlxalq hüququn açıq-aşkar pozulması və müharibə cinayətidir” — deyə Duran vurğulayıb.

Sosial media hesabında açıqlama yayan Yılmaz, planın konkret bir müqavimət təşkilatına qarşı deyil, bütövlükdə Fələstin xalqına yönəldiyini vurğulayıb. O, İsrailin mülki əhalini, o cümlədən uşaqları hədəf almasının qanunlara və bütün humanitar dəyərlərə zidd olduğunu, atəşkəsdən yayındığını, yardımlara mane olduğunu və iki dövlətli həll yolunu məhv etdiyini qeyd edib.

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) sədri Numan Kurtulmuş, İsrailin Qəzzanı tamamilə işğal etməyə yönələn planını kəskin şəkildə pisləyib. O, bu planı həm beynəlxalq hüququn, həm də insanlığın ayaqlar altına alınması kimi qiymətləndirib. "Sionist terror dövləti İsrailin sözde ‘Təhlükəsizlik Kabineti’ tərəfindən təsdiqlənən, Qəzzanın tamamilə işğalına yönəlmiş qanlı plan — təkcə beynəlxalq hüququ deyil, həm də insanlığı açıq şəkildə ayaqlar altına alan qaranlıq bir addımdır."

İsrail ordusunun hücumlarını davam etdirdiyi, blokada altında saxladığı Qəzza zolağında yardım gözləyənlərin də aralarında olduğu 6 fələstinli həlak olub, çox sayda insan yaralanıb.Xəstəxana mənbələri və hadisə şahidlərindən aldığı məlumata görə, İsrail ordusu Qəzza zolağında həm mülki evləri, həm də yardım almaq üçün toplaşan fələstinliləri hədəfə alıb.İsrail əsgərlərinin, Qəzza zolağının mərkəzində yerləşən Netzarim kəsişməsi yaxınlığında qurulan guya ABŞ tərəfindən təşkil edilən yardım paylama mərkəzinin ətrafında gözləyən fələstinlilərə atəş açması nəticəsində 3 nəfər əlak olub.