İlk fatehlərin Əndəlusa keçidindən, Fələstinin Lidd şəhərindəki Dəhməş məscidində orucluların fəryadına qədər — Ramazan ayının bu günündə İslam yaddaşında tarixin ən sıx hadisələrlə dolu günlərindən biri kimi seçilir. Bu gün qədim tarixdə böyük fəthlərin qapısı olduğu halda, müasir dövrdə Fələstin Nəkbəsinin canlı şahidinə çevrilib.

Belqradın fəthi Osmanlı Sultanı Süleyman Qanuninin rəhbərlik etdiyi tarixi bir hərbi əməliyyatdır. Əcdadlarının bu qalanı ələ keçirə bilməməsinə baxmayaraq, Qanuni Belqradın Macarıstanla qarşıdurmada və Avropanın mərkəzinə doğru genişlənmədə strateji əhəmiyyətini dərk edərək hərəkətə keçmişdir.

Ramazan ayının gəlişi ilə evlər xatirələrin canlandığı, gülüşlərin yüksəldiyi mənəvi bir məkana çevrilir. Bu məclislərin əsas bəzəyi isə şübhəsiz ki, ailənin böyükləridir. Babaların, nənələrin və yaşlı qohumların iftar süfrəsində olması sadəcə bir qonaqlıq deyil, evin bərəkətidir. Lakin yaşlı insanları qonaq edərkən ənənəvi xidmətdən daha artığına — onların yaşına, sağlamlığına və həssaslığına xüsusi diqqət yetirən bir "ağıllı qonaqpərvərlik" modelinə ehtiyac var.

"Qüslsüz oruc tutmaq olarmı? Cünub halda oruca başlamaq orucu pozurmu? İslam fiqhində oruclu ikən qüsl almaq və dini qaydalar haqqında ətraflı izah."

Ramazan ayında iftardan sonra yaranan şişkinlik və ya ağırlıq hissi bir çoxları üçün adi hal olsa da, bu, qaçılmaz deyil. Sadə vərdişlərlə bu narahatlığı aradan qaldırmaq mümkündür. Dietoloq Mirna Radvan bu mövzuda mühüm məsləhətlərini paylaşıb.

İslamda yeyilməsi və ya içilməsi haram sayılan maddələrin dərman istehsalında istifadəsinin caiz (icazəli) olub-olmaması məsələsi həm klassik, həm də müasir fiqh elmində geniş müzakirə olunan mövzulardandır.

Ramazan ayı təkcə bədənin deyil, ruhun da oruc tutduğu bir zaman dilimidir. Əgər qida orucu fiziki təmizlənmədirsə, söz və davranış orucu mənəvi saflaşmadır. Bəs ruhun “detoksu” nədir və bunu necə həyata keçirmək olar? Qəzəb insanın ən sürətli reaksiya mexanizmidir. Amma əksər hallarda ən çox peşmanlıq doğuran da məhz bu hiss olur. Ramazan ayı insanı səbrə çağırır. Səbr isə yalnız susmaq deyil – düşünərək reaksiya verməkdir.

Ramazan ayının hər günü tarixin yaddaşında güc balansını yenidən quran strateji dönüş nöqtələri ilə iz qoyub. Ramazanın dördüncü günü isə İslamın ilk hərbi birliyinin qurulmasından, səlibçilərin ən keçilməz qalalarından birinin süqutuna və tarixin axarını dəyişən böyük döyüşlərə qədər mühüm hadisələrlə zəngindir.

Ramazan ayı yalnız fiziki bir sınaq deyil, müasir psixologiya elminin də təsdiq etdiyi kimi, fərdin emosional dayanıqlığını artıran və daxili dünyasını yeniləyən kompleks bir psixoloji prosesdir. Könüllü məhrumiyyətlər və mənəviyyata yönəlmə insan psixologiyasında dərin müsbət izlər buraxır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu ayda tətbiq edilən özünüidarəetmə mexanizmləri gündəlik həyatdakı streslə mübarizə və iradənin möhkəmlənməsi üçün unikal fürsətdir.

Ramazan ayı müsəlmanlar üçün böyük mənəvi əhəmiyyətə malikdir, lakin bu müqəddəs ay ağız və diş sağlamlığı baxımından bəzi çətinliklər yarada bilər. Səhərdən axşama qədər yemək və içməkdən çəkinmək, ağız boşluğunda müəyyən dəyişikliklərə səbəb olur ki, bu da diş və diş əti sağlamlığına təsir edə bilər. Elmi tədqiqatlar orucluğun ağız sağlamlığına təsirini araşdıraraq, bu problemlərin qarşısını almaq üçün faydalı tövsiyələr təqdim edib.

İslam tarixində Ramazan ayının hər günü böyük hadisələrlə zəngindir. Ramazan ayının 3-ü isə dövlət quran şəxsiyyətlərin gedişi, böyük siyasi şuraların toplanması və sivilizasiyaların yüksəlişi ilə yadda qalan, tarixin simasını dəyişən bir gündür.

Osmanlı dövlətində Ramazan ayı böyük coşqu və mənəvi həyəcanla qarşılanırdı. Hilalın görünməsi xəbəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır, onu müjdələyənlərə dövrünün pulu ilə 150 qəpik mükafat verilirdi. Osmanlı cəmiyyətində Ramazan yalnız dini ibadət ayı deyil, həm də sosial həmrəyliyin, səxavətin və ictimai qaydaların daha da gücləndiyi bir dövr kimi yadda qalıb.