ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanmış anlaşmanın müddəti bazar ertəsi başa çatıb. Ekspert Rəşid əl-Məhənnədi sənədin hələ də müharibənin həlli üçün müəyyən əhəmiyyət daşıdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, anlaşma tərəflər arasında gələcək danışıqlar üçün əsas ola bilər. Sənəddə əvvəlcə həm ABŞ, həm də İran tərəfindən qəbul edilən bir sıra müddəalar yer alıb. Ekspert əsas problemin İran daxilində Hörmüz boğazı ilə bağlı vahid mövqenin olmaması olduğunu deyib. İranda boğaz üzərində tam nəzarətin tərəfdarları da var. Digər yanaşmalarda regional razılaşma və boğazdan danışıqlarda təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunması təklif edilir. Bu fikir ayrılıqları ABŞ-İran danışıqlarının gələcəyinə birbaşa təsir göstərə bilər.
Digər Dövlətlər
ABŞ Tomahawk qanadlı raketlərinin istehsalını artırmaq üçün 22,9 milyard dollarlıq müqavilə bağlayıb. Müqavilə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə “Raytheon” şirkəti arasında imzalanıb. Saziş yeddi il müddətinə nəzərdə tutulub. Tomahawk raketlərinin illik istehsalının 60 ədəddən 1 000-dən çoxa çatdırılması planlaşdırılır. Qərar ABŞ-ın İranla müharibə zamanı silah ehtiyatlarının azalması ilə bağlı narahatlıqlar fonunda qəbul edilib. Tomahawk raketləri gəmilərdən və sualtı qayıqlardan buraxıla bilir. ABŞ son dövrdə digər mühüm raket sistemlərinin istehsalını da artırmağa çalışır. Yeni müqavilə Vaşinqtonun hərbi ehtiyatlarını sürətlə bərpa etmək səylərinin bir hissəsidir.
İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ prezidenti Donald Trampın gizli danışıqlar barədə iddiasını rədd edib. Korpusun sözçüsü Hüseyn Məhəmmədi ABŞ rəsmiləri ilə heç bir danışığın aparılmadığını bildirib. O, Trampın açıqlamasını yalan adlandırıb. Məhəmmədi ABŞ prezidentinin müharibədə məğlubiyyət və ümidsizlik səbəbindən belə iddialar irəli sürdüyünü deyib. İranlı general İnqilab Keşikçiləri Korpusunun İranın gücünün əsas dayaqlarından biri olduğunu vurğulayıb. O, korpusun ölkənin mövqeyini döyüş meydanında ifadə etdiyini bildirib. Məhəmmədi ABŞ-la danışıqların aparılmamasını Vaşinqtonun əvvəlki vədləri yerinə yetirməməsi ilə əlaqələndirib. Tərəflərin açıqlamaları ABŞ və İran arasında mümkün gizli əlaqələrin olub-olmaması ilə bağlı ziddiyyətli mənzərə yaradıb.
ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanan anlaşmanın nəzərdə tutduğu 60 günlük müddət başa çatıb. İki ölkə arasında daha geniş sülh razılaşmasına dair danışıqlar isə nəticəsiz qalıb. Anlaşma Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə edilmişdi. Sənəd Hörmüz boğazının açılması və hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tuturdu. ABŞ sanksiyaların yumşaldılması və İranın dondurulmuş vəsaitlərinə çıxış imkanının yaradılması ilə bağlı öhdəliklər götürmüşdü. İran isə Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsinə və gəmilərin sərbəst keçidinə razılıq vermişdi. Lakin tərəflər boğazdan keçid marşrutları ilə bağlı mübahisə edib və iyunun sonunda gəmilərə hücumlar baş verib. Ardınca ABŞ-ın İrana qarşı zərbələri yenidən başlayıb.
ABŞ prezidenti Donald Tramp ölkəsinin Yaxın Şərqdə yerləşdirilən silah ehtiyatları barədə açıqlama verib. O, indiyədək həmin ehtiyatlardan yalnız çox cüzi hissənin istifadə edildiyini bildirib. Tramp bu barədə “Foks Nyus” telekanalına müsahibəsində danışıb. ABŞ prezidenti bölgədəki silah ehtiyatlarının böyük hissəsinin hələ istifadədə olmadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, indiyədək istifadə olunan silahların həcmi ümumi ehtiyatla müqayisədə çox azdır. Tramp bununla ABŞ-ın bölgədə geniş hərbi imkanlarının qaldığını göstərib. Açıqlama ABŞ və İran arasında davam edən qarşıdurma fonunda səsləndirilib.
İranın Ali Məhkəmə rəhbəri Qulam-Hüseyn Möhsüni Ejei ölkənin düşmənin planlarına qarşı ayıq-sayıq olmasının vacibliyini bildirib. O, İranın “hibrid müharibə” şəraitində arxayınlaşmamalı olduğunu deyib. Ejeinin sözlərinə görə, qələbənin əsas açarı birlik və ali rəhbərin ardınca getməkdir. İran rəsmisi ABŞ-ın İran İslam Respublikası üzərində məğlubiyyətə uğradığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, bundan sonra ABŞ-la müttəfiq ölkələrin rəhbərlərinin İranın gücü barədə təsəvvürləri dəyişib. Ejei İranın siyasi və ictimai birliyinin mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. O, düşmənin ölkəyə qarşı müxtəlif istiqamətlərdə təzyiq göstərməyə çalışdığını bildirib. İran rəsmisi ölkənin bu təhdidlərə birlik şəraitində cavab verməli olduğunu qeyd edib.
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranı təslim olmağa çağırıb. O, İranın “ağ bayraq qaldırmalı” olduğunu bildirib. Tramp bu açıqlamanı “Foks Nyus” telekanalına müsahibəsində verib. ABŞ prezidenti administrasiyasının İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu ilə birbaşa gizli əlaqə kanalı yaratdığını açıqlayıb. O, münaqişənin başa çatdırılması üçün üzərində təzyiq olmadığını bildirib. Tramp İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusunun “yaxşı poker oyunçuları” olduğunu deyib. Bununla yanaşı, onların ağır itkilər verdiyini iddia edib. ABŞ prezidenti münaqişənin nə vaxt başa çatacağı ilə bağlı konkret vaxt çərçivəsinin olmadığını və tələsmədiyini vurğulayıb.
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun baş komandan müavini Mustafa İzədi müharibə ilə bağlı yeni açıqlama verib. O, 200-dən çox “düşmən təyyarəsinin” vurulduğunu iddia edib. İzədi bu nəticənin İran xalqının fəaliyyəti və informasiya sahəsində aparılan mübarizə ilə də əlaqəli olduğunu bildirib. İranlı general münaqişəni “hibrid müharibə” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, İranın rəqibləri ölkəni həm daxildən, həm də hərbi əməliyyatlar yolu ilə zəiflətməyə çalışıblar. İzədi müharibənin İranın siyasi sistemini zəiflətdiyi barədə iddiaları rədd edib. O, İranın parçalanmadığını və siyasi sistemin zəifləmədiyini bildirib. General İran İslam Respublikasının əvvəlkindən daha güclü və möhkəm olduğunu iddia edib.
İran iki Fransa səfirliyi əməkdaşının ölkəyə qayıtmasına icazə verilməyəcəyini açıqlayıb. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai həmin şəxslərin ötən ay yaranmış diplomatik mübahisə ilə bağlı ölkəyə geri dönə bilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, əməkdaşlar Vyana Konvensiyasının müddəalarını pozublar. Bəqai onların İran vətəndaş cəmiyyətini dəstəkləyən fəaliyyətlə məşğul olduqlarını deyib. İran rəsmisi belə fəaliyyətin Vyana Konvensiyasının pozulması olduğunu vurğulayıb. O, əməkdaşların konkret hansı fəaliyyətlə məşğul olduqlarını açıqlamayıb. Tehran uzun müddətdir Qərbin İranın daxili işlərinə müdaxiləsi hesab etdiyi fəaliyyətlərə qarşı sərt mövqe tutur. İranın bu məsələyə münasibəti ABŞ və İsrail ilə davam edən qarşıdurma fonunda daha da həssas xarakter alıb.
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın nüvə silahına sahib olmasına heç bir halda icazə verilməyəcəyini bildirib. Tramp bu mövqeyinin dəyişmədiyini vurğulayıb. O, İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının alınmasını ABŞ-ın əsas məqsədi kimi təqdim edib. Prezident bu barədə sosial şəbəkədə paylaşım edib. Tramp İranın nüvə silahına heç bir formada sahib olmamalı olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu məsələ ABŞ üçün əsas prioritet olaraq qalır. ABŞ prezidenti daha əvvəl də İranın nüvə silahı əldə etməsinə qarşı olduğunu açıqlayıb. Yeni bəyanat Vaşinqtonun İranın nüvə proqramı ilə bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini göstərir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla gərginliyin davam etdiyi Hörmüz boğazında ABŞ-nin fəaliyyətinə mane olacağı təqdirdə Omanın bombalanacağını bildirib. Müxbirin Trampdan Omanın ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı fəaliyyətinə müdaxilə etməsi halında Vaşinqtonun hansı addımı atacağını soruşduğunu bildirən Yanqst ABŞ prezidentinin belə cavab verdiyini qeyd edib:
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Yaxın Şərq üzrə nümayəndəsi və kürəkəni Cared Kuşner bazar ertəsi İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşüb. Görüşdə ABŞ-ın Qəzzada münaqişənin dayandırılması ilə bağlı təşəbbüsü, bölgənin gələcəyi və İsrail ordusunun ərazidən çıxarılması məsələlərinin müzakirə edildiyi bildirilir.