İsrailin regional ticarətin əsas mərkəzlərindən birinə çevrilmək məqsədi ilə dəstəklədiyi Hindistan–Yaxın Şərq–Avropa İqtisadi Dəhlizi (IMEC) layihəsi bölgədəki təhlükəsizlik böhranları və siyasi gərginliklər fonunda çətinliklərlə üzləşib.

Ayətullah əs-Səyyid Əli əs-Sistaninin vəfatından sonrakı dövrdə Ali Şiə Dini Mərcəiyyətinin gələcəyi nəinki İraq daxilində, eləcə də regionun və dünyanın aparıcı paytaxtlarında böyük tədqiqat marağı, sıx siyasi gözlənti və diqqətlə izlənilir. Uzun onilliklər ərzində Nəcəfdəki Ali Mərcəiyyət yalnız ənənəvi dini təsisat olmaqla kifayətlənməyib, milyonlarla müqəllid üçün həlledici dayaq və sərhədləri aşan bir istinadgah, həmçinin Yaxın Şərqin mürəkkəb siyasi balansında mötədil bir qüvvə və sabitlik amili olmuşdur. Bu təsisat son dərəcə təhlükəli mərhələlərdə dövləti və cəmiyyəti qorumaq qabiliyyətini sübut etmişdir ki, bu da orada rəhbərliyin keçidi məsələsini elmi Hövzə divarlarını aşan bir mövzuya çevirir.

Təsəvvür edin, Abbasi dövrünün Bağdadından olan bir müsəlman tələbə eramızın X əsrindən zamanın sərhədlərini aşaraq müasir dövrə — Oksford və ya Sorbonna universitetlərinin auditoriyalarına səyahət edir. O, sakitcə mühazirə zalında əyləşərək tələbələrlə professorlar arasında gedən elmi mübadiləni izləyir. Bu mənzərə ona yad gəlməz – əksinə, tanış və doğma görünər.

Sananın dövlət məktəblərindən birinin həyətinin bir küncündə, qara libaslı bir qadın dayanıb. O, bir vaxtlar oğlunu burada səhər sırasına düzülərkən görməyə alışmışdı. Bu gün isə o, bura ana kimi deyil, həyatının qalan hissəsini ayaqda tutmağa çalışan bir təmizlikçi kimi qayıdıb. O, ağır bir sükutla yeri süpürür, sanki həyətin daşlarına pıçıldayır: “Mənim burada bir oğlum var idi; uşaq kimi getdi, meyit olaraq qayıtdı”.

ABŞ prezidentlərinin hər gün əldə etdiyi ən məxfi sənədlərdən biri hesab olunan Prezidentin Gündəlik Kəşfiyyat Brifinqi (President’s Daily Brief – PDB) onilliklərdir Vaşinqtonun strateji qərarvermə mexanizminin əsas elementlərindən biri kimi çıxış edir. Britaniyalı kəşfiyyat tarixçisi Kristofer Endryunun ifadəsi ilə desək, bu sənəd “dünyanın tirajı ən az olan, ən məxfi və ən çox məlumatlı gündəlik nəşri” hesab edilə bilər.

Böyük Britaniyada yeni hökumətin iqtisadi siyasəti fonunda dövlətin iqtisadiyyatda rolunun artırılması və strateji sahələrdə milliləşdirmə məsələsi yenidən gündəmə gəlib. “British Steel” şirkətinin dövlət mülkiyyətinə qaytarılmasından sonra diqqətlər su, nəqliyyat və digər ictimai xidmət sahələrində fəaliyyət göstərən şirkətlərə yönəlib.

Türkiyənin Somali siyasəti son illərdə yalnız hərbi əməkdaşlıq çərçivəsində deyil, eyni zamanda təhlükəsizlik, enerji, ticarət və kosmik texnologiyalar istiqamətində genişmiqyaslı strateji yanaşma kimi formalaşıb. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Somali ərazisində fəaliyyət göstərən türk hərbi kontingentinin missiya müddətinin daha iki il uzadılmasını təsdiqləməsi Ankara ilə Mogadişu arasındakı əməkdaşlığın davam etdiyini göstərir.

Deyr əz-Zor, Rakka və Həsəkəni əhatə edən Suriya Əl-Cəzirə bölgəsi 2026-cı ildə təşkilatın imkanlarının sınaqdan keçirildiyi əsas meydan hesab olunur. Yanvarın sonunda ABŞ qüvvələrinin yenidən mövqe dəyişməsindən və tamamilə geri çəkilməsindən, ondan əvvəl isə “SDQ” qüvvələrinin digər ərazilərə çəkilməsindən sonra Dəməşqin Fəratın şərqinə nəzarəti ələ alması təşkilatın öz xeyrinə istifadə etməyə çalışdığı yeni təhlükəsizlik reallığı yaradıb.

Nyu-York şəhərinin meri Zohran Mamdani bu həftə bildirdi ki, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-ın en böyük şəhərinə səfər edəcəyi təqdirdə, hərbi cinayətlər ittihamı ilə onu həbs etmək üçün hüquqi səlahiyyətlərə malik deyil. Qeyd edək ki, Mamdani bundan əvvəl belə bir addımın atılması imkanlarını araşdırdığını bəyan etmişdi.

Dünyanın aparıcı elm mərkəzlərindən biri hesab olunan ABŞ son illərdə elmi liderliyinin gələcəyi ilə bağlı artan suallarla üzləşib. Nobel mükafatçısı, kimya üzrə alim Ömər Yaginin ABŞ-dakı vəzifəsini tərk edərək Çinin paytaxtı Pekində yerləşən Tsinghua Universitetinə keçməsi qlobal elmi rəqabətdə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Türkiyədə "Terrorsuz Türkiyə" vizyonunun reallaşmasının ölkə iqtisadiyyatında strateji dönüşə səbəb ola biləcəyi bildirilir. İqtisadçılar hesab edirlər ki, təhlükəsizlik risklərinin azalması dövlət xərclərinin strukturunu dəyişdirərək investisiya, istehsal, məşğulluq və ixracın artmasına əlverişli şərait yarada bilər.

XXI əsrin ən mühüm geosiyasi proseslərindən biri Çinin qlobal güc kimi yüksəlişi və bu yüksəliş fonunda ABŞ ilə formalaşan strateji rəqabətdir. Beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən dəyişikliklər fonunda Pekinin iqtisadi, texnoloji və hərbi imkanlarının artması dünya nizamının gələcəyini müəyyən edən əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.