Enerji müstəqilliyi hədəfinə doğru qətiyyətlə irəliləyən Türkiyə, tədarük təhlükəsizliyinin mühüm dayağı olan neft və təbii qaz axtarış-hasilat işlərini Qara dənizdəki Sakarya Qaz Sahəsi və Qabar başda olmaqla, quru və dəniz sahələrində gücləndirməyə davam edir. Hazırda gündəlik təxminən 300 min barel neft ekvivalentində hasilat həyata keçirən Türkiyə Petrolları Anonim Ortaqlığının (TPAO) hasilatının 2028-ci ildə 500 min barelə, uzunmüddətli perspektivdə isə 1 milyon barelə çatdırılması hədəflənir.

Fransanın daxili işlər naziri Loran Nunyezin əlcəzairli həmkarı Səid Səyudun dəvəti ilə Əlcəzairə etdiyi iki günlük (bazar ertəsi və çərşənbə aqşamı) səfərin nəticələri barədə qəti hökm vermək hələ tez ola bilər. Lakin Fransanın rəsmi dairələrinin qənaətinə görə, bu səfər keçən il ən pis dövrünü yaşayan iki ölkə arasındakı "münasibətlər divarında bir dəlik aça bilib".

Hazırda tərəflər arasında davam edən danışıqlar prosesində ABŞ-ın İran mütəfəkkiri ilə rəftarında iqtisadi ölçüləri siyasi və təhlükəsizlik amillərindən ayırmaq mümkün deyil. Danışıqların getdiyi siyasi yolun arxasında amerikalılar tərəfindən enerji mənbələrinin cəlb edilməsinə xüsusi diqqət yetirilir. İki komandanı bir araya gətirən ikinci raund danışıqların başlamasına bir neçə gün qalmış İran xarici işlər nazirinin iqtisadi məsələlər üzrə müavini Həmid Qənbərinin bəyanatı olduqca diqqətçəkən idi: "Tehran ABŞ ilə hər iki tərəf üçün iqtisadi fayda gətirəcək bir nüvə sazişinə nail olmağa çalışır". Cenevrədəki danışıqlar ərəfəsində verilən bu ilk və mühüm bəyanatda o bildirdi ki, sazişin dayanıqlığını təmin etmək üçün ABŞ-ın da yüksək və sürətli gəlir gətirən sahələrdə iqtisadi mənfəət əldə etməsi zəruridir.

Livanda bir neçə saat ərzində Bəqa (şərqdə) və cənub arasında hərəkət edən bir sıra İsrail zərbələri nəticəsində "İslami Cihad" və "Hizbullah" üzvləri hədəf alınmaqla 5 nəfər həlak olub. Bu hadisələr Livanın Baş naziri Navaf Salamın Münhendə hökumətinin atəşkəsə nəzarət üzrə "mexanizm"də (mecanism) rolunu genişləndirməyə, "Hizbullah"ın tərksilah edilməsi səylərini gücləndirməyə açıq olduğunu bəyan etdiyi bir vaxta təsadüf edir.

Amerika Birləşmiş Ştatlarını Donald Trampın idarə etdiyi bir dövrdə yaşadığımız üçün onun Yaxın Şərq ölkələrinə dair hər hansı mövqeyinə və ya bəyanatına təəccüblənməməliyik. Lakin onun "Truth Social" platforması vasitəsilə "Koordinasiya Çərçivəsi"nin (İtar ət-Tənsiqi) Nuri əl-Malikini növbəti hökumət başçısı namizədi kimi seçməsinə etiraz etməsi, Malikinin adını çəkərək onu "çox pis seçim" adlandırması nə siyasətçilərin, nə də müşahidəçilərin ağlına gəlməyən bir hadisə idi.

Donald Trampın ikinci prezidentlik müddətinin ilk ili həm daxili, həm də xarici siyasətdə kəskin dönüşlər və sürətli dəyişikliklərlə dolu bir "siyasi Amerika təpələri" (roller coaster) kimi keçdi və Yaxın Şərq bu gərgin hərəkətliliyin mərkəzində oldu. Onun regional fokusu iki əsas amillə müəyyən edildi: aşkar özünəinam və tarixdə irəli mövqe tutmaq istəyi, digər tərəfdən isə hadisələrin sürətlə inkişaf etdiyi və aktorların hesablamalarının bir-birinə qarışdığı qeyri-sabit regional mühit.

ABŞ dolları son aylarda dünya valyuta bazarlarında ciddi zəifləmə nümayiş etdirir və bu proses artıq dörd illik minimum həddin yenilənməsi ilə nəticələnib. Dolların altı əsas dünya valyutasına nisbətdə dəyərini göstərən DXY indeksi yanvarın sonunda 95,5 bəndə qədər geriləyib. Bu, 2022-ci ilin əvvəlindən bəri ən aşağı göstərici hesab olunur. ABŞ valyutası ötən il ümumilikdə 9 faiz dəyər itirmişdi, 2026-cı ilin yanvarında isə əlavə olaraq təxminən 4 faiz ucuzlaşıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşündə hələlik yekun sazişin əldə olunmadığını, lakin İranla danışıqların davam etdirilməsində israrlı olduğunu bildirib. Ağ Evdə 3 saatdan çox davam edən görüşü Tramp "çox məhsuldar" adlandırıb və ABŞ-İsrail münasibətlərinin mükəmməl səviyyədə qaldığını vurğulayıb.

İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Əli Laricani Oman Sultanlığına səfər etdiyi bir vaxtda, Tehran diplomatik səylərə qarşı "dağıdıcı təzyiq və təsirlər" barədə xəbərdarlıq edib. Bu xəbərdarlıq İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ABŞ-İran danışıqlarına fokuslanacağı gözlənilən Vaşinqton səfəri ərəfəsinə təsadüf edir.

İsrail fələstinli məhbuslar üçün "edam qanunu"nu icra etməyə hazırlaşır: Heyətlər təlim keçir və xüsusi yer hazırlanır. Məhbuslar İnformasiya Bürosu İsraildə fələstinli məhbuslar üçün "edam qanunu"nun tətbiqinin yaxınlaşması barədə üzə çıxan məlumatların təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlıq edib. Bu xəbərdarlıq İsrailin "Kanal 13" televiziyasının qanunun icrası üçün xüsusi hazırlıqların başladığını, bura bu prosesi həyata keçirəcək heyətlərin təlimi və icra üçün xüsusi yerin yaradılmasının daxil olduğunu təsdiqləyən hesabatından sonra verilib.

İranlılar 1979-cu il inqilabından sonra hakimiyyəti ələ keçirən rejimə etiraz olaraq dəfələrlə küçələrə çıxıblar. Bu mənzərə İslam Respublikası tarixində tanış olsa da, bu dəfəki etirazlar daha dərin və təhlükəli mənalar daşıyır. Artıq etirazların hərəkətverici qüvvəsi yalnız rejimin ideoloji və repressiv xarakteri ilə məhdudlaşmır; bu qəzəb gündəlik həyatın hər sahəsinə toxunan boğucu iqtisadi çətinlikləri də əhatə edir. Qəzəb dairəsi genişləndikcə, diqqətçəkən bir hadisə baş verdi: ənənəvi olaraq rejimin dayaqlarından sayılan və əvvəlki etirazlarda məsafə saxlayan Tehran bazarı tacirləri də prosesə qoşuldular. Onların ön cəbhəyə çıxması hakimiyyət üçün narahatlıq doğuran bir dönüşdür, baxmayaraq ki, bu, mütləq rejimin sonunun yaxınlaşdığının qəti göstəricisi deyil.

Qəzza zolağında müharibənin aktiv mərhələsinin zəifləməsi fonunda yeni bir mərhələ formalaşır. Bu mərhələ silah səsləri ilə deyil, sənədlər, icazələr, gecikmələr və iqtisadi mexanizmlər vasitəsilə irəliləyir. Dağıntıların miqyası və yenidənqurma prosesinin qeyri-müəyyənliyi göstərir ki, Qəzzada mübarizə yalnız hərbi müstəvidə deyil, siyasi və inzibati alətlər üzərindən də davam etdirilir.