Bakı. AzerVoice, Anar Məmmədov
Azərbaycan uzun illərdir ki, müharibənin izlərini daşıyır. Qarabağın işğalı, yüz minlərlə məcburi köçkünün həyatının alt-üst olması, sərhədlərdəki gərginlik və daim var olan müharibə təhlükəsi... Bütün bunlar sadəcə statistik rəqəmlər deyil – bu, hər bir azərbaycanlının yaddaşına, gündəlik həyatına hopmuş acı reallıqdır. İndi isə tarix bizə yeni bir fürsət təqdim edir: sülh. Ermənistanla imzalanması gözlənilən sülh müqaviləsi təkcə siyasi sənəd deyil, həm də illərdir çəkilən əziyyətlərin sonu, yeni həyatın başlanğıcı ola bilər.
Sadə bir sual meydana çıxır: bu sülh müqaviləsi, doğrudan da, sadə vətəndaşın həyatında nəyi dəyişə bilər? Əvvəla, regionda ticarət yollarının açılması, sərhədlərin normallaşması qiymətlərə və bazara birbaşa təsir göstərəcək. Ermənistanla yükdaşımaların bərpası, yeni ticarət kanallarının açılması o deməkdir ki, bazarlarda rəqabət artacaq, məhsulların çeşidi çoxalacaq, qiymətlər sabitləşəcək. Vətəndaş üçün bu, daha ucuz və keyfiyyətli məhsullar deməkdir. Ən əsası isə, kiçik sahibkarın da nəfəs alma imkanı yaranacaq.
Digər mühüm dəyişiklik – Zəngəzur dəhlizidir. Bu dəhliz yalnız coğrafi deyil, həm də tarixi bir körpüdür. Naxçıvana quru yolla getmək, Türkiyə və digər türk dövlətlərinə birbaşa bağlanmaq uzun illərdən sonra reallığa çevrilə bilər. Bu, sadə vətəndaş üçün həm nəqliyyat rahatlığı, həm də yeni iqtisadi imkanlar deməkdir. Dəhlizin ətrafında formalaşacaq infrastruktur, xidmət sektoru, ticarət mərkəzləri minlərlə insana iş, qazanc və ümid gətirəcək.
Sülhün gətirəcəyi ən dərin və mənəvi nəticələrdən biri isə Qarabağın tam bərpasıdır. Böyük Qayıdış prosesinin davam etməsi və təhlükəsiz şəkildə sürətlənməsi sadəcə köçkünlərin deyil, bütövlükdə xalqın ədalət duyğusunun təntənəsidir. İnsanlar öz doğma yurdlarına dönəcək, kəndlər yenidən dirçələcək, məktəblər, xəstəxanalar, mədəniyyət evləri fəaliyyətə başlayacaq. Torpaqlar yenidən becəriləcək, həyat yenidən canlanacaq.
Sülh eyni zamanda turizmin inkişafı deməkdir. Qarabağın füsunkar təbiəti, tarixi abidələri, mədəni irsi bu gün sükut içindədir. Amma sabah o yerlər daxili və xarici turistlərin axınına çevrilə bilər. Bu, həm iqtisadi gəlir, həm də Azərbaycan mədəniyyətinin dünyaya tanıdılması üçün yeni imkanlar yaradacaq. Yerli sakin üçün isə bu, ailəsinə əlavə qazanc, gənclərə yeni üfüqlər, bölgəyə dinamika və hərəkət deməkdir.
Sonda isə sülhün gətirəcəyi ən əsas fürsətlərdən biri – təhlükənin olmamasıdır. Müharibə təhlükəsinin sovuşması müdafiə xərclərinin azalmasına, dövlət vəsaitinin səhiyyəyə, təhsilə, sosial xidmətlərə yönəlməsinə səbəb ola bilər. Bu isə birbaşa vətəndaşın gündəlik həyatına toxunan dəyişikliklərdir: daha yaxşı yollar, daha keyfiyyətli məktəblər, daha əlçatan tibbi xidmətlər, daha güvənli həyat.
Bütün bu sadalananlar idealdırmı? Bəli, amma əlçatandır. Yetər ki, bu sülh təkcə kağız üzərində qalmaya, həyata keçə bilsin. Sadə vətəndaş üçün sülh – daha az qorxu, daha çox iş, daha sabit gələcək deməkdir. Sülh – müharibənin olmaması deyil, inkişafın varlığıdır. Əgər bu fürsət düzgün dəyərləndirilərsə, Azərbaycan təkcə regionda deyil, dünyada da sülh və tərəqqi modelinə çevrilə bilər.