Digər Dövlətlər

Sentyabrın 23-də Tehranda Xəzəryanı ölkələrin yüksək səviyyəli rəsmilərinin iştirakı ilə konfrans keçiriləcək. Bunu İran xarici işlər nazirinin müavini Kazem Qəribabadi bu gün (11 avqust) Tehranda Xəzər Dənizi Milli Günü ilə əlaqədar təşkil olunmuş tədbirdə deyib. “23 sentyabrda Xəzəryanı ölkələrin razılaşması ilə Tehranda Xəzəryanı ölkələrin yüksək səviyyəli rəsmilərinin iştirakı ilə iclasın keçirilməsi planlaşdırılır”, - deyə o qeyd edib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi İsrailin Livanın cənub bölgələrinə qarşı həyata keçirdiyi hücumları qınayıb. Bəqai bildirib ki, hücumlar nəticəsində bir sıra Livan vətəndaşı həlak olub və yaralanıb, həmçinin infrastruktur obyektlərinə və yaşayış evlərinə ziyan dəyib. İran rəsmisi İsrailin Livan ərazilərini işğal etməsini və ölkənin ərazi bütövlüyü ilə milli suverenliyini pozmasını tənqid edib.

Sudanda üç ildən artıqdır davam edən və ölkədə ağır humanitar böhran yaradan müharibənin başa çatdırılması məqsədilə ordu komandanı general Əbdülfəttah əl-Burhan genişmiqyaslı milli dialoq təşəbbüsü irəli sürüb. Təşəbbüsün əsas məqsədi ölkənin siyasi institutlarının yenidən qurulması, müharibənin dayandırılması və mülki hakimiyyətə keçid üçün zəmin yaradılmasıdır. İlkin məsləhətləşmələrə siyasi qruplar, texnokratlar, sufi liderlər, ənənəvi icma nümayəndələri, alimlər, vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri və müstəqil şəxslərin cəlb edildiyi bildirilir.

ABŞ-ın Miçiqan ştatında Demokratlar Partiyasının Senat seçkiləri üzrə ilkin seçkisində Abdul Sayedin qalib gəlməsi ölkədə siyasi maliyyələşmə, xarici siyasət və seçicilərin prioritetləri ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub. Nəticə xüsusilə İsrailə münasibət, Yaxın Şərq siyasəti və seçki kampaniyalarında lobbi qruplarının rolu baxımından diqqət çəkir.

ABŞ-nin Strateji Neft Ehtiyatı 1983-cü ildən sonra ilk dəfə 300 milyon barreldən aşağı düşüb. ABŞ Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ehtiyatların həcmi 298,7 milyon barrel təşkil edir. Ehtiyatların azalmasına pandemiya dövründə və Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı həyata keçirilən böyük həcmli neft buraxılışları səbəb olub. Hörmüz boğazındakı gərginlik fonunda ABŞ 2026-cı ildə ehtiyatlardan əlavə 172 milyon barrel neft istifadə etməyi planlaşdırır. Strateji ehtiyatın ümumi tutumu 713,5 milyon barrel olsa da, hazırkı səviyyə son onilliklərin ən aşağı göstəricilərindən biridir. ABŞ Energetika Nazirliyi ehtiyatların təhlükəsiz minimum həddinin 70 milyon barrel olduğunu bildirib. Neft ehtiyatlarının azalması enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri artırıb.

Məqalə müəllifi Məhəmməd Mənsur Benyamin Netanyahunun ABŞ tərəfindən hazırlanan Qəzza planını rədd etməsini tənqid edib. O, bu qərarın sülh prosesini təhlükə altına aldığını bildirib. Məqalədə qeyd olunur ki, plan HƏMAS-ın tərksilah olunması və İsrail qüvvələrinin mərhələli geri çəkilməsini nəzərdə tutur. Müəllif İsrailin atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq hücumları davam etdirdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, İsrail Qəzza zolağının böyük hissəsinə hərbi nəzarəti saxlayır. Məqalədə Netanyahunun seçkilər öncəsi diplomatik prosesi çətinləşdirdiyi qeyd olunur. Müəllif hesab edir ki, İsrailin mövqeyi atəşkəsin tamamilə pozulmasına səbəb ola bilər. Yazıda bu vəziyyətin Qəzzada müharibənin uzanması riskini artırdığı vurğulanır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə dəymiş zərər və insan itkilərinə görə məsuliyyət daşımalı olduğunu bildirib. O, İranın Livan, Suriya, Yəmən və Qəzzadakı fəaliyyətlərini nümunə göstərib. Tramp daha əvvəl ABŞ-nin də İrandan təzminat tələb edəcəyini açıqlamışdı. Bu açıqlama İranın ABŞ və İsraildən müharibə nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etməsindən sonra verilib. ABŞ prezidenti məsələni gələcək danışıqlarda gündəmə gətirmək niyyətində olduğunu bildirib. Tehran isə Vaşinqton və Təl-Əvivin əməliyyatlarına görə ödəniş tələb edir. Qarşılıqlı ittihamlar iki ölkə arasında gərginliyi artırır. Kompensasiya məsələsi gələcək diplomatik danışıqlarda əsas mövzulardan birinə çevrilə bilər.

Pakistan Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif Məkkə müdafiə sazişinin yalnız müdafiə məqsədi daşıdığını bildirib. O, razılaşmanın hücum xarakteri olmadığını vurğulayıb. Şərif sazişin bölgədə sülh, inkişaf və rifahın təşviqinə xidmət etdiyini deyib. Pakistan rəhbəri bu razılaşmanı müsəlman dünyası üçün güc mənbəyi kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, saziş üzərində iş illər ərzində aparılıb. Pakistan hökuməti razılaşmanın hər hansı dövlətə qarşı yönəlmədiyini bildirib. İslamabad sənədin regional təhlükəsizlik və sabitliyə töhfə verəcəyini qeyd edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın təzminat tələb etməsinə cavab olaraq Vaşinqtonun da Tehrandan kompensasiya istəyəcəyini bildirib. Tramp İranın əvvəlki danışıqlarda belə tələb irəli sürmədiyini iddia edib. O, ABŞ vətəndaşlarına qarşı hücumlarda ölən və yaralanan şəxslərin ailələri üçün təzminat tələb edəcəyini açıqlayıb. Tramp "USS Cole" gəmisinə hücum və digər münaqişələrdə ölənləri nümunə göstərib. O, həmçinin İrandakı etiraz aksiyalarında ölən şəxslərin ailələrinə ödəniş edilməsini tələb edib. ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, bu məsələ gələcək danışıqlarda gündəmə gətiriləcək. İran isə daha əvvəl ABŞ və İsrailin əməliyyatları nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etmişdi.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Almaniya və Pakistan həmkarları ilə telefon danışığı keçirib. Əraqçi Almaniyanın xarici işlər naziri İohann Vadeful ilə regional və beynəlxalq məsələləri müzakirə edib. Danışıq Almaniyanın Donald Trampın Qəzza planına münasibət bildirməsindən sonra baş tutub. Berlin həmin planın HƏMAS-ın tərksilahına yol aça biləcəyini açıqlayıb. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu isə planı rədd edib. Əraqçi Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Darla da danışıqlar aparıb. Tərəflər İran-Oman danışıqlarının gedişini və Pakistan-Səudiyyə Ərəbistanı-Türkiyə müdafiə sazişini müzakirə ediblər.