BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə

XX əsrin ən mübahisəli fiqurlarından biri olan Adolf Hitler 1923-cü ildə Münhendə baş vermiş uğursuz çevriliş cəhdində iştirakına görə məhkəmə tərəfindən dövlətə xəyanətdə təqsirli bilinərək həbs cəzasına məhkum edilib.

“Pivəxana çevrilişi” kimi tanınan bu hadisə sağçı qüvvələrin və nasistlərin hakimiyyəti zorla ələ keçirmək cəhdinin uğursuzluqla nəticələnməsi ilə yadda qalıb. Hadisədən sonra Hitler saxlanılaraq məhkəməyə çıxarılıb.

Məhkəmə prosesi isə gözlənildiyindən fərqli şəkildə onun siyasi nüfuzunun artmasına səbəb olub. Bildirilir ki, Hitler məhkəmə iclaslarını öz ideyalarının təbliği üçün platformaya çevirərək geniş ictimaiyyətin diqqətini cəlb etməyi bacarıb.

Qeyd olunur ki, həmin dövrdə Almaniya Birinci Dünya müharibəsindən sonra ağır iqtisadi böhran və hiperinflyasiya ilə üzləşmişdi. Bu vəziyyət radikal ideyaların yayılması üçün əlverişli zəmin yaratmışdı.

Məlumata görə, Hitler həbsdə olduğu müddətdə “Mənim mübarizəm” adlı kitabının ilk hissəsini yazıb. O, cəza müddətinin qısa olmasına baxmayaraq, azadlığa çıxdıqdan sonra daha geniş siyasi dəstək qazanıb və sonrakı illərdə Almaniyada hakimiyyətə gəlib.

Tarixçilər hesab edir ki, bu hadisə nasist ideologiyasının yüksəlişində dönüş nöqtələrindən biri olub və sonradan dünya tarixində ağır nəticələrə gətirib çıxaran proseslərin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.