İran

İranın Fars xəbər agentliyinin məlumatına görə, İran Çin gəmilərinin Hörmüz boğazından keçidinə icazə verməyə başlayıb. Razılaşma, iki ölkə arasındakı "dərin münasibətlər" və "strateji tərəfdaşlıq" əsasında əldə edilib. Məlumatda, Çinlə əlaqəli bir neçə yük və tanker gəmisinin, o cümlədən Yuan Hua Hu xam neft daşıyan tankerinin çərşənbə günü Hörmüz boğazından keçdiyi bildirilir.

ABŞ Maliyyə naziri Scott Bessent, ABŞ-ın İran limanlarına qarşı bir ay davam edən blokadasının “böyük uğurla nəticələndiyini” və İran hökumətinə ciddi təzyiq göstərdiyini bildirib. Bessent, İranın iqtisadi sıxışdırılmasının ən yaxşı mübarizə yolu olduğunu vurğulayıb və əlavə edib ki, blokada nəticəsində İranın neft ehtiyatlarını saxlamaq çətinləşib, bu da hasilatın azaldılmasına səbəb olacaq.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Hindistanın paytaxtı Yeni Dehlidə keçirilən BRIKS Xarici İşlər Nazirləri Toplantısında mühüm bəyanatlarla çıxış edib. Nazir bəyan edib ki, İranla bağlı heç bir problemin hərbi yolla həlli mövcud deyil. O, İran həm öz azadlığını və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün döyüşməyə hazır olduğunu, həm də diplomatiya yolunu izləməyə davam edəcəyini bildirib.

ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtonda bu gün Livan və İsrail arasında yeni danışıqlar raundu keçirilir. ABŞ vasitəçiliyi ilə baş tutan görüşlər İsrailin Livana qarşı həyata keçirdiyi genişmiqyaslı hücumlardan cəmi bir gün sonraya təsadüf edir. Son hücumlar nəticəsində azı 22 nəfər, o cümlədən 8 uşaq həyatını itirib. İsrail ordusunun endirdiyi zərbələr Livanın cənubundakı yaşayış məntəqələrini, avtomobilləri və Beyrutla ölkənin cənubunu birləşdirən sahil yolunu hədəfə alıb. Gərginliyin artması ötən ilin aprel ayında ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq baş verir. İsrail ordusu bildirib ki, əməliyyatlar zamanı “Hizbullaha məxsus silah anbarları, raket qurğuları və hərbi infrastruktur” vurulub. Buna cavab olaraq Hizbullah İsrail qüvvələrinin Həddəta yaşayış məntəqəsi istiqamətində irəliləməsinin qarşısını aldıqlarını, həmçinin İsrail hərbi mövqelərinə raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə zərbələr endirdiklərini açıqlayıb.

İranın Birinci Vitse-Prezidenti Məhəmməd Rza Arif bildirib ki, ölkənin Hörmüz boğazı üzərində hüququ “qəti şəkildə müəyyən olunub və bu məsələ artıq bağlanıb”. İranın Birinci Vitse-Prezidenti bu məsələnin artıq müzakirəyə açıq olmadığını və Hörmüz boğazı üzərindəki İranın hüquqlarının birmənalı şəkildə təsdiqləndiyini vurğulayıb.

Bəhreyn və ABŞ tərəfindən BMT Təhlükəsizlik Şurasına təqdim edilən Hörmüz boğazının yenidən açılmasına dair qətnamə layihəsinin qəbul olunması ehtimalı aşağıdır. Dəniz hüququ və hərbi məsələlər üzrə ekspert Alexandru Hudisteanu, qətnamənin çox güman ki, Çin və Rusiya tərəfindən veto ediləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bu ölkələr qətnamənin münaqişədə bütün tərəfləri nəzərə almadığını iddia edərək ona qarşı çıxacaqlar.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Küveyt hakimiyyətinə qarşı sərt ittihamlar irəli sürərək, bu ölkənin İran vətəndaşlarına qarşı təcavüz etdiyini bildirib. Nazir qeyd edib ki, Küveyt tərəfi İran qayığına hücum edərək 4 İran vətəndaşını saxlayıb.

Çin və Qloballaşma Mərkəzinin prezidenti Henri Vanq bildirib ki, Pekin ABŞ-İran münaqişəsinin sona çatdırılmasına kömək etmək üçün vasitəçi rolunu oynaya bilər. O, Çin tərəfindən Hörmüz boğazındakı ciddi məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması təklifini dəstəkləyərək, müharibənin dayandırılmasının və ədalətli nəticə əldə edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

İki milyon barel İraq xam nefti daşıyan Çinə məxsus "Yuan Hua Hu" adlı supertanker, Hörmüz boğazını keçib və hazırda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran gəmilərinə qarşı yaratdığı blokadaya baxmayaraq, Oman körfəzi yaxınlığında lövbər salıb. Bu, ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasından bəri Çin neft tankerinin bu su yolundan keçməsi ilə bağlı məlum olan üçüncü haldır.

İran və ABŞ arasında sülh sazişinin formalaşdırılmasına yönəlmiş yeni təkliflər ətrafında yaranmış nikbinlik bu həftə sürətlə zəifləyib. Prezident Donald Tramp bildirib ki, aprelin 8-dən qüvvədə olan İranla atəşkəs hazırda “yaşam dəstəyi” vəziyyətindədir. Trampın administrasiyası ABŞ-ın döyüş əməliyyatlarını yenidən başlada biləcəyinə dair açıq siqnallar verir. Analitiklər isə Trampın sərt ritorikasına baxmayaraq, Yaxın Şərq bölgəsinin hələ də “boz zona”da qaldığını vurğulayır.