BAKI,AzerVoice

AzerVoice İsrail və HƏMAS arasında Qəzza sektorunda atəşkəsi təmin edən razılaşmanın tam mətni və icra əlavəsini əldə edib. Bu razılaşma qarşıdakı bazar günü qüvvəyə minəcək və Qəzza sektorunda 15 aylıq qanlı qarşıdurmadan sonra gərginliyi azaltmağı hədəfləyir.
Qəzza razılaşması, uzun və çətin danışıqlardan sonra həyata keçirilib. Bu danışıqlar, Misir və Qətər vasitəçiliyində, ABŞ-ın fəal dəstəyi ilə aylardır davam edirdi.

Razılaşmanın Mərhələləri

Birinci Mərhələ:

•33 İsrail əsirinin sərbəst buraxılmasını nəzərdə tutur.
•Bu əsirlər sırasında bütün qadınlar, uşaqlar və 50 yaşdan yuxarı kişilər yer alır.
•Birinci mərhələdə azad ediləcəklər arasında iki amerikalı əsir də var.
•Razılaşma, Qəzza sektorunda humanitar yardımın artırılmasını tələb edir. Bu tələb, münaqişənin yaratdığı humanitar böhranın yüngülləşdirilməsinə yönəlib.

Razılaşmanın icrası mürəkkəb və siyasi maneələrlə dolu bir proses kimi xarakterizə olunur.

İkinci mərhələ ilə bağlı əsas məqamlar:

•İkinci mərhələ üzrə danışıqlar, birinci mərhələnin 16-cı günündə başlayacaq.
•Bu mərhələdə aşağıdakıların həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur:

1.Bütün qalan əsirlərin azad edilməsi.
2.Daimi atəşkəsin təmin olunması.
3.İsrail qüvvələrinin Qəzza sektorundan tamamilə çıxarılmalıdır.

İsrail həbsxanalarındakı önəmli ömürlük məhkumlar kimlərdir?
İsrail həbsxanalarında 600-dən çox ömürlük məhkum var. Bu rəqəmlərə ya artıq ömürlük cəzası verilmiş, ya da ittiham aktı ömürlük həbs cəzası tələb edən şəxslər daxildir.

İcra əlavəsi mətninin razılaşdırılması

İsrailli girovlar və Fələstinli məhbusların mübadiləsi və tərəflər arasında davamlı atəşkəsin təmin edilməsi ilə əlaqədar olaraq sülhün bərpa olunması məqsədilə həyata keçiriləcək prosedurlar və mexanizmlər.

İkinci mərhələ üçün hazırlıqlar:

Hər iki tərəf və vasitəçilərin məqsədi, 27 may 2024-cü il tarixli girovlar və məhbusların mübadiləsi, tərəflər arasında davamlı atəşkəsin təmin edilməsi və daimilik göstərən sülhün bərpa olunması məqsədilə razılaşmanı yekunlaşdırmaqdır. Birinci mərhələdəki bütün prosedurlar ikinci mərhələdə də davam edəcək, əgər ikinci mərhələnin icrası ilə bağlı danışıqlar hələ də davam edərsə. Bu razılaşmanın zəmanətçiləri, razılaşmaya nail olunana qədər danışıqların davam etməsini təmin etmək üçün çalışacaqlar.

İsrail qoşunlarının geri çəkilməsi:
İsrail qoşunlarının, Qəzza zolağının sərhədləri boyunca əhali ilə sıx yerləşmiş ərazilərdən, o cümlədən Qəzza Vadisi (Netsarim və Kuveyt dairəsi istiqamətində) geri çəkiləcək. İsrail qoşunları, müqavilə ilə müəyyən ediləcək xəritələrə əsasən, cənub və qərb sərhədində (700) metr ətrafında yenidən yerləşəcək, lakin İsrail tərəfi tərəfindən müəyyən edilən 5 xüsusi nöqtə üçün əlavə (400) metr geri çəkilmə olacaq.

Məhbus mübadiləsi:

9 girov (xəstə və yaralı olanlardan) 33 nəfərlik siyahıdan, ömürlük həbs cəzası almış 110 fələstinli məhbusun azadlığa buraxılması müqabilində sərbəst buraxılacaq.

İsrail, 2023-cü il oktyabrın 8-dən sonra tutulmuş və 7 oktyabr 2023-cü il hadisələrində iştirak etməyən 1000 Qəzza məhbusunu azad edəcək.

33 nəfərlik siyahıdan yaşlı şəxslər (50 yaşdan yuxarı kişilər) ömürlük həbs cəzası almış 1 nəfər + digər məhbuslardan 27 nəfər olmaqla açıq açıq buraxılacaq.

İordan çayının Qərb sahilində və ya Qəzzada olan bir sıra fələstinli məhbuslar, tərəflər arasında razılaşdırılmış siyahılara əsasən azad ediləcək.

Filadelfiya dəhlizi:

İsrail tərəfi, birinci mərhələdə, razılaşdırılmış xəritələr və tərəflər arasında əldə olunan razılaşmaya əsasən, dəhliz ərazisində qoşunlarını tədricən azaldacaq.

Birinci mərhələdən sonuncu girovun sərbəst buraxılmasından sonra, 42-ci gündə, İsrail qoşunları geri çəkilməyə başlayacaq və bu proses 50-ci günü keçməyəcək şəkildə tamamlanacaq.

Rafah keçidi, bütün girovların (vətəndaş və hərbçi qadınlar) sərbəst buraxılmasından sonra, mülki şəxslərin və yaralıların nəqli üçün hazır olacaq. İsrail, razılaşma imzalanar-imzalanmaz keçidin hazırlanmasına başlayacaq.

İsrail qoşunları, Rafah keçidi ətrafında yenidən yerləşməsini əlavə olunan xəritələrə əsasən həyata keçirəcək.

Hər gün 50 yaralı hərbçinin keçidi, 3 müşayiətçi ilə birlikdə təmin ediləcək. Hər bir şəxsin keçidinin İsrail və Misir tərəfindən razılaşdırılması tələb olunur.

Keçid, 2024-cü ilin avqust ayında Misirlə aparılacaq məsləhətləşmələrə əsasən işləyəcək.

Mülki xəstə və yaralıların çıxışı:

Bütün fələstinli mülki xəstə və yaralıların, 27 may 2024-cü il tarixli razılaşmanın 12-ci maddəsinə əsasən, Rafah keçidindən keçmələrinə icazə veriləcək.

Daxili qaçqınların geri qayıtması (Netsarim istiqaməti):

Geri qayıdış, 27 may 2024-cü il tarixli razılaşmanın 3-cü maddəsinə əsasən razılaşdırılıb.

7-ci gündə, daxili qaçqınların silah daşımadan və heç bir yoxlama olmadan, Rəşid küçəsi vasitəsilə şimala qayıtmalarına icazə veriləcək. 22-ci gündə isə, onlar, yoxlama olmadan, Səlaməddin küçəsindən də şimala qayıda biləcəklər.

7-ci gündə, xüsusi bir şirkət tərəfindən aparılacaq yoxlamadan sonra, şimala, Netsarim istiqamətinə qayıtmağa icazə veriləcək. Bu şirkət, vasitəçilər tərəfindən İsrail tərəfi ilə koordinasiya olunacaq və razılaşdırılmış mexanizmə əsaslanacaq.

Humanitar yardım protokolu:

Razılaşmaya əsasən humanitar yardımla əlaqəli prosedurlar, vasitəçilərin nəzarəti altında razılaşdırılmış humanitar protokola əsasən həyata keçiriləcək.