BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
ABŞ administrasiyası bu ilin əvvəlində Yaxın Şərq ölkələrindən İsrailin İranın iki yüksək səviyyəli nümayəndəsini hədəfə ala biləcəyi barədə Tehrana gizli xəbərdarlıq etmələrini istəyib.
Məlumata görə, Vaşinqton İsrailin İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibafı atəşkəs danışıqları zamanı öldürməyə cəhd göstərə biləcəyindən narahat olub. ABŞ hesab edib ki, belə bir addım apreldə başlayan müvəqqəti sülh danışıqlarını pozaraq münaqişənin yenidən alovlanmasına səbəb ola bilər.
Bildirilir ki, vəziyyətin ciddiliyi nəzərə alınaraq ABŞ regiondakı vasitəçi ölkələrdən İran rəhbərliyinə mümkün təhlükə barədə məxfi kanallar vasitəsilə məlumat çatdırmağı xahiş edib.
Məlumatda qeyd olunur ki, bu hadisə Vaşinqton və Təl-Əviv arasında İran məsələsində yanaşma fərqlərinin dərinləşdiyini göstərib. ABŞ münaqişənin diplomatik yolla həllinə üstünlük verdiyi halda, İsrailin əsas məqsədinin İran rəhbərliyini zəiflətmək, hakimiyyət dəyişikliyinə nail olmaq və Tehranın regional təsir imkanlarını məhdudlaşdırmaq olduğu bildirilir.
Qeyd olunur ki, münaqişənin ilk mərhələsində İsrail İranın ABŞ ilə təmaslarda iştirak etmiş yüksək vəzifəli şəxsləri, o cümlədən Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının üzvü Əli Laricani və keçmiş xarici işlər naziri Kamal Xərazini də hədəfə alıb.
ABŞ rəsmilərinin bildirdiyinə görə, danışıqlar intensiv mərhələyə keçdikdən sonra Abbas Əraqçi və Məhəmməd Baqir Qalibafın hədəfə alınması diplomatik prosesi ciddi təhlükə altına sala bilərdi.
Bunun ardından İran nümayəndə heyətinin təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib. Məlumata əsasən, ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Venslə İslamabadda keçirilməsi planlaşdırılan görüşdən əvvəl İran Pakistan və Qətərin vasitəçiliyi ilə İsrailin nümayəndə heyətinə hücum etməyəcəyinə dair təminat almağa çalışıb.
İran rəsmilərinin iddiasına görə, Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus qırıcılar İran nümayəndə heyətinin təyyarəsini Pakistan hava məkanında müşayiət edib. Geri dönüş zamanı isə İran xüsusi xidmət orqanlarının İsrail qırıcılarının İran hava məkanına daxil olması barədə kəşfiyyat məlumatı əldə etməsindən sonra Məhəmməd Baqir Qalibafın olduğu təyyarənin marşrutu dəyişdirilib.
Bütün təhlükəsizlik narahatlıqlarına baxmayaraq, Abbas Əraqçi və Məhəmməd Baqir Qalibaf danışıqları davam etdirərək sonrakı mərhələlərdə Qətər və İsveçrədə ABŞ nümayəndələri ilə keçirilən görüşlərdə iştirak ediblər.
Məlumata görə, ABŞ və İran iyun ayında çərçivə sazişi imzalayaraq Tehranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı 60 günlük yeni danışıqlar mərhələsinə start veriblər.
Bildirilib ki, sözügedən razılaşma İsrail rəsmilərinin etirazına səbəb olub. Onlar sənədin İran hakimiyyətində siyasi dəyişiklik yaratmaması və ölkənin hərbi imkanlarını zəiflətməməsi səbəbindən İsrailin müharibə dövründə qarşıya qoyduğu məqsədlərə cavab vermədiyini bildiriblər.