BAKI,AzerVoice

“Adəmoğulları arasında bütpərəstlik nə vaxt və necə başladı?” sualı bu gün bir çoxlarını düşündürür.Bəzi rəvayətlərə görə, məsələ ilə bağlı məlumatlar qısaca belədir:

Qabil qardaşı Habili öldürdükdən sonra atası Adəmdən (ə.s.) qorxaraq Yəmənə qaçdı.

Rəvayət olunur ki, şeytan ona: “Habilin qurbanı od tərəfindən yandırıldığı və qəbul olunduğu üçün onun ibadəti oda idi. Sən də eynisini et!”-dedi.

Bunun üzərinə Qabil bir “od evi” inşa edib içərisində od yandırdı və ona sitayiş etməyə başladı.

Büt anlayışı və mənşəyi

Əgər büt ağacdan, qızıldan və ya gümüşdən insan şəklində düzəldilərsə, ona sanəm; daşdan düzəldilərsə, vəsən deyilər.

Adəmdən (ə.s.) sonra peyğəmbər onun oğlu Şis (ə.s.) idi. Şisin övladları əvvəllər Adəmin Nevz və ya Bevz dağındakı mağarada yerləşən cəsədini ziyarət edir, ona hörmət göstərir və onun üçün Allahdan rəhmət diləyirdilər.

Qabil nəslindən bir nəfər: “Ey Qabil övladları! Şisin övladları Adəmin cəsədinin ətrafında dönür, ona hörmət göstərirlər. Amma sizin belə bir şeyiniz yoxdur!”-dedi.

Bu adam onların da eyni şəkildə ibadət edə bilməsi üçün bir büt yondu. Beləcə tarixdə ilk büt düzəldən insan o oldu.

Vədd, Süva, Yağus, Yauk və Nəsr bütləri

Qurani-Kərimdə adı çəkilən bu beş büt (Vədd, Süva, Yağus, Yauk, Nəsr) bəzi rəvayətlərə görə Adəmin oğulları və ya nəvələri idi. Onlar saleh, əməlisaleh insanlar idilər. Xalq onların yolunu izləyirdi.

Rəvayət olunur ki, Süva Şis peyğəmbərin oğlu, Yağus, Yauk və Nəsr isə Süvanın oğulları idi.

Onlar vəfat etdikdən sonra ətrafındakı insanlar: “Kaş onların surətlərini düzəldə bilən biri olsaydı, biz də onları xatırladıqca ibadətə daha çox həvəs göstərərdik.”-dedilər.

Onların yaxınları çox ağladı. Qabil nəslindən bir adam:“Ey xalqım! Mən can verə bilmərəm, amma sizə onların surətlərinə bənzər beş büt yonub düzəldə bilərəm.”-dedi.

Xalq razılaşdı və bu adam Vədd, Süva, Yağus, Yauk və Nəsr adları ilə beş büt düzəldib dikdi.

Bu bütlərin adlarını daşıyanların qohumları, əmiləri və nəvələri bu bütlərin ətrafında dövrə vurur və onlara hörmət edirdilər. Beləcə həmin dövr belə keçdi.

Bütpərəstliyin yayılması

Zaman keçdikcə bəzi insanlar dinlərindən döndülər.

İkinci əsrə gəldikdə bu bütlərə əvvəlkindən daha artıq hörmət göstərilməyə başlandı.

Üçüncü əsrdə isə insanlar:“Bizdən əvvəlkilərin bu bütlərə hörmət etməsi, onların Allah yanında bizə şəfaət etməsini ümid etdikləri üçündür.”- dedilər.

Və bu düşüncə ilə bütlərə sitayiş etməyə başladılar.

Bunun üzərinə Allah-Taala onlara İdris peyğəmbəri (ə.s.) göndərdi.

İdris (ə.s.) onları bütlərə tapınmaqdan çəkindirib yalnız Allaha ibadətə çağırdı.

Lakin insanlar onu yalanladılar. Allah isə onu yüksək bir məqama qaldırdı.

Bütpərəstlik Nuh peyğəmbərin (ə.s.) dövrünə qədər daha da artdı.

Allah-Taala Nuhu (ə.s.) peyğəmbər olaraq göndərdi. Nuh uzun müddət insanları yalnız Allaha ibadətə dəvət etdi, lakin onlar tabe olmadılar və onu yalanladılar.

Nuh (ə.s.) aciz qalıb Allahdan özünü və möminləri qurtarmasını dilədi.

Allah onların üzərinə tufan göndərdi və hamısı suda boğuldu.

Tufan suları Nevz və ya Bevz dağından həmin beş bütü də sürüyüb aşağı apardı.

Suların güclü axını onları ölkədən ölkəyə sürüklədi və sonda Ciddə torpağında saxladı.Sonra sular çəkildi və küləklər bu bütlərin üzərini torpaqla örtdü.

Beləcə, bütpərəstliyin başlanğıcı insanlığın ilk nəsillərinə - Qabil və onun nəslinə qədər uzanır və zamanla saleh insanlara hörmətin ilahi sərhədləri aşaraq, ibadət halına çevrilməsi ilə bütpərəstlik doğuldu.