BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Yaxın Şərqdə, xüsusən də Livan və İsrail arasındakı gərginlikdə yeni bir mərhələnin astanasındayıq. Hizbullahın hərbi rəhbərliyinin son açıqlamaları təşkilatın 1980-ci illərin münaqişə üslubuna – yəni “səksəninci illərin taktikalarına” qayıtmaq niyyətində olduğunu göstərir. Bu qərarın arxasında yalnız hərbi deyil, həm də dərin siyasi və strateji hesablamalar dayanır. Bəs, təşkilat niyə məhz keçmişin bu qanlı və asimmetrik üsullarına müraciət edir?
Asimmetrik hərb və xərc-təsir balansı
Hizbullahın 1982-1989-cu illərdəki fəaliyyətini xarakterizə edən əsas amil yüksək texnologiyalı və bahalı hərbi maşına qarşı aşağı xərcli, lakin yüksək təsirli üsulların tətbiqi idi. Bu gün də oxşar məntiq işləyir. İndiki müharibələrdə hava hücumundan müdafiə sistemlərinin milyonlarla dollara başa gəldiyi bir şəraitdə, qeyri-nizamlı qüvvələr üçün ucuz partlayıcılar, FPV (birinci şəxs görünüşlü) PUA-lar və kustar üsullarla hazırlanmış qurğular (IED) iqtisadi və fiziki cəhətdən daha əlverişlidir.
Bu yanaşma tərəflər arasındakı texnoloji uçurumu aradan qaldırmaqla yanaşı, düşməni davamlı və yorucu bir müharibəyə cəlb edir.
Psixoloji təzyiq və siyasi qərarların zəiflədilməsi
Səksəninci illərdə Beyrutdakı ABŞ səfirliyi və dəniz piyadaları kazarması kimi yüksək səviyyədə qorunan obyektlərin hədəf alınması təkcə hərbi itkilər vermədi, həm də rəqiblərin daxili siyasi mühitinə ciddi təsir göstərdi. ABŞ və Fransa kimi dövlətlərin Livandan çəkilməsində bu əməliyyatların psixoloji rolu danılmazdır.
Hizbullah bu gün də eyni strategiyanı tətbiq etməyə çalışır:
Hədəf düşmənə kütləvi zərbə vuraraq, kiçik və davamlı itkilərlə onun daxili sabitliyini sarsıtmaq
Hərbi əməliyyatların media və psixoloji müharibə ilə dəstəklənməsi, İsrail ictimaiyyətində uzunmüddətli müharibəyə olan dəstəyi zəiflətməyi hədəfləyir.
Ərazinin dəyişməsi və “üçlük” taktikası
İsrail qüvvələrinin hərəkət və taktiki dəyişiklikləri Hizbullahı da öz metodlarını yenidən gözdən keçirməyə məcbur edir. Səksəninci illərdəki avtomobil hücumlarından fərqli olaraq, indi əsas diqqət “üçlük” taktikasına – yol kənarı partlayıcıları, tank əleyhinə raketlər və uzaqmənzilli Katyuşa tipli sistemlərə yönəlib. Bu vasitələr həm İsrailin cəbhə xəttindəki irəliləyişini ləngidir, həm də onun zirehli texnika sahəsindəki üstünlüyünü məhdudlaşdırır.
Hizbullahın keçmişin taktikalarına qayıtması təşkilatın hərbi cəhətdən zəiflədiyini deyil, əksinə, asimmetrik müharibənin təcrübəsindən istifadə edərək daha çevik və müqavimətə davamlı bir quruma çevrildiyini göstərir. Bu strategiyanın indiki qarşıdurmada nə qədər effektiv olacağı və İsrailin yeni müdafiə sistemlərinin bu asimmetrik təzyiqə qarşı necə müqavimət göstərəcəyi yaxın həftələrdə aydınlaşacaq.