BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
VOA-nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev Mediasiyada gizlilik barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
– Mediasiyada məlumatlar necə qorunur?
Mediasiya prosesində təqdim olunan bütün məlumatlar məxfi xarakter daşıyır. Tərəflər tərəfindən səsləndirilən fikirlər, təqdim edilən sənədlər və aparılan müzakirələr üçüncü şəxslərə açıqlanmır. Mediator isə bu məlumatların qorunmasına birbaşa məsuliyyət daşıyır.
Xüsusilə diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, tərəflər mediatorla fərdi görüşlər zamanı paylaşdıqları məlumatların digər tərəfə ötürülməsini yalnız öz razılıqları ilə mümkün edirlər. Bu isə prosesdə daha açıq və səmimi mühit formalaşdırır.
– Mediator şahid qismində çıxış edə bilərmi?
Ekspertlərin fikrincə, mediatorun şahid qismində çıxış etməsi mediasiyanın mahiyyətinə ziddir. Mediator neytral vasitəçi olaraq qalmalıdır və sonradan hər hansı məhkəmə prosesində tərəflərdən birinin mövqeyini dəstəkləyən şəxs kimi çıxış etməsi yolverilməz sayılır.
Bir çox ölkələrin hüquq sistemində mediatorun şahid kimi dindirilməsi ya tam qadağan olunur, ya da ciddi məhdudiyyətlərə tabedir. Bu yanaşma mediasiyaya olan etimadın qorunmasına xidmət edir.
– Gizlilik hansı hallarda pozula bilər?
Baxmayaraq ki, gizlilik əsas prinsipdir, bəzi istisnalar mövcuddur. Məsələn, əgər mediasiya zamanı cinayət xarakterli hallar aşkar olunarsa və ya ictimai təhlükəsizlik məsələləri gündəmə gələrsə, məlumatların açıqlanması zəruri ola bilər.
Bundan əlavə, tərəflərin qarşılıqlı razılığı olduqda müəyyən məlumatların paylaşılması mümkündür. Qanunvericiliyin tələb etdiyi hallarda isə mediator müəyyən məlumatları açıqlamağa məcbur qala bilər.
– Beynəlxalq hüquqda gizlilik necə tənzimlənir?
Beynəlxalq praktikada mediasiyada gizlilik geniş şəkildə tanınır və qorunur. Bu sahədə əsas sənədlərdən biri BMT-nin müvafiq model qaydalarıdır ki, burada tərəflərin və mediatorun məxfilik öhdəlikləri açıq şəkildə təsbit edilir.
Bir çox ölkələr bu beynəlxalq standartları öz milli qanunvericiliklərinə uyğunlaşdıraraq mediasiya institutunun hüquqi əsaslarını daha da gücləndiriblər.
– Bu prinsip tərəfləri necə qoruyur?
Mütəxəssislər qeyd edir ki, gizlilik tərəflərə psixoloji rahatlıq verir. Onlar daha açıq danışa, kompromisə getməkdən çəkinmirlər. Bu isə mübahisələrin daha sürətli və effektiv həllinə şərait yaradır.
Eyni zamanda, kommersiya sirri və şəxsi məlumatların qorunması xüsusilə biznes mübahisələrində mühüm rol oynayır. Nəticədə mediasiya həm təhlükəsiz, həm də etibarlı mübahisə həlli mexanizmi kimi ön plana çıxır.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44