ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın danışıqlarda vaxt itirdiyini və bundan sonra ağır nəticələrlə üzləşəcəyini açıqlayıb. Tramp bildirib ki, İranın hərbi qüvvələri tam və ümumi xaos içindədir və onun donanması və hava qüvvəsi demək olar ki, mövcud deyil. Prezident qeyd edib ki, İran yalnız danışmaqla kifayətlənir və konkret əməliyyatlar həyata keçirmir. Tramp həmçinin vurğulayıb ki, danışıqların gecikməsi İran üçün sərfəli olardı, lakin gecikmələr bu ölkəni regionda təzyiq və iqtisadi nəticələrə məruz qoyacaq. Bu açıqlamalar regiondakı gərginlik və İranın strateji mövqeyinə dair ciddi narahatlıq doğurur.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkəsinin təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı yeni açıqlamalar verib. O bildirib ki, Tehran nə yalnız hərbi mübarizəyə, nə də yalnız diplomatik danışıqlara üstünlük verir. Qalibafın sözlərinə görə, İran hərbi və siyasi vasitələrdən şəraitə uyğun şəkildə istifadə etməyi planlaşdırır. O vurğulayıb ki, əsas məqsəd müharibənin sona çatması və dayanıqlı təhlükəsizliyin təmin olunmasıdır. Bununla yanaşı, İran qarşı tərəfə tam etibar etmədiyini də açıq şəkildə bəyan edir. Qalibaf hesab edir ki, son hadisələr diplomatiya ilə hərbi imkanların paralel istifadəsinin daha təsirli nəticələr verdiyini göstərib. O, həmçinin ölkəsinə qarşı tətbiq edilən dəniz məhdudiyyətlərinin təsirsiz hala gətiriləcəyini iddia edib.

Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas bölgədə davam edən gərginliklə bağlı narahatlığını ifadə edərək tərəfləri yenidən danışıqlar prosesinə qayıtmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, hazırkı vəziyyət sülh danışıqları ilə kövrək atəşkəs arasında dəyişən təhlükəli mərhələdədir və münaqişənin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilməsi bütün region üçün ciddi nəticələr yarada bilər. Nikosiyada keçirilən toplantıda çıxış edən Kallas diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb və bütün tərəflərin siyasi həll yollarına üstünlük verməsinin zəruriliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı rəsmisinin fikrincə, yalnız dialoq və qarşılıqlı anlaşma regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına imkan yarada bilər.

Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Rza Nəqvi Tehrana səfər edərək ABŞ və İran arasında davam edən münaqişənin sona çatdırılması üçün aparılan danışıqlarda vasitəçilik fəaliyyətinə qoşulub. Naqvi İranın Xarici İşlər naziri Seyid Abbas Əraqçi və digər yüksək səviyyəli rəsmilərlə görüşlər keçirəcək. Səfərin məqsədi Pakistanın diplomatik rolu və regionda sülhün bərpasına töhfəsini təmin etməkdir.

İranın Rusiyadakı səfiri Kazım Cəlali strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının gələcəyinin Tehran və Muskat tərəfindən müəyyən ediləcəyini bildirib. Boğaz açılacaq, lakin “yeni şərtlər” altında fəaliyyət göstərəcək. İran boğaz üzərində nəzarəti davam etdirəcəyini, ABŞ isə tranzit haqqını rədd edərək keçidin sərbəst və ödənişsiz olmasını tələb edib. Keçən həftə ABŞ Prezidenti Tramp Omanı bu məsələdə iştirak etməsi halında hədələyib, Oman isə yalnız beynəlxalq hüquqa uyğun danışıqlar apardığını açıqlayıb. Müzakirələr boğazın gələcək statusu və idarə mexanizmlərini əhatə edir və regional təhlükəsizlik baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Livan baş naziri Nəvaf Salam İsrailin cənubda mülki şəxslərə hücumlarını dayandırması üçün beynəlxalq ictimaiyyəti təzyiq göstərməyə çağırıb. O, eyni zamanda İrana xəbərdarlıq edib ki, Livanı danışıqlar masasında əl dəyişdirmə vasitəsi kimi istifadə etməsin və Cənubu ehtiyat cəbhə kimi görməsin. Salamın təqdim etdiyi humanitar yardım planı 1 milyon məcburi köçkün və cənubda qalan 50 min sakin üçün pul yardımı nəzərdə tutur. Baş nazir köçkünlərə onların təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə evlərinə qayıtmasının prioritet olduğunu bildirib. Livan İsrailin geri çəkilməsini təmin etmək üçün danışıqları seçib və bölgədə sabitliyin bərqərar olunmasını əsas məqsəd kimi göstərir.

Rusiya Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrov İran və ABŞ arasında davam edən danışıqları dəstəklədiyini və mümkün razılaşmanın Tehranın və qonşu ölkələrin maraqlarını nəzərə almalı olduğunu bildirib. Səudiyyə Ərəbistanı və Misir də danışıqlara töhfə verməyə çalışır, Lavrov dialoqların davam etməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Hizbullahın rəhbəri Naim Qassem Livan hökumətinin İsraillə apardığı danışıqları “üzr istəyilməz” adlandırıb və atəşkəs razılaşmasını “təslim və məğlubiyyət” kimi qiymətləndirib. Qassemin bu sərt açıqlamaları Livan-İsrail münasibətlərindəki gərginliyi yenidən diqqət mərkəzinə çıxarıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Nümayəndələr Palatasının İrana qarşı hərbi əməliyyatlar üzərində onun səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmaq üçün qəbul etdiyi qətnaməni tənqid edib və bunu “vətəndaşlıq əleyhinə” hərəkət adlandırıb. Tramp həmkarlarını şəxsi qərəzlə hərəkət etməkdə ittiham edib və Demokratları ölkənin uğursuzluğunu istəməkdə suçlayıb. Qətnaməyə görə, yalnız Konqres müharibə elan edərsə və ya hərbi güc istifadəsini təsdiqləsə Tramp bu əməliyyatları davam etdirə bilər.

Livan Prezidenti atəşkəs çərçivəsini jurnalistlərə təqdim edib. Danışıqlar Livan üçün üstünlüklər yaradıb və yekun, hərtərəfli atəşkəs üçün son fürsət hesab olunur. ABŞ atəşkəsin vaxtını və mexanizmini müəyyən edəcək, keçmiş prezident Donald Tramp birbaşa zəmanətçi kimi çıxış edəcək. Pilot zonalar üzrə ordunun yerləşdirilməsi və digər tədbirlər Livan tərəfindən beynəlxalq və daxili tərəflərlə koordinasiya olunub.

ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio Livan və İsrail rəsmiləri arasında keçirilən görüşlərin birgə bəyanat və fəaliyyət planı ilə nəticələnməsini ümid etdiyini bildirib. Görüşlər Livandakı İsrail və İran dəstəyi ilə fəaliyyət göstərən Hizbullah arasında döyüşlərin dayandırılması və uzunmüddətli sülhün təmin olunması məqsədilə baş tutub. Rubio görüşlərin Vaşinqton tərəfindən təşkil edildiyini vurğulayıb və tərəflərin sülh istiqamətində konkret addımlar atacağına ümid etdiyini qeyd edib.

Donald Tramp İrana qarşı mövcud vəziyyətdə yerüstü qoşunların yerləşdirilməsinə ehtiyac olmadığını bildirib. Keçmiş prezident qeyd edib ki, sadəcə hava zərbələri ilə İranın hərbi qüvvələrinin böyük hissəsi məhv edilib. Tramp həmçinin danışıqlar yolu ilə humanitar həllin üstünlük təşkil etdiyini vurğulayıb və mediada yayılan xəbərlərin real vəziyyəti əks etdirmədiyini bildirib.