İslam dinində xəstələr üçün müstəsna hökmlər nəzərdə tutulmuşdur. Bəqərə surəsində orucun fərz edildiyi ayədə Allah Təala belə buyurur: “(Oruc tutmaq) sayı müəyyən olan (bir ay) günlərdir. (Bu günlərdə) sizdən xəstə və ya səfərdə olanlar tutmadığı günlər qədər başqa günlərdə oruc tutmalıdırlar. Oruc tutmağa taqəti olmayanlar isə (hər günün əvəzində) bir yoxsulu doyduracak qədər fidyə verməlidirlər. Hər kəs könüllü xeyir iş görərsə (həm oruc tutub, həm də fidyə verərsə), bu onun üçün daha yaxşı olar. Bilsəniz oruc tutmaq sizin üçün nə qədər xeyirlidir!”

Xeybərin fəthindən sonra baş verən və İslam tarixində geniş müzakirə olunan hadisə ilə bağlı sual yenidən gündəmə gəlib: Hz. Peyğəmbəri (s.ə.s.) zəhərləyən qadın sonradan müsəlman olmuşdumu? Tarixi mənbələrə görə, Xeybərin fəthindən sonra yəhudilər Hz. Peyğəmbəri zəhərləmək qərarına gəlmişdilər. Bu məqsədlə Zeynəb adlı qadın qızardılmış, üzərinə zəhər sürtülmüş bir qoyunu Peyğəmbərin (s.ə.s.) yanına gətirmiş, xüsusilə qol və kürək hissələrinə daha çox zəhər çəkmişdi. Rəsulullah (s.ə.s.) axşam namazından sonra səhabələri ilə birlikdə yeməyə oturarkən ətin zəhərli olduğunu anlayaraq loxmanı udmadan çıxarmış və ətrafındakılara yeməməyi tapşırmışdı.

İslam alimlərinin əksəriyyəti bu hədisi qiyamət əlamətlərindən biri kimi qiymətləndirir. Lakin qeyd olunur ki, hadisənin dəqiq vaxtı və hansı şəraitdə baş verəcəyi barədə konkret məlumat verilməyib. Alimlər bu dağıntının böyük bir fitnə, fəlakət və ya dünya nizamının pozulması ilə əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər. Bəzi təfsirçilər və müasir alimlər isə bu hədislərin yalnız fiziki dağıntını deyil, Kəbənin müqəddəsliyinə yönəlmiş hücumları və ya onun dini əhəmiyyətinin zəifləməsini simvolizə edə biləcəyini vurğulayırlar. Bununla belə, klassik və ənənəvi yanaşmaya görə, söhbət real və fiziki bir hadisədən gedir və bu, qiyamətin yaxınlaşdığına işarə sayılır.

Əvvəlcə qeyd edək ki, Hz. Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) Çin ölkəsinə elçi göndərdiyinə dair etibarlı bir rəvayət mövcud deyil. Bu cür məlumatların Hz. Osman (r.a.) dövrünə aid olması ehtimal edilir. İslamdan əvvəlki dövrdə ərəblərlə çinlilər arasında ticarət mərkəzli münasibətlərin mövcud olduğu bilinsə də, İslam mənbələri bu əlaqələrin Hz. Peyğəmbərin (s.ə.s.) dövründə rəsmi səviyyəyə çatmadığını göstərir. Belə ki, Hz. Peyğəmbər müsəlmanlarla müşriklər arasında imzalanmış Hudeybiyə müqaviləsindən sonra, hicrətin altıncı ilinə, yəni miladi 628-ci ilə təsadüf edən dövrdə Bizans, Misir, Şam və Sasani İmperiyası başda olmaqla, qonşu və yaxın səkkiz ölkənin hökmdar və rəhbərlərinə İslama dəvət məqsədilə elçilər göndərmişdir.

Osmanlı dövlətində şeyxülislam dini və hüquqi məsələlər üzrə ən ali vəzifə sahibi idi. O, dini bilik sahiblərindən ibarət dövlət təbəqəsinin rəhbəri sayılır və sədrəzəmdən sonra dövlətin ən yüksək rütbəli ikinci vəzifəlisi hesab olunurdu. “Şeyxülislam” anlayışı İslam dünyasında hicri IV / miladi X əsrdə meydana çıxsa da, həmin dövrdə rəsmi dövlət vəzifəsi xarakteri daşımırdı. Bu ad daha çox tanınmış hüquqşünas alimlərə və verdikləri dini-hüquqi rəylərlə şöhrət qazanmış İslam bilicilərinə fəxri titul kimi verilirdi. Zaman keçdikcə bu cür fəxri titulların əksəriyyəti istifadədən çıxmışdır.

“Müsəlmanın müsəlman üzərində altı haqqı vardır: qarşılaşdığın zaman ona salam ver, səni dəvət edərsə dəvətinə get, səndən nəsihət istəsə nəsihət ver, asqırıb Allaha həmd edərsə ‘Allah sənə rəhm etsin’ de, xəstələndiyi zaman onu ziyarət et, öldüyü zaman isə cənazəsində iştirak etmək”

Ramazan ayında fərz olan oruc tutulduğuna görə bu ayda kəffarə orucu tutulmur. Kəffarə orucu Ramazandan kənar digər aylarda tutulur. Ramazan ayında heç bir üzrü olmadan, niyyət edərək başladığı orucu bilərəkdən pozan şəxsə cəza olaraq iki ay kəffarə orucu tutmaq vacib olur.

​Qurani-Kərimin ilk surəsi olan “Fatihə” İslam düşüncəsində həm ibadətin başlanğıcı, həm də Allah–bəndə münasibətinin xülasəsi kimi qəbul olunur. Mənbələrə görə, “Fatihə” surəsi Məkkə dövrünün ilk illərində hissə-hissə deyil, bütöv şəkildə nazil olub. Bəzi rəvayətlər surənin iki dəfə nazil olması ehtimalını qeyd etsə də, əksər təfsirçilər onun məhz Məkkədə nazil edildiyi qənaətindədir.

Dua İslam düşüncəsində bəndə ilə Yaradan arasında ən dərin mənəvi bağlardan biri hesab olunur. Dini termin olaraq dua insanın bütün varlığı ilə Uca Allaha üz tutması, Ondan kömək və mərhəmət diləməsidir. Bu anlayış “çağırmaq”, “yalvarmaq”, “istəmək” mənalarını ifadə etməklə, aciz və möhtac bəndənin təvazö hissi ilə Rəbbinə yönəlməsini ehtiva edir. İslam mənbələrində dua bəndənin imanının, etibarının və Allah-Təalaya olan güvəninin açıq təzahürü kimi dəyərləndirilir. Dua yalnız istək bildirmək deyil, eyni zamanda insanın öz acizliyini dərk edərək halını Rəbbinə ərz etməsidir.

İslam dini insan həyatının toxunulmazlığına xüsusi önəm verir və həm öz həyatına qıymağı, həm də başqasının həyatına son qoymağı böyük günah sayır. Qurani-Kərimdə bir insanı xilas etməyin bütün bəşəriyyəti xilas etməyə bərabər olduğu bildirilir. Məhz buna görə orqan nəqli məsələsi həm tibbi, həm də dini baxımdan son dərəcə həssas bir mövzudur.

“Mələklərə: ‘Adəmə səcdə edin!’ - dedik. Cinlərdən olan İblis istisna olmaqla hamısı səcdə etdi. O isə Rəbbinin əmrinə qarşı çıxdı. İndi siz məni qoyub onu və onun nəslini özünüzə dost edirsiniz? Halbuki onlar sizin düşməninizdir...”

İslam fiqhində həm kişilər, həm də qadınlar üçün bədənin müəyyən hissələrinin örtülməsi dini və ictimai dəyər sayılır. Quran ayəsinə görə geyim həm ayıb yerlərin örtülməsi, həm də təqvanın təcəssümü kimi təqdim edilir. Geyim təbii bir ehtiyac olmaqla yanaşı, cəmiyyətdə əxlaqi nizamın qorunmasına da xidmət edir.