BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
7 aprel 1947-ci ildə dünya sənaye tarixinin ən mühüm simalarından biri, "Ford Motor Company"nin qurucusu Henri Ford vəfat edib.
Henri Ford sadəcə bir iş adamı deyil, həm də müasir sənaye üsullarının və orta təbəqənin həyat tərzini dəyişən "Fordizm" sisteminin yaradıcısıdır. Onun 1908-ci ildə təqdim etdiyi "Model T" avtomobili nəqliyyatda inqilab edərək, maşını lüks əşyadan hər kəsin ala biləcəyi bir vasitəyə çevirdi.
Uğura gedən yol - Fermadan qlobal imperiyaya
1863-cü ildə Miçiqanda bir fermer ailəsində doğulan Ford, gənc yaşlarından mexanikaya böyük maraq göstərib. 16 yaşında evi tərk edərək Detroytda maşinist köməkçisi kimi işə başlayıb. Bir müddət Tomas Edisonun şirkətində baş mühəndis kimi çalışsa da, onun əsl hədəfi özüyeriyən maşınlar hazırlamaq idi.
1896 - İlk özüyeriyən nəqliyyat vasitəsini – Ford Quadricycle-ı tamamladı.
1903 - Bir neçə uğursuz cəhddən sonra "Ford Motor Company"-ni təsis etdi.
1913 - Sənayedə hərəkət edən montaj xəttini (konveyer) tətbiq etdi. Bu, istehsalı sürətləndirdi və xərcləri kəskin azaltdı.
İş dünyasında yeniliklər
Henri Ford həm də sosial islahatçı idi. 1914-cü ildə işçilərin gündəlik maaşını o dövr üçün rekord sayılan 5 dollara qaldırdı və iş saatlarını azaltdı. O inanırdı ki, işçilər istehsal etdikləri məhsulu ala biləcək qədər qazanmalıdırlar. Bu addım işçi axınının qarşısını aldı və məhsuldarlığı artırdı. O, həmçinin dünyada 5 günlük iş həftəsinin pionerlərindən biri olub.
Ziddiyyətli məqamlar və müharibə illəri
Fordun həyatı təkcə uğurlarla deyil, həm də ziddiyyətlərlə dolu olub. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı pasifist mövqeyi ilə tanınsa da, şirkəti sonradan böyük silah tədarükçüsünə çevrildi. 1920-ci illərdə öz qəzetində antisemit baxışları əks etdirən yazılar paylaşdı.
İkinci Dünya Müharibəsi illərində isə Fordun zavodları ABŞ ordusu üçün hər 58 dəqiqədə bir B-24 bombardmançı təyyarəsi istehsal edərək "Demokratiyanın Arsenalı"na çevrilmişdi.
1945-ci ildə rəhbərliyi nəvəsi II Henri Forda təhvil verən Henri Ford, 1947-ci ildə 83 yaşında vəfat etdi. O, sərvətinin böyük hissəsini Ford Fonduna vəsiyyət etdi. Bu gün Fordun tətbiq etdiyi kütləvi istehsal texnikaları və biznes modelləri hələ də müasir iqtisadiyyatın əsasını təşkil edir.
"İnsanlar hər hansı bir rəngdə maşın sifariş edə bilərlər, bir şərtlə ki, o rəng qara olsun." – Henri Ford (Model T-nin kütləvi istehsalı haqqında).