BAKI,VOA

Bu gün yayımlanan xəbərlərə görə, “MV Hondius” kruiz gəmisində baş verən hantavirus alovlanması nəticəsində 3 nəfər həyatını itirib, daha 3 xəstə isə Praia (Kabo-Verde) limanından Avropaya təxirəsalınmaz tibbi evakuasiya edilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) hazırda 8 yoluxma halının qeydə alındığını, onlardan 3-nün laboratoriya şəraitində təsdiqləndiyini bildirib. Gəmidəki sərnişinlərin kabinalarında izolyasiya edildiyi bir vaxtda, mütəxəssislər bu nadir, lakin təhlükəli virus haqqında ən çox verilən sualları cavablandırıblar.

Hantavirus nədir?

Hantaviruslar gəmiricilər (siçanlar və siçovullar) tərəfindən daşınan bir virus ailəsidir. İnsanlar bu virusa gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi ilə təmasda olduqda yoluxurlar. Virus ilk dəfə Koreyadakı Hantaan çayı yaxınlığında aşkar edildiyi üçün bu adı alıb. Şimali Amerikada ən çox "Sin Nombre" (Adsız) virusu, Cənubi Amerikada isə "Andes" virusu ştamları yayılıb.

İnfeksiya necə yayılır?

Virusun ötürülməsinin əsas yolları aşağıdakılardır:

Tənəffüs yolu: Ən geniş yayılmış yol budur. Gəmirici tullantıları ilə çirklənmiş toz və ya hava damcılarının nəfəs vasitəsilə qəbul edilməsi.

Təmas: Viruslu səthlərə toxunduqdan sonra əlləri ağız, burun və ya gözlərə vurmaq.

Dişləmə: Yoluxmuş gəmiricinin insanı dişləməsi.

İnsandan-insana keçid: Bu, çox nadir bir haldır. Lakin Cənubi Amerikada aşkar edilən "Andes" ştamının yaxın təmas (eyni çarpayını paylaşmaq və s.) vasitəsilə insanlar arasında yayıla bildiyi təsdiqlənib. Gəmidəki alovlanmada da məhz bu ştamdan şübhələnilir.

Simptomlar hansılardır?

Hantavirusun yaratdığı Hantavirus Pulmonar Sindromu (HPS) ilkin mərhələdə qripə bənzəyir, lakin sürətlə ağırlaşır:

Erkən mərhələ (1-5 gün): Yüksək qızdırma, yorğunluq, bud, çanaq və kürək nahiyələrində güclü əzələ ağrıları. Bəzən baş gicəllənməsi, titrəmə və qarın ağrısı.

Gecikmiş mərhələ (4-10 gün): Ağciyərlərin maye ilə dolması nəticəsində yaranan kəskin nəfəs darlığı, öskürək və boğulma hissi. Bu mərhələdə ölüm riski 40%-ə qədər çata bilər.

Hantavirus üçün xüsusi bir peyvənd və ya antivirus müalicəsi mövcud deyil. Erkən diaqnoz və reanimasiya şəraitində göstərilən dəstəkləyici tibbi yardım (oksigen dəstəyi) xəstənin sağ qalma şansını artırır.

Qorunmaq üçün gəmiricilərin olduğu məkanları təmizləyərkən tozun qalxmaması üçün yaş təmizləmə üsulundan istifadə etmək (süpürməmək və tozsoranla təmizləməmək) və mütləq maska taxmaq tövsiyə olunur.